Mở hướng phát triển sản phẩm OCOP Tủa Chùa
ĐBP- Hiện nay, xã Tủa Chùa có 14 sản phẩm OCOP, chủ yếu thuộc nhóm nông sản, thực phẩm như: Khoai sọ tím, thịt trâu gác bếp, thịt lợn ba chỉ gác bếp, trà cà gai leo, chẩm chéo... Những sản phẩm được công nhận OCOP phần lớn đều xuất phát từ lợi thế sản xuất và văn hóa bản địa. Đây cũng là những sản phẩm có tiềm năng tạo dấu ấn riêng của vùng đất Tủa Chùa và được thị trường tiêu dùng biết tới rộng rãi. Bước đầu các chủ thể đã từng bước thay đổi phương thức tiêu thụ, tiếp cận phương thức quảng bá mới. Nếu trước đây sản phẩm chủ yếu bán tại chợ phiên, chợ đêm, qua thương lái hoặc đưa đến trung tâm xã và các địa bàn lân cận thì nay một số sản phẩm đã bắt đầu tiếp cận các kênh bán hàng.
Sản phẩm chẩm chéo và thịt trâu gác bếp của Hộ sản xuất kinh doanh Điêu Thị Sâm, bản Mường Báng, xã Tủa Chùa đã tham gia nhiều kỳ hội chợ trong và ngoài tỉnh. Ảnh: C.T.V
Sản phẩm OCOP 3 sao Trà cà gai leo của Hợp tác xã Cà gai leo Tủa Chùa là một trong số ít sản phẩm OCOP của địa phương đã được đưa lên sàn thương mại điện tử. Chẩm chéo Sâm Điêu của Hộ sản xuất kinh doanh Điêu Thị Sâm ở bản Mường Báng cũng đã được tham gia các hoạt động xúc tiến thương mại, mở thêm cơ hội tiếp cận khách hàng ngoài địa bàn... Tuy nhiên, những tín hiệu tích cực này chưa tạo thành xu hướng phổ biến. Qua rà soát, đánh giá nhu cầu tiêu thụ nông sản, sản phẩm OCOP trên địa bàn, xã nhận thấy thị trường của phần lớn sản phẩm vẫn phụ thuộc vào các kênh truyền thống. Sản phẩm được tiêu thụ chủ yếu qua tiểu thương. Một số sản phẩm như Diệp thanh trà, trà cà gai leo, mật ong... bước đầu được khách du lịch biết đến, tuy nhiên sản lượng tiêu thụ chưa ổn định. Nhiều chủ thể thiếu kỹ năng bán hàng trên nền tảng số, chưa biết cách quảng bá sản phẩm trực tuyến. Có chủ thể dù đã thực hiện quảng bá nhưng hiệu quả chưa cao. Trong khi đó, 100% chủ thể được khảo sát đều có nhu cầu kết nối đầu ra và mong muốn mở rộng thị trường. Điều này cho thấy điểm nghẽn hiện nay của OCOP Tủa Chùa không nằm ở việc thiếu sản phẩm, mà ở khả năng tổ chức sản xuất và đưa sản phẩm đến thị trường.
Quy mô sản xuất nhỏ lẻ, phân tán theo hộ gia đình cũng đang hạn chế sức cạnh tranh. Các cơ sở thiếu nguồn lực đầu tư, khả năng quản trị và phát triển thị trường còn hạn chế; nguồn cung sản phẩm chưa ổn định. Trên địa bàn chưa có cơ sở chế biến quy mô lớn, nhiều sản phẩm mới dừng ở sơ chế thủ công hoặc tiêu thụ dưới dạng nguyên liệu thô nên giá trị gia tăng chưa cao cũng là khó khăn chung đối với nhiều nông đặc sản của địa phương. Một số sản phẩm còn thiếu tính khác biệt, chưa tạo được dấu ấn riêng so với sản phẩm cùng loại ở các địa phương khác. Thực tế này đặt ra yêu cầu Tủa Chùa phải thay đổi cách tiếp cận, bắt đầu từ nhu cầu thị trường, lợi thế nguyên liệu và khả năng cạnh tranh của từng sản phẩm.
Theo bà Hoàng Thị Toàn, Phó Chủ tịch UBND xã Tủa Chùa, địa phương sẽ tập trung hoàn thiện cơ chế, chính sách, huy động nguồn lực hỗ trợ các chủ thể nâng cao năng lực sản xuất, xây dựng phương án kinh doanh, kiến thức về thị trường và quản trị. Đồng thời, xã khuyến khích các hộ sản xuất, hợp tác xã tham gia hội chợ, triển lãm, chương trình kết nối cung - cầu trong và ngoài tỉnh; hỗ trợ đưa sản phẩm lên sàn thương mại điện tử, tập huấn kỹ năng bán hàng và quảng bá trên nền tảng số.
Cùng với mở rộng thị trường, Tủa Chùa xác định xây dựng thương hiệu là khâu quan trọng. Các chủ thể cần được hỗ trợ về nhãn hiệu hàng hóa, bao bì, tem truy xuất nguồn gốc, nâng cao chất lượng sản phẩm và đáp ứng các tiêu chuẩn phù hợp. Đây là điều kiện để sản phẩm tăng khả năng nhận diện, tạo niềm tin với người tiêu dùng và từng bước mở rộng thị trường.
Đặc biệt, xã định hướng phát triển OCOP gắn với xây dựng vùng nguyên liệu. Địa phương đã lựa chọn những sản phẩm chủ lực, có tiềm năng để hình thành vùng nguyên liệu ổn định, ưu tiên các sản phẩm như mắc ca, cà phê, cà gai leo, gia súc, gia cầm và những nông sản có lợi thế. Sản xuất được khuyến khích theo các tiêu chuẩn VietGAP, GlobalGAP, HACCP, hữu cơ và tiêu chuẩn chất lượng phù hợp; tăng cường truy xuất nguồn gốc, an toàn thực phẩm, bảo vệ môi trường và từng bước xây dựng mã số vùng trồng, vùng nuôi khi đủ điều kiện. Khi vùng nguyên liệu được tổ chức bài bản, sản phẩm được chuẩn hóa và thị trường được xác định rõ, liên kết giữa người dân, hợp tác xã và doanh nghiệp sẽ có điều kiện hình thành. Đây là nền tảng để Tủa Chùa chuyển từ sản xuất nhỏ lẻ sang sản xuất hàng hóa, nâng giá trị nông sản và tạo đầu ra ổn định.
Giai đoạn 2026 - 2030, xã Tủa Chùa phấn đấu phát triển mới khoảng 12 sản phẩm OCOP đạt từ 3 sao trở lên, nâng tổng số sản phẩm OCOP lên từ 26 sản phẩm trở lên vào năm 2030. Ít nhất 50% chủ thể OCOP có sản phẩm đạt 3 sao trở lên là hợp tác xã, doanh nghiệp nhỏ và vừa; ít nhất 50% chủ thể OCOP do phụ nữ quản lý, điều hành. Với định hướng lấy chất lượng, thị trường và chuỗi giá trị làm trọng tâm, Tủa Chùa đang từng bước tạo nền tảng để những sản phẩm từ vùng cao vượt ra khỏi phạm vi chợ phiên, cửa hàng địa phương, tiến gần hơn với thị trường rộng lớn. Khi mỗi sản phẩm có vùng nguyên liệu ổn định, chất lượng được kiểm soát, thương hiệu được nhận diện và đầu ra được kết nối, OCOP sẽ trở thành một hướng đi thiết thực để nâng giá trị nông sản, mở rộng sinh kế và tạo động lực phát triển kinh tế cho người dân.