Mark I - Chiếc xe tăng đầu tiên trên thế giới đã mở ra kỷ nguyên chiến tranh thiết giáp

Trong giai đoạn đầu của Thế chiến thứ nhất, chiến trường châu Âu rơi vào tình trạng giằng co kéo dài giữa các hệ thống chiến hào dày đặc.

Từ năm 1914, quân đội Anh, Pháp và Đức liên tục đối mặt tổn thất khổng lồ khi bộ binh phải lao qua vùng đất trống dưới hỏa lực súng máy và pháo binh dày đặc.

Hàng nghìn km chiến hào, dây thép gai và công sự bê tông khiến các cuộc tấn công gần như rơi vào bế tắc.

Trong bối cảnh đó, Anh bắt đầu tìm kiếm một loại phương tiện có thể vượt qua địa hình bùn lầy, phá hủy hàng rào thép gai và bảo vệ binh sĩ trước hỏa lực súng trường đối phương.

Kết quả là xe tăng Mark I ra đời năm 1916. Đây là xe tăng chiến đấu đầu tiên trong lịch sử nhân loại được đưa vào sử dụng thực tế trên chiến trường.

Ngày 15/9/1916, xe tăng Mark I lần đầu tham chiến trong trận Somme tại miền Bắc nước Pháp.

Tuy nhiên, phải tới năm 1917, loại phương tiện này mới bắt đầu được sử dụng với quy mô lớn hơn và gây tác động đáng kể tới chiến trường.

Xe tăng Mark I có thiết kế rất khác biệt so với xe tăng hiện đại ngày nay. Thân xe dài hình thoi nhằm giúp vượt chiến hào rộng và leo qua vật cản tốt hơn. Hai bên thân được bố trí pháo và súng máy trong các ụ chiến đấu nhô ra.

Phiên bản "Male" mang 2 pháo hải quân cỡ 57 mm cùng nhiều súng máy, trong khi phiên bản "Female" chỉ trang bị súng máy để chống bộ binh đối phương.

Xe có trọng lượng 28 tấn, dài 9,9 m và tốc độ tối đa chỉ đạt 6 km/h. Kíp lái gồm 8 người hoạt động trong khoang chiến đấu cực kỳ nóng và ngột ngạt.

Động cơ xăng Daimler công suất 105 mã lực thường xuyên gặp sự cố do công nghệ thời đó còn hạn chế.

Dù vậy, Mark I vẫn tạo ra cú sốc lớn với binh sĩ Đức. Những cỗ máy thép nặng nề này có thể nghiền nát dây thép gai, vượt hào và tiếp tục tiến lên dưới hỏa lực súng trường mà không bị vô hiệu hóa.

Sự xuất hiện của xe tăng Mark I giúp quân đội Anh từng bước phá vỡ thế bế tắc kéo dài trên mặt trận phía Tây.

Đây cũng là lần đầu tiên trong lịch sử, chiến trường chứng kiến sự kết hợp giữa hỏa lực, giáp thép và khả năng cơ động trên cùng một phương tiện chiến đấu.

Sau những kinh nghiệm ban đầu, Anh tiếp tục phát triển nhiều phiên bản tăng mới như xe tăng Mark IV và Mark V với độ tin cậy cao hơn.

Trong khi đó, Pháp nhanh chóng chế tạo xe tăng Renault FT, mẫu xe đầu tiên sử dụng tháp pháo xoay hiện đại.

Từ một giải pháp nhằm vượt chiến hào trong Thế chiến thứ nhất, xe tăng dần trở thành lực lượng chủ lực của chiến tranh cơ giới hóa thế kỷ 20. Trong Thế chiến thứ hai, các đội hình tăng thiết giáp đã đóng vai trò quyết định trong nhiều chiến dịch lớn của Đức, Liên Xô, Mỹ và Anh.

Giới sử học quân sự đánh giá Mark I không chỉ là một loại vũ khí mới mà còn mở đầu cho cuộc cách mạng chiến tranh hiện đại.

Từ những cỗ xe thép chậm chạp trên chiến trường Somme, ngành công nghiệp quân sự thế giới sau này phát triển ra hàng loạt xe tăng chủ lực hiện đại với hỏa lực mạnh, giáp dày và tốc độ cao gấp nhiều lần tổ tiên của chúng.