'Lưới an toàn' khí đốt toàn cầu bị phá vỡ
Eo biển Hormuz tê liệt trong xung đột Iran đã làm gián đoạn chuỗi cung ứng LNG toàn cầu. Các chuyên gia cảnh báo hậu quả sẽ kéo dài hơn nhiều so với lĩnh vực dầu mỏ.

LNG có tầm quan trọng ngang với dầu mỏ trong chuỗi cung ứng năng lượng toàn cầu. Ảnh: Reuters.
Trong nhiều thập kỷ, khí đốt tự nhiên hóa lỏng (LNG) đóng vai trò như van xả áp của nền kinh tế toàn cầu trong các cuộc khủng hoảng năng lượng. Giờ đây, nó bất ngờ trở thành chính chiến trường.
Cuộc chiến ở Iran đã làm gián đoạn mọi mắt xích trong chuỗi cung ứng LNG toàn khu vực. Các cuộc tấn công của Iran nhắm vào Qatar đã gây thiệt hại cho cơ sở Ras Laffan, trung tâm xuất khẩu LNG lớn nhất thế giới và làm ngừng hoạt động khoảng 17% công suất.
Ngay sau đó, QatarEnergy tuyên bố trường hợp tạm dừng bất khả kháng với một số hợp đồng LNG, ảnh hưởng trực tiếp đến khách hàng ở Trung Quốc, Hàn Quốc, Ý và Bỉ.
Quân bài khí đốt
Eo biển Hormuz, nơi thường vận chuyển khoảng 20% lượng LNG toàn cầu, đang tê liệt sau tuyên bố cứng rắn từ Iran. Niềm tin của người mua vào nguồn cung từ vùng Vịnh cũng bị suy giảm nghiêm trọng.
Hậu quả không dừng lại ở gián đoạn ngắn hạn. Các chuyên gia cảnh báo tác động lên thị trường LNG sẽ kéo dài và nặng nề hơn nhiều so với dầu mỏ. Không giống như dầu thô, thế giới không có trữ lượng khí đốt chiến lược lớn để khai thác trong trường hợp khẩn cấp.

Hàng loạt tàu chở dầu bị tắc nghẽn tại eo biển Hormuz. Ảnh: Bloomberg.
LNG của Qatar cũng không có tuyến vận chuyển thay thế. Đặc biệt, nhà máy hóa lỏng là những công trình kỹ thuật quy mô lớn và chuyên biệt cao, cần nhiều năm để xây dựng và thời gian sửa chữa lâu hơn nhiều so với mỏ dầu thông thường.
"Chỉ cần va phải vật gì nhỏ thôi, nó cũng sẽ nổ tung và việc sửa chữa thực sự rất khó khăn. Đó là một cơn ác mộng. Ngay cả khi chiến tranh kết thúc chỉ sau một đêm, thị trường khí đốt cũng sẽ mất nhiều thời gian hơn để trở lại bình thường so với dầu mỏ", Adi Imsirovic, cựu Giám đốc giao dịch năng lượng và giảng viên tại Đại học Oxford nhận định.
Các quốc gia đang phát triển là nơi chịu hậu quả trực tiếp và nặng nề nhất. Quan chức Pakistan cảnh báo lượng LNG nhập khẩu sẽ cạn kiệt vào giữa tháng 4. Nguồn cung thay thế trên thị trường giao ngay hiện có giá khoảng 24 USD/triệu BTU, so với mức 9 USD theo hợp đồng với Qatar trước đây. Bangladesh đã phải hạn chế sử dụng điều hòa và đóng cửa các trường đại học.
Thách thức nguồn cung năng lượng
Tình trạng thiếu LNG đe dọa nhiều lĩnh vực vượt ra ngoài việc sưởi ấm và điện. Khí đốt là nguyên liệu quan trọng để sản xuất phân bón, đe dọa năng suất cây trồng toàn cầu. Nó cũng có thể làm tê liệt sản xuất chip bán dẫn thông qua việc cắt giảm nguồn cung heli, một sản phẩm phụ của khí tự nhiên. Các nền kinh tế hàng đầu có thể đối mặt với làn sóng lạm phát kéo dài do giá năng lượng tăng cao.

Việc thiếu nguồn cung LNG đe dọa đến nhiều lĩnh vực sản xuất. Ảnh: Bloomberg.
Cuộc khủng hoảng trước mắt còn bị tác động thêm bởi triển vọng u ám về nguồn cung tương lai. Trước các cuộc tấn công, dự án mở rộng mỏ khí đốt North Field của Qatar dự kiến bổ sung lượng lớn LNG cho thị trường từ cuối năm nay. Rystad Energy ước tính việc mở rộng này có thể bị chậm đến một năm, trong khi việc khôi phục Ras Laffan có thể mất đến 5 năm.
"Một khi cơ sở hạ tầng năng lượng quan trọng ở vùng Vịnh trở nên dễ bị tổn thương, người mua sẽ định giá rủi ro đó trong thời gian dài hơn cả thời gian gián đoạn ban đầu", Jan-Eric Fähnrich, nhà phân tích cấp cao tại Rystad Energy nhận định.
Mỹ với tư cách nhà xuất khẩu LNG hàng đầu đang hưởng lợi lớn trong thời kỳ nguồn cung khan hiếm. Song, việc bổ sung năng lực xuất khẩu mới sẽ mất nhiều năm. Trong khoảng thời gian đó, phần còn lại của thế giới phải tự xoay xở với một thị trường đã hoàn toàn thay đổi.
Nguồn Znews: https://znews.vn/xung-dot-iran-pha-vo-luoi-an-toan-khi-dot-toan-cau-post1638793.html













