Lực lượng Houthi mở ra mặt trận mới trong cuộc chiến dầu mỏ ở Trung Đông

Vụ tấn công của Houthi vào một cứ điểm của lực lượng được Ả Rập Xê-út hậu thuẫn ở Yemen. (Ảnh: AP)

Hôm thứ Sáu, lực lượng Houthi, một nhóm chính trị Hồi giáo ở Yemen liên minh với Iran, đã chiếm thêm lãnh thổ tại eo biển Bab al-Mandeb trên Biển Đỏ, về cơ bản kiểm soát tuyến đường thủy chiến lược này và làm gia tăng lo ngại về nguồn cung dầu thô toàn cầu khi cuộc chiến giữa Mỹ và Iran bước sang tháng thứ bảy.

Điều đó rất quan trọng vì eo biển Bab al-Mandeb, hẹp hơn eo biển Hormuz, là cửa ngõ dẫn đến một trong những giải pháp mà Ả Rập Xê Út và các nước xuất khẩu dầu thô khác ở Trung Đông đã cùng nhau thực hiện để thay thế dòng chảy dầu qua eo biển Hormuz.

Ả Rập Xê-út hôm thứ Sáu cho biết họ đã đóng cửa đường ống dẫn dầu Đông-Tây như một biện pháp phòng ngừa, lưu ý rằng đường ống này đã bị tấn công "nhiều lần" ở các khu vực Riyadh và Medina vào sáng thứ Năm. Các nhà phân tích tại công ty nền tảng dữ liệu Kpler cho biết hôm thứ Sáu rằng không có dầu thô nào từ Ả Rập Xê-út đi qua cửa khẩu Bab al-Mandeb kể từ Chủ nhật.

Vào tháng 7, lực lượng dân quân Houthi tuyên bố phong tỏa hàng hải ở Biển Đỏ và tấn công các tàu chở dầu của Ả Rập Xê-út trong khu vực. Sau đó, lực lượng Houthi tiếp tục phát động các cuộc tấn công mới vào cơ sở hạ tầng dầu mỏ của Ả Rập Xê-út vào đầu tuần này, một chiến dịch tấn công mới đây đã mở ra một mặt trận mới trong cuộc chiến.

Ahmed Nagi, nhà phân tích cấp cao về Yemen tại Nhóm Khủng hoảng Quốc tế, cho biết lực lượng Houthi tin rằng họ đang "có nhiều ảnh hưởng hơn bao giờ hết". "Họ muốn chứng tỏ với Ả Rập Xê-út và khu vực rộng lớn hơn rằng họ là một thế lực mạnh mẽ ở Yemen và Biển Đỏ".

Lực lượng Houthi kiểm soát một phần Yemen, quốc gia bị tàn phá bởi nội chiến, và đã vướng vào một cuộc tranh chấp khu vực kéo dài hàng thập kỷ với Ả Rập Xê Út, vốn cũng bùng phát vào năm 2023 trong Chiến tranh Gaza.

Nhóm này cảm thấy rằng con đường chính trị với Ả Rập Xê-út không mang lại kết quả gì, và các thỏa thuận đạt được với Riyadh về cơ bản đã bị đóng băng vào năm 2023, Nagi lưu ý.

Ông nói: "Hiện tại, lực lượng Houthi cảm thấy họ đang ở vị thế mạnh hơn nhiều" với thêm đòn bẩy. "Đó là lý do tại sao chúng ta thấy sự leo thang dần dần mở rộng từ các cuộc tấn công xuyên biên giới, đến cái mà họ gọi là lệnh cấm vận hàng hải đối với các tàu của Ả Rập Xê-út, và giờ là các hoạt động trên bộ chống lại lực lượng chính phủ được Ả Rập Xê-út hậu thuẫn".

Ông Nagi cho biết thêm, vấn đề này còn có khía cạnh khu vực. Lực lượng Houthi coi cuộc xung đột Mỹ-Iran là một phần của cuộc đối đầu rộng lớn hơn với cái gọi là Trục Kháng chiến, một mặt trận do Iran lãnh đạo nhưng không được tổ chức chặt chẽ, bao gồm cả Hamas ở Gaza và Hezbollah ở Lebanon.

"Họ có lợi ích trong việc hỗ trợ Iran, đồng thời duy trì vị thế mạnh mẽ xung quanh Bab al-Mandab, điều này mang lại cho họ một con át chủ bài chiến lược quan trọng nếu xung đột khu vực leo thang", ông nói.

