Mở không gian kết nối, thúc đẩy hành động vì mục tiêu Net Zero

Toàn cảnh lễ phát động Diễn đàn “Năng lượng và Môi trường Thế giới - Việt Nam 2026” do VCCI tổ chức tại Hà Nội, ngày 20/3/2026. Ảnh: Nguyễn Hùng

Ngày 20/3/2026 tại Hà Nội, Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) phát động Diễn đàn “Năng lượng và Môi trường Thế giới - Việt Nam 2026”, tạo cú hích kết nối chính sách - thị trường - doanh nghiệp, thúc đẩy chuyển dịch năng lượng và hiện thực hóa mục tiêu Net Zero.

Mục tiêu Net Zero trước áp lực chuyển dịch năng lượng

Biến đổi khí hậu đang chuyển từ nguy cơ dài hạn thành sức ép hiện hữu đối với mọi nền kinh tế. Các hiện tượng thời tiết cực đoan, rủi ro thiên tai gia tăng, cùng với những biến động địa chính trị toàn cầu đã và đang tác động trực tiếp đến an ninh năng lượng, chi phí sản xuất và chuỗi cung ứng. Trong bối cảnh đó, mục tiêu Net Zero không còn là lựa chọn, mà trở thành chuẩn mực phát triển mới, buộc các quốc gia phải tái cấu trúc mô hình tăng trưởng theo hướng xanh và bền vững.

Phát biểu tại lễ phát động Diễn đàn “Năng lượng và Môi trường Thế giới - Việt Nam 2026”, ông Nguyễn Quang Vinh - Phó Chủ tịch VCCI, Chủ tịch Hội đồng Doanh nghiệp vì sự phát triển bền vững Việt Nam (VBCSD) nêu rõ: chuyển đổi xanh và chuyển dịch năng lượng không chỉ là yêu cầu cấp thiết về môi trường, mà còn là cơ hội để nâng cao năng lực cạnh tranh, thu hút đầu tư và tạo động lực tăng trưởng mới. Chính vì vậy, hành trình hướng tới mục tiêu Net Zero là tất yếu, nhưng đòi hỏi sự quyết tâm và đồng hành của toàn xã hội, trong đó cộng đồng doanh nghiệp giữ vai trò trung tâm.

Phó Chủ tịch VCCI, Chủ tịch VBCSD Nguyễn Quang Vinh nhấn mạnh đến vai trò của doanh nghiệp trong việc thực hiện cam kết về Net Zero mà Việt Nam đã đề ra.

Theo ông Nguyễn Quang Vinh, thời gian qua, hệ thống chính sách về tăng trưởng xanh, chuyển dịch năng lượng của Việt Nam đã từng bước hoàn thiện. Các sáng kiến hợp tác quốc tế như chương trình chuyển đổi năng lượng công bằng (JETP) mở ra cơ hội tiếp cận nguồn lực tài chính và công nghệ. Điều này cho thấy, không chỉ ở các quốc gia phát triển mà ngay tại Việt Nam, cách tiếp cận về vấn đề này đang có sự chuyển dịch rõ nét từ “ứng phó” sang “chủ động tận dụng cơ hội” trong quá trình chuyển đổi xanh.

Nói về hành trình đưa quy trình đánh giá ESG (Môi trường - Xã hội - Quản trị doanh nghiệp) vào chuỗi sản xuất của doanh nghiệp với những cam kết mạnh mẽ về giảm phát thải, định hướng phát triển bền vững như thế nào để có thể lớn mạnh, có tiềm lực cạnh tranh thật sự bền vững trên thị trường, bà Lê Thị Hằng, Phó Giám đốc của một doanh nghiệp sản xuất cà phê nhiều năm gắn liền với mảnh đất miền núi Sơn La cho biết, ngay từ khi xác định gắn kết với bà con nơi đây, chúng tôi đã mạnh dạn đưa quy trình ESG vào từng khâu sản xuất với