WHO kêu gọi củng cố hợp tác y tế toàn cầu trước tốc độ lây lan của virus Ebola

Kỳ họp diễn ra khi Mỹ - quốc gia trước đây đóng góp gần 1/5 ngân sách hoạt động của WHO - thông báo rút khỏi tổ chức này, dẫn đến việc làm phải cắt giảm hàng loạt buộc WHO trải qua giai đoạn cải cách toàn diện một cách sâu rộng để đối phó với các đợt bùng phát dịch bệnh truyền nhiễm trên toàn cầu, mới nhất là virus Hanta và Ebola với chủng hiếm gặp nhưng nguy hiểm là Bundibugyo tại CHDC Congo.

Trong khi giới chức y tế Argentina khẩn trương điều tra nguồn lây của đợt bùng phát virus Hanta trên tàu MV Hondius thì trước diễn biến phức tạp của virus Ebola lần này, WHO đã xác định là "tình trạng khẩn cấp về sức khỏe cộng đồng quốc tế" khi chủng mới chưa có vắc-xin đặc hiệu hay phương pháp điều trị được phê duyệt, với tỉ lệ tử vong lên đến 50% - 90%, hiện đã lan sang Uganda, với hàng trăm trường hợp nghi nhiễm và hơn 100 ca tử vong. Cùng ngày, Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa dịch bệnh (CDC) Mỹ cho biết nước này sẽ tăng cường các biện pháp phòng ngừa nhằm ngăn chặn nguy cơ lây lan của virus Ebola, trong đó tạm dừng một số dịch vụ thị thực. Các dấu hiệu thường gặp khi nhiễm virus Ebola gồm: sốt, mệt mỏi, đau đầu, cơ và họng, nôn, tiêu chảy, đau bụng, phát ban; một số trường hợp có biểu hiện xuất huyết, suy giảm chức năng thận và gan, thời gian ủ bệnh thường từ 2 - 21 ngày.

Nhân viên y tế kiểm tra thân nhiệt cho người dân ở Kampala, Uganda hôm 16/5

Virus Ebola không chỉ lây qua tiếp xúc trực tiếp với máu hoặc dịch cơ thể (nước bọt, mồ hôi, chất nôn...) của người bệnh, mà có thể tồn tại trong một số dịch cơ thể của người đã khỏi. Trước mắt, vấn đề được đặt ra là sự phối hợp xuyên biên giới trong công tác khống chế dịch bệnh. Các chuyên gia y tế nhận định, nguy cơ lây lan xuyên biên giới đang ngày càng gia tăng do hoạt động thương mại, khai khoáng và di chuyển tại khu vực Trung và Đông Phi, vì thế rất cần sự phối hợp quốc tế nhanh chóng để ứng phó và ngăn chặn. Nhưng việc cắt giảm kinh phí có nguy cơ làm chậm phát hiện dịch bệnh, giảm tốc độ phản ứng trước các mối đe dọa khi chúng lan rộng ra toàn cầu.

Virus Ebola chủ yếu truyền qua tiếp xúc trực tiếp với dịch cơ thể như máu, chất nôn, chính vì thế nhân viên y tế trở thành nhóm nguy cơ cao nhất; trong khi ở vùng Kivu và Ituri, tập tục tiếp xúc gần với người bệnh hoặc thi thể người chết đã vô tình khiến virus lan nhanh hơn. Các chuyên gia y tế không loại trừ khả năng virus có thể đã âm thầm lây lan nhiều tuần trước khi được phát hiện chính thức, làm gia tăng nguy cơ xuất hiện chuỗi lây nhiễm bị bỏ sót do số ca nhiễm phát hiện ngày càng nhiều.

Càng đáng lo hơn khi Tổng Giám đốc WHO nhấn mạnh: Đại dịch tiếp theo chỉ còn là "vấn đề thời gian, chứ không phải là có xảy ra hay không" giữa lúc ngân sách dành cho nghiên cứu y tế buộc phải cắt giảm. Một trong những nguyên nhân cũng không kém phần quan trọng là xung đột ở Trung Đông khiến giá dầu và khí đốt tăng vọt, dẫn đến gián đoạn chuỗi cung ứng, đẩy giá thiết bị y tế và thuốc men lên cao. Những bài học đau đớn từ các đại dịch trước có thể quyết định thành bại của cuộc chiến chống dịch lần này. Theo đó, tinh thần đoàn kết và sự phối hợp phản ứng cấp thiết mang tính toàn cầu được xem là liều vắc-xin miễn dịch tốt nhất trong bối cảnh xung đột kéo dài, niềm tin cộng đồng suy giảm đồng thời chưa có vắc-xin cho biến thể mới. Cuộc chiến chống Ebola tại Congo được dự báo vẫn sẽ còn nhiều khó khăn.