Người Saudi phải đối mặt với việc quản lý hai điểm nghẽn chiến lược. Ả Rập Xê-út đã tăng cường xuất khẩu dầu mỏ thông qua đường ống dẫn dầu Đông-Tây và cảng Yanbu ở Biển Đỏ. Việc xuất khẩu này tăng mạnh vào đầu cuộc xung đột với Iran, trở thành một trong những cách chính giúp dầu mỏ của Ả Rập Xê-út tiếp tục lưu thông khi tuyến đường thủy qua eo biển Hormuz bị đình trệ.

Trong những tuần gần đây, sau các cuộc tấn công của lực lượng Houthi, Ả Rập Xê-út lại một lần nữa chuyển hướng, tìm cách xuất khẩu dầu mỏ thông qua đường ống Đông-Tây bằng cách vận chuyển nó về phía bắc qua Biển Đỏ đến Ai Cập và Địa Trung Hải.

Lượng hàng hóa vận chuyển tại cảng Sidi Kerir của Ai Cập, cách Alexandria khoảng 20 dặm về phía tây, đã tăng lên khi Ả Rập Xê-út gấp rút chào bán dầu cho người mua chủ yếu từ châu Á. Tuy nhiên, con đường vòng này dài hơn và tốn kém hơn nhiều so với tuyến đường Yanbu-Biển Đỏ.

Một cách khác mà các nhà sản xuất dầu thô Trung Đông sử dụng để đưa dầu ra thị trường là thông qua việc chuyển dầu giữa các tàu quanh eo biển Hormuz ngoài khơi bờ biển Oman, điều này đã giúp ổn định giá dầu thô tương lai vào đầu tháng này.

Theo Dylan Mortimer, trưởng bộ phận bảo hiểm thân tàu biển tại công ty môi giới bảo hiểm Marsh, cả việc bốc dỡ hàng tại Sidi Kerir và chuyển hàng giữa các tàu có khả năng sẽ tăng lên trước mối đe dọa mới ở Biển Đỏ, đặc biệt là đối với khách hàng châu Á. "Ả Rập Xê-út đang cố gắng quản lý hiệu quả hai điểm nghẽn ở cửa ngõ của cả hai hệ thống xuất khẩu của họ", Mortimer nói.

Khi xung đột leo thang, giá năng lượng tăng cao, đặc biệt là giá bán lẻ dầu diesel đạt mức kỷ lục, đã làm dấy lên lo ngại về lạm phát. Thị trường tài chính toàn cầu cũng đang chịu áp lực từ việc bán tháo trái phiếu và sự suy yếu của đồng đô la Mỹ.

Chỉ số lạm phát quan trọng đã tăng cao hơn dự kiến ​​trong tháng 8, gây áp lực lên Cục Dự trữ Liên bang (Fed) phải tăng lãi suất vào tuần tới để kiềm chế chi phí sinh hoạt ngày càng tăng.

Giá dầu tương lai giảm vào thứ Sáu sau khi có báo cáo dự báo nhu cầu sẽ tiếp tục giảm. Tuy nhiên, giá dầu Brent giao dịch tại London (BRN00), chuẩn mực quốc tế, vẫn duy trì trên 100 đô la và tăng 15% trong tuần này, thậm chí còn tăng cao hơn vào cuối ngày thứ Sáu sau tin tức về việc đường ống dẫn dầu của Ả Rập Xê-út bị đóng cửa.

Theo AAA, giá dầu diesel trung bình tại Mỹ đã đạt mức cao kỷ lục mới vào thứ Sáu ở mức 6,0556 đô la, giá xăng bán lẻ trung bình tại Mỹ đã tăng 13 cent trong tuần này lên 4,2950 đô la.

Tuy nhiên, mọi sự chú ý đều đổ dồn vào dầu diesel, vì đây là loại nhiên liệu được ưa chuộng cho các phương tiện và máy móc hạng nặng. Dầu diesel ảnh hưởng đến mọi lĩnh vực của nền kinh tế, và giá cả tăng cao cũng phản ánh áp lực ngày càng gia tăng từ cuộc chiến Nga-Ukraine. "Tầm quan trọng thương mại của dầu diesel khiến sự tăng giá này trở nên đặc biệt đáng báo động, với tiềm năng rõ ràng hơn về việc giá dầu diesel cao có thể gây ra lạm phát chung so với dầu thô", các nhà phân tích tại Wolfe Research cho biết trong một báo cáo hôm thứ Sáu.