Mạch nguồn văn hóa chảy mãi giữa lòng phố thị

Lễ Chánh tế, nghi lễ chính trong Lễ hội Đình làng Hải Châu.

Di sản giữa lòng phố

Nằm khép mình trong kiệt 42 đường Phan Châu Trinh, Đình làng Hải Châu là minh chứng sống động cho hành trình mở cõi về phương Nam của cha ông theo chân vua Lê Thánh Tông vào năm 1471. Trải qua thăng trầm thời gian, những lần trùng tu, ngôi đình vẫn đứng vững như một “pho sử sống”, lưu giữ những sắc phong, hoành phi và liễn đối quý giá của các triều đại nhà Nguyễn. Với giá trị kiến trúc và lịch sử đặc biệt, năm 2001, nơi đây đã chính thức được công nhận là Di tích lịch sử - văn hóa cấp quốc gia.

Dòng chảy văn hóa ấy không bao giờ đứt quãng. Sau một thời gian bị tác động bởi chiến tranh, lễ hội đình làng đã chính thức được phục dựng và tổ chức thường niên bắt đầu từ năm 2009. Suốt gần hai thập kỷ qua, mỗi mùa lễ hội là một lần niềm tự hào về nguồn cội được thắp sáng. Ngày 24-4 (nhằm mồng 8-3 âm lịch), trong không khí cả nước hướng về ngày Giỗ tổ Hùng Vương và kỷ niệm 51 năm Ngày Giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước, phường Hải Châu trang trọng tổ chức khai mạc Lễ hội Đình làng Hải Châu năm 2026. Đây không chỉ là sự kiện tín ngưỡng đơn thuần mà còn là dịp để mỗi người dân, du khách cùng soi mình vào cội nguồn, tiếp nối dòng chảy văn hóa của vùng đất giàu truyền thống.

Phát biểu tại lễ khai mạc, Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND phường Hải Châu Cao Thị Huyền Trân, nhấn mạnh, Đình làng Hải Châu không chỉ là công trình kiến trúc nghệ thuật mà còn là nơi lưu giữ ký ức cộng đồng, vun bồi đạo lý của người dân Đà thành qua nhiều thế hệ. Duy trì lễ hội hằng năm là cách thiết thực nhất để tri ân các bậc tiền hiền, hậu hiền đã có công khai khẩn. Trong bối cảnh đô thị hóa diễn ra mạnh mẽ, giữ gìn một không gian văn hóa tâm linh như Đình Hải Châu trở thành nhiệm vụ trọng tâm để bảo tồn cốt cách của con người vùng đất đầu biển cuối sông.

Điểm nhấn của lễ hội năm nay là sự kết hợp hài hòa giữa các nghi lễ truyền thống và hoạt động hội nhập. Bên cạnh lễ Chánh tế trang trọng với các nghi thức đọc văn tế, dâng hương bài bản của các vị bô lão, không gian văn hóa tại đình làng trở nên sống động với triển lãm ảnh lịch sử, viết thư pháp, trình diễn hát bài chòi và tuồng cổ. Đặc biệt, lễ thả hoa đăng tại hồ Đình làng mang lại không gian linh thiêng, gửi gắm ước vọng về quốc thái dân an và sự phồn vinh của thành phố. Những ánh đèn hoa đăng lung linh trên mặt hồ không chỉ là vẻ đẹp thị giác mà còn là sợi dây kết nối tâm linh giữa người đang sống và những bậc tiền nhân đã khuất.

Đông đảo người dân, du khách tham gia Lễ hội Đình làng Hải Châu.

Sức sống mới từ sự tiếp nối của các thế hệ

Sức sống của Lễ hội Đình làng Hải Châu còn lan tỏa mạnh mẽ qua các hoạt động hội thao và trưng bày sản phẩm địa phương. Các môn thể thao dân gian như đẩy gậy, kéo co, cờ tướng thu hút đông đảo tầng lớp thanh thiếu niên tham gia, cho thấy di sản không hề xa rời nhịp sống hiện đại. Đáng chú ý, khu trưng bày sản phẩm khởi nghiệp của phụ nữ địa phương là một nét mới đầy ý nghĩa, cho thấy sự gắn kết chặt chẽ giữa công tác bảo tồn di sản với phát triển kinh tế - xã hội ngay tại khu dân cư. Đây chính là cách để văn hóa nuôi dưỡng đời sống và đời sống bồi đắp thêm giá trị cho văn hóa.

Có mặt tại lễ hội từ sớm, ông Trần Văn Hạnh (trú phường Hải Châu) không giấu được sự xúc động khi chứng kiến quy mô tổ chức ngày càng chuyên nghiệp nhưng vẫn giữ được cái "hồn" của làng. Ông chia sẻ, dù đi làm ăn xa đến đâu, cứ đến ngày này ông lại tìm về vì đó là nếp sống nhớ về cội nguồn đã ăn sâu vào máu thịt. Với ông, lễ hội là dịp để những người đồng hương gặp gỡ, ôn lại chuyện xưa và cùng nhìn về tương lai. Ông kỳ vọng thế hệ trẻ ngày nay với tư duy mới và sự sáng tạo của mình sẽ tiếp nối mạch nguồn này, để ngày hội đình làng Hải Châu trong tương lai sẽ còn huy hoàng và tốt đẹp hơn nữa.

Sự tiếp nối ấy còn được thấy rõ qua câu chuyện của bà Xuân, một người dân địa phương luôn có mặt trong mọi mùa lễ hội cùng gia đình. Bà Xuân chia sẻ, đưa con cháu đến dự lễ là một cách giáo dục trực quan nhất về lòng biết ơn. Theo bà, tham gia lễ hội không chỉ là để trải nghiệm các nghi lễ hay xem hát tuồng, mà quan trọng hơn là để nhắc nhở con cháu trong dòng tộc luôn trân quý những gì thế hệ tiền bối đã dày công gây dựng. Chính sự thấu hiểu và trân trọng từ những thế hệ như bà Xuân đã giúp di sản không bị đứt gãy trước làn sóng của lối sống hiện đại.

Triển lãm ảnh lịch sử trong khuôn khổ Lễ hội Đình làng Hải Châu.

Lễ hội Đình làng Hải Châu khép lại nhưng dư âm về một nếp sống nghĩa tình, văn minh vẫn còn đọng lại. Thông qua lễ hội, chính quyền địa phương gửi đi thông điệp kêu gọi mỗi gia đình hãy là một “tế bào văn hóa” vững chắc. Những giá trị đặc sắc của Đình làng Hải Châu cần thoát ra khỏi khuôn khổ của những ngày hội để hiện hữu, lan tỏa trong từng nếp nhà, từng góc phố thường nhật. Đó mới chính là cách bảo tồn bền vững nhất, góp phần xây dựng một Hải Châu nói riêng và TP Đà Nẵng nói chung ngày càng văn minh, hiện đại nhưng vẫn vẹn nguyên bản sắc truyền thống.