Mở hướng phát triển mới cho vùng quế Tân Hợp

Gia đình bà Đặng Thị Thêm ở thôn Làng Câu có hơn 50 ha quế hữu cơ. Không khai thác tập trung vào một thời điểm, gia đình bà tận dụng lá quế, tỉa cành, tỉa thưa cây để tạo nguồn thu thường xuyên. Nhờ cách làm này, mỗi năm diện tích quế mang lại nguồn thu khoảng 350 - 500 triệu đồng.

Từ kinh tế rừng, gia đình bà Thêm từng bước ổn định cuộc sống, vươn lên khá giả. Cách khai thác nhiều nguồn thu từ cây quế cũng cho thấy tiềm năng nâng cao hiệu quả kinh tế trên cùng một diện tích đất, thay vì chỉ trông vào một kỳ thu hoạch.

Câu chuyện của gia đình bà Đặng Thị Thêm cho thấy giá trị kinh tế của cây quế. Nếu biết tổ chức sản xuất, khai thác hợp lý, người dân có thể tận dụng nhiều nguồn thu trên cùng diện tích, vừa duy trì sinh kế, vừa nâng cao hiệu quả kinh tế rừng. Đây cũng là hướng khai thác cần được phát huy tại địa phương có lợi thế lớn về diện tích quế như Tân Hợp.

Sau sắp xếp đơn vị hành chính, hiện nay cây quế của xã Tân Hợp chiếm khoảng 43% diện tích tự nhiên, phân bố tại 9 thôn. Trong đó, Hạnh Phúc, Đại Sơn, Khe Phầy và Ghềnh Ngai là những địa bàn có diện tích quế lớn. Đáng chú ý, quế từ 16 năm tuổi trở lên đạt hơn 4.761 ha, chiếm khoảng 55,22% tổng diện tích. Đây là nguồn nguyên liệu quan trọng phục vụ chế biến sản phẩm từ quế.

Quy mô vùng nguyên liệu lớn cùng kinh nghiệm sản xuất lâu đời là lợi thế để Tân Hợp phát triển các ngành hàng từ cây quế. Tuy nhiên, diện tích lớn chưa đồng nghĩa với giá trị kinh tế cao. Sản xuất còn phân tán, chất lượng nguyên liệu chưa đồng đều, việc liên kết tiêu thụ và chế biến chưa tương xứng với tiềm năng là những vấn đề cần được quan tâm. Vì vậy, yêu cầu đặt ra hiện nay không phải tiếp tục mở rộng diện tích bằng mọi giá mà là nâng cao chất lượng, đa dạng hóa sản phẩm và tăng giá trị thu được từ mỗi héc-ta quế.

Trong không gian phát triển mới của tỉnh, vùng quế khu vực Văn Yên có thêm điều kiện kết nối các địa phương, phát huy lợi thế bổ trợ để mở rộng thị trường và nâng cao giá trị sản phẩm. Tân Hợp có thế mạnh về vùng nguyên liệu; xã Mậu A có điều kiện kết nối hoạt động thu mua, chế biến, xuất khẩu và thị trường.

Trong khi xã Đông Cuông có tiềm năng phát triển du lịch gắn với cảnh quan vùng quế, văn hóa và lễ hội. Từ đó, mở ra triển vọng hình thành chuỗi giá trị có sự tham gia của nhiều ngành kinh tế. Thay vì mỗi địa phương phát triển riêng lẻ, việc phối hợp từ vùng trồng đến thu mua, chế biến, tiêu thụ và khai thác du lịch sẽ tạo thêm dư địa phát triển cho toàn vùng. Trong đó, Tân Hợp giữ vai trò cung cấp nguồn nguyên liệu, tạo nền tảng cho các hoạt động kinh tế phía sau.

Cùng với tổ chức sản xuất, Tân Hợp định hướng phát triển vùng quế theo hướng hữu cơ, chú trọng quản lý nguồn giống, quy trình kỹ thuật và truy xuất nguồn gốc. Việc số hóa bản đồ vùng trồng, cấp mã số vùng trồng sẽ tạo cơ sở quản lý nguyên liệu, đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của thị trường, nhất là thị trường xuất khẩu. Đây cũng là điều kiện để bảo vệ uy tín thương hiệu “Quế Văn Yên”, tạo lợi thế cạnh tranh cho sản phẩm.

Xác định cây quế tiếp tục giữ vai trò quan trọng trong phát triển kinh tế, giai đoạn 2026 - 2030, Tân Hợp đặt mục tiêu duy trì ổn định hơn 8.622 ha quế hiện có, tập trung chuyển dịch từ phát triển chiều rộng sang nâng cao chất lượng và giá trị gia tăng. Địa phương phấn đấu đưa diện tích quế sản xuất theo hướng hữu cơ đạt tiêu chuẩn quốc tế lên 30%; đồng thời tăng cường số hóa bản đồ vùng trồng, cấp mã số vùng trồng, kiểm soát nguồn giống và củng cố hoạt động của các hợp tác xã.

Theo ông Hà Trung Kiên, bên cạnh diện tích, địa phương quan tâm giá trị thu được trên một đơn vị diện tích và thu nhập thực tế của người dân. Từ đó, xã tập trung rà soát, định hướng vùng trồng phù hợp với điều kiện đất đai, thổ nhưỡng, khí hậu và nhu cầu thị trường; khuyến khích người dân duy trì diện tích quế sinh trưởng tốt, hạn chế tình trạng trồng tự phát.

Để những mục tiêu này trở thành hiện thực, bên cạnh nỗ lực của chính quyền và người dân Tân Hợp, rất cần sự đồng hành của doanh nghiệp, hợp tác xã và các địa phương trong vùng. Người trồng quế cần thay đổi phương thức sản xuất, chú trọng chất lượng; hợp tác xã làm tốt vai trò tổ chức liên kết; doanh nghiệp chủ động đầu tư chế biến và mở rộng thị trường. Các địa phương cũng cần tăng cường phối hợp trong kết nối vùng trồng, xúc tiến thương mại, xây dựng sản phẩm đặc trưng và phát triển du lịch.