Mở 'đường ống' dẫn vốn ngoại: Cơ hội tái định giá chứng khoán

Sự kiện Việt Nam chính thức được nâng hạng lên thị trường mới nổi thứ cấp (Secondary Emerging Market) và gia nhập hệ thống chỉ số toàn cầu FTSE GEIS đang được coi là cột mốc lịch sử, mở ra "đường ống" dẫn dòng vốn ngoại quy mô lớn vào thị trường chứng khoán trong nước. Tuy nhiên, giữa bối cảnh khối ngoại vừa trải qua chuỗi bán ròng kỷ lục hơn 91.000 tỷ đồng, liệu 1,3–1,5 tỷ USD dòng vốn thụ động dự kiến có đủ sức đảo ngược xu hướng, hay cuộc chơi thực sự phải chờ đợi vào dòng vốn chủ động (active funds)?

Cùng lúc đó, việc VN-Index chới với quay trở lại mốc 1.800 điểm trong trạng thái "giá chạy nhanh hơn dòng tiền" đang đặt nhà đầu tư trước bài toán quản trị rủi ro. Liệu 1.800 điểm sẽ trở thành mặt bằng giá mới bền vững hay chỉ là vùng kháng cự tâm lý đầy rung lắc? Đâu là nhóm ngành và doanh nghiệp, đặc biệt là nhóm cổ phiếu chứng khoán đang ở mức P/B 1,6 lần—sẽ biến kỳ vọng nâng hạng thành tăng trưởng thực chất về lợi nhuận và ROE?

Phóng viên Bnews đã có cuộc trao đổi chi tiết với ông Nguyễn Minh Hoàng, Giám đốc Phân tích Công ty cổ phần chứng khoán Nhất Việt (VFS) để làm rõ "bản đồ dòng tiền" và chiến lược săn tìm cơ hội trong chu kỳ tái định giá mới này.

Phóng viên: Sau khi Việt Nam được nâng hạng lên thị trường mới nổi thứ cấp, theo ông, đâu là tác động mang của việc gia nhập hệ thống FTSE GEIS và khi nào dòng vốn chủ động có thể trở thành động lực rõ nét hơn đối với thị trường Việt Nam?

Ông Nguyễn Minh Hoàng: Theo tôi, tác động quan trọng nhất không chỉ nằm ở lượng vốn ngoại vào ngay trong kỳ cơ cấu đầu tiên, mà ở việc cổ phiếu Việt Nam chính thức bước vào hệ thống chỉ số toàn cầu FTSE GEIS.

Ông Nguyễn Minh Hoàng, Giám đốc Phân tích Công ty cổ phần chứng khoán Nhất Việt (VFS). Ảnh: Trần Trung/Bnews/vnanet.vn

Sau khi Việt Nam được nâng lên Secondary Emerging Market, các cổ phiếu đáp ứng tiêu chuẩn có thể xuất hiện trong nhiều chỉ số lớn thuộc hệ thống GEIS như FTSE Emerging, FTSE All-World hay FTSE Global All Cap. Điều này mở ra hai lớp dòng vốn: dòng vốn thụ động từ ETF và các quỹ chỉ số; và về dài hạn quan trọng hơn là dòng vốn chủ động từ các tổ chức quốc tế sử dụng các chỉ số FTSE làm benchmark hoặc xác định universe đầu tư.

Theo các ước tính hiện tại, khi Việt Nam được đưa đầy đủ vào các chỉ số, dòng vốn thụ động có thể đạt khoảng 1,3–1,5 tỷ USD, tương đương khoảng 34–39 nghìn tỷ đồng. Tuy nhiên, dòng tiền này không vào một lần mà dự kiến được phân bổ theo 4 giai đoạn 10% – 20% – 35% – 35% từ tháng 9/2026 đến tháng 9/2027. Như vậy, giai đoạn đầu chỉ khoảng 130–150 triệu USD, tương đương khoảng 3–4 nghìn tỷ đồng.

Đặt trong tương quan, 7 tháng năm 2026 khối ngoại đã bán ròng khoảng 91 nghìn tỷ đồng, như vậy, ngay cả khi toàn bộ 1,3–1,5 tỷ USD vốn thụ động được giải ngân, quy mô cũng chỉ tương đương khoảng 37–43% lượng vốn ngoại đã bán ròng trong 7 tháng đầu năm. Vì vậy, dòng tiền thụ động từ nâng hạng chưa đủ lớn để tự nó đảo ngược xu hướng dòng vốn ngoại hay tạo ngay một mặt bằng định giá mới cho toàn thị trường.

Ý nghĩa lớn hơn của nâng hạng nằm ở việc mở rộng “đường ống” dẫn vốn quốc tế vào Việt Nam, sau dòng vốn passive là khả năng thu hút active funds, đồng thời những doanh nghiệp vốn hóa lớn, thanh khoản cao, free-float và quản trị tốt có cơ hội được hưởng mức premium cao hơn.

Nâng hạng là chất xúc tác để thị trường được định giá lại; còn dòng vốn ngoại có thực sự quay trở lại và mặt bằng định giá mới có bền vững hay không vẫn phụ thuộc vào tăng trưởng lợi nhuận doanh nghiệp, lãi suất, thanh khoản và tỷ giá.

Phóng viên: Theo ông, những yếu tố nào sẽ quyết định 1.800 điểm trở thành một mặt bằng giá mới thay vì chỉ là vùng kháng cự, và nhà đầu tư cần đặc biệt theo dõi những tín hiệu nào để nhận diện rủi ro điều chỉnh?

Ông Nguyễn Minh Hoàng: Tôi cho rằng xu hướng trung hạn của thị trường vẫn tích cực, nhưng ở vùng 1.800 điểm cần thận trọng hơn với tốc độ tăng.

VN-Index ở khoảng 1.789 điểm và đã quay trở lại vùng đỉnh cũ khá nhanh, tuy nhiên thanh khoản tuần trước vẫn thấp, giá trị khớp lệnh bình quân HOSE chỉ khoảng 15,2 nghìn tỷ đồng/phiên, thấp hơn khoảng 24% so với trung bình 20 tuần.

Điều đó cho thấy thị trường đang có sự cải thiện về giá nhanh hơn sự cải thiện của dòng tiền, sau một nhịp tăng mạnh, vùng 1.800 điểm vì vậy có thể xuất hiện rung lắc và phân hóa.

Tôi không cho rằng nhà đầu tư nên quá tập trung vào việc VN-Index có vượt 1.800 hay không, quan trọng hơn là thanh khoản có tiếp tục tăng, độ rộng thị trường có mở rộng và nhóm dẫn dắt có duy trì được xu hướng hay không.

Nếu ba yếu tố này tiếp tục cải thiện, cùng với tăng trưởng lợi nhuận doanh nghiệp và câu chuyện nâng hạng trong tháng 9, thì 1.800 điểm có thể chuyển từ vùng kháng cự thành một mặt bằng mới của thị trường. Ngược lại, nếu chỉ số tăng nhưng thanh khoản và độ rộng không theo kịp thì rủi ro điều chỉnh ngắn hạn sẽ tăng lên.

Phóng viên: Nâng hạng được kỳ vọng mang lại lợi ích trước hết cho nhóm vốn hóa lớn, thanh khoản cao và có khả năng đáp ứng tiêu chí của các bộ chỉ số FTSE. Theo ông, những nhóm ngành và doanh nghiệp nào có khả năng chuyển hóa tốt nhất cơ hội từ dòng vốn quốc tế thành tăng trưởng thực chất về lợi nhuận và định giá trong 12–24 tháng tới?

Các công ty chứng khoán đang đứng trước hai động lực khá rõ: thanh khoản thị trường tăng và quy mô thị trường mở rộng sau nâng hạng.

Ông Nguyễn Minh Hoàng: Tôi chia thành hai lớp hưởng lợi.

Lớp thứ nhất là những cổ phiếu trực tiếp được dòng vốn ngoại phân bổ, chủ yếu là các doanh nghiệp vốn hóa lớn, thanh khoản cao, free-float tốt. Danh sách FTSE lần này đã cho thấy khá rõ sự hiện diện của ngân hàng, chứng khoán và các blue-chip như VCB, VIC, VHM, BID, HPG, VPB, FPT, MSN, VNM, SSI…

Lớp thứ hai, và theo tôi có ý nghĩa dài hạn hơn, là ngành chứng khoán, đây là nhóm hưởng lợi từ cả thanh khoản thị trường tăng, số lượng nhà đầu tư tổ chức nước ngoài tăng và nhu cầu về môi giới, lưu ký, margin, sản phẩm đầu tư cũng như các dịch vụ ngân hàng đầu tư.

Ngoài ra, ngân hàng, tiêu dùng, công nghệ và một số doanh nghiệp đầu ngành có thể hưởng lợi nhờ khả năng tiếp cận dòng vốn quốc tế tốt hơn.

Nhưng về dài hạn, dòng tiền ngoại sẽ ngày càng phân hóa, nâng hạng không có nghĩa tất cả cổ phiếu đều được hưởng lợi như nhau; doanh nghiệp có vốn hóa đủ lớn, thanh khoản cao, room ngoại và quản trị tốt sẽ hưởng lợi nhiều nhất.

Phóng viên: Kỳ vọng nâng hạng và thanh khoản tăng đã được phản ánh một phần vào giá cổ phiếu chứng khoán, trong khi P/B bình quân ngành khoảng 1,6 lần và động lực tái định giá đang dần chuyển sang tăng trưởng lợi nhuận, ROE. Theo ông, những tiêu chí nào sẽ giúp nhà đầu tư nhận diện các công ty chứng khoán còn dư địa tăng trưởng thực sự, thay vì những cổ phiếu đã được định giá quá cao dựa trên kỳ vọng nâng hạng?

Ông Nguyễn Minh Hoàng: Theo tôi, có cơ sở để kỳ vọng một chu kỳ tái định giá, nhưng sẽ không diễn ra đồng đều trên toàn ngành.

Các công ty chứng khoán đang đứng trước hai động lực khá rõ: thanh khoản thị trường tăng và quy mô thị trường mở rộng sau nâng hạng. Khi giá trị giao dịch tăng, doanh thu môi giới, cho vay margin và hoạt động tự doanh đều có điều kiện cải thiện.

Về định giá, P/B bình quân của nhóm chứng khoán hiện khoảng 1,6 lần, vẫn thấp hơn mức bình quân 5 năm, đây không còn là vùng định giá quá rẻ, nhưng cũng chưa phải mức đắt nếu thanh khoản và lợi nhuận ngành tiếp tục tăng trưởng. Điều này cho thấy vẫn còn dư địa tái định giá, nhưng mức độ sẽ phụ thuộc nhiều hơn vào khả năng cải thiện ROE và lợi nhuận thực tế của từng doanh nghiệp.

Thực tế, giá cổ phiếu đã phản ánh trước một phần kỳ vọng về nâng hạng và thanh khoản. Vì vậy, giai đoạn tiếp theo theo tôi sẽ chuyển dần từ “định giá theo câu chuyện nâng hạng” sang “định giá theo tăng trưởng lợi nhuận thực tế”.

Sự phân hóa vì thế sẽ khá lớn, những công ty có vốn chủ sở hữu lớn, dư địa mở rộng margin, thị phần tốt, nền tảng khách hàng tổ chức và năng lực investment banking sẽ có khả năng duy trì mức định giá cao hơn.

Nói cách khác, ngành chứng khoán vẫn còn dư địa tái định giá, nhưng từ mặt bằng P/B khoảng 1,6 lần hiện nay, động lực tăng tiếp sẽ phải đến nhiều hơn từ tăng trưởng lợi nhuận và ROE, thay vì chỉ từ kỳ vọng nâng hạng.