Mã hóa tài sản thực: Cơ hội mở dòng vốn mới, nhưng thách thức quản trị đi cùng

Kỳ vọng hình thành hạ tầng tài chính số mới

Theo Boston Consulting Group (BCG), thị trường RWA toàn cầu dự kiến đạt 19.000 tỷ USD, tương đương 10% GDP toàn cầu vào năm 2033. Trong đó, Việt Nam được đánh giá là thị trường có dư địa tăng trưởng lớn với tiềm năng kỳ vọng đạt 70-80 tỷ USD vào năm 2030.

Theo Trung tướng Đặng Vũ Sơn - nguyên Trưởng ban Cơ yếu Chính phủ, Cố vấn cấp cao của Hiệp hội Blockchain và Tài sản số Việt Nam, xu hướng token hóa tài sản trên thế giới đã vượt qua giai đoạn thử nghiệm ban đầu. Nhiều loại tài sản như vàng, trái phiếu hay bất động sản đã được số hóa và giao dịch trên blockchain, từng bước hình thành một lớp hạ tầng tài chính mới song song với hệ thống truyền thống.

Thị trường mã hóa tài sản thực toàn cầu dự kiến đạt 19.000 tỷ USD, tương đương 10% GDP toàn cầu vào năm 2033. Ảnh: SHUTTERSTOCK

Theo nhiều báo cáo quốc tế, Việt Nam liên tục nằm trong nhóm quốc gia có tỷ lệ người dân sở hữu và sử dụng tài sản số cao trên thế giới, đây là nền tảng xã hội quan trọng để thử nghiệm các mô hình tài sản mã hóa gắn với tài sản thực. Điều này vừa mở ra cơ hội để Việt Nam rút ngắn khoảng cách với thế giới, vừa đặt ra áp lực phải giải quyết những vấn đề hoàn toàn mới về pháp lý, quản trị và an ninh dữ liệu.

“Cơ hội lớn nhất của Việt Nam không chỉ là đi nhanh, mà là đi đúng ngay từ đầu” - ông Sơn nhấn mạnh.

Một bước tiến quan trọng là Luật Công nghiệp Công nghệ số, có hiệu lực từ ngày 1/1/2026, lần đầu tiên đưa khái niệm “tài sản số” và “tài sản mã hóa” vào hệ thống pháp luật Việt Nam. Đây được xem là nền tảng pháp lý ban đầu để các mô hình mã hóa tài sản có cơ sở hoạt động rõ ràng hơn, thay vì tồn tại trong “vùng xám” như trước đây.

Cùng với đó, Nghị quyết 05/2025/NQ-CP cho phép thí điểm thị trường tài sản mã hóa; Chiến lược Blockchain Quốc gia, Quyết định 1131/QĐ-TTg, Quyết định 2815/QĐ-TTg về việc ban hành danh mục công nghệ chiến lược, sản phẩm công nghệ chiến lược ưu tiên triển khai tiếp tục củng cố môi trường pháp lý linh hoạt và cởi mở. Những văn bản này cho phép Việt Nam thử nghiệm mô hình token hóa trong khuôn khổ được giám sát rõ ràng. Điều này thể hiện một bước chuyển quan trọng từ cách tiếp cận thận trọng sang chủ động thử nghiệm có kiểm soát, qua đó tạo không gian cho đổi mới sáng tạo nhưng vẫn bảo đảm an toàn hệ thống tài chính.

Bên cạnh cơ hội, cũng cần nhận diện rõ các rủi ro tiềm ẩn như rủi ro định giá tài sản gốc, rủi ro pháp lý xuyên biên giới, nguy cơ đầu cơ hoặc thao túng thị trường, cũng như các thách thức về an toàn hệ thống. Việc kiểm soát tốt các rủi ro này ngay từ giai đoạn đầu sẽ quyết định sự phát triển bền vững của thị trường trong dài hạn.

Xây dựng “lá chắn” cho thị trường

Một trong những rủi ro lớn nhất hiện nay nằm ở chính người dùng - mắt xích yếu nhất của hệ sinh thái tài sản số. Theo TS. Đỗ Văn Thuật - chuyên gia công nghệ của Hiệp hội Blockchain và Tài sản số Việt Nam, đồng thời là Giám đốc Giải pháp và Kiến trúc Blockchain Công ty 1Matrix cho biết, các hình thức lừa đảo trong lĩnh vực này ngày càng tinh vi, từ mô hình Ponzi biến tướng, giả mạo ví điện tử, giả danh đội ngũ hỗ trợ kỹ thuật đến các dự án “bẫy” được xây dựng bài bản nhằm đánh vào tâm lý nhà đầu tư.

Theo TS. Đỗ Văn Thuật, để hệ sinh thái tài sản số phát triển bền vững, cần đồng thời giải quyết ba trụ cột gồm công nghệ, vận hành và pháp lý. Trong đó, bảo mật không thể chỉ được xem là yêu cầu kỹ thuật, mà phải trở thành nền tảng xuyên suốt trong toàn bộ quá trình phát triển thị trường.

Ở góc độ thị trường, ông Nghiêm Minh Hoàng - Trưởng ban RWA, Câu lạc bộ Đầu tư Tài sản số Việt Nam thuộc Hiệp hội Blockchain Việt Nam cảnh báo về hiện tượng “ảo giác minh bạch” và rủi ro quyền sở hữu pháp lý. Khi token hóa tài sản thực, token công bố phụ thuộc hoàn toàn vào bên lưu ký, trong khi kiểm toán dự trữ không phải cơ chế xác minh liên tục mà chỉ phản ánh tình trạng tại những thời điểm nhất định. Một rủi ro khác đến từ cấu trúc tài chính, việc thu tiền trước và mua tài sản sau tạo ra khoảng trống bảo chứng mà nhà đầu tư khó nhận diện. Ngoài ra, rủi ro công nghệ cũng không thể xem nhẹ, rủi ro không chỉ nằm ở hệ thống mà còn ở cách vận hành. Thanh khoản trên nền tảng số có thể chỉ mang tính danh nghĩa, không đảm bảo khả năng chuyển đổi thành tài sản thực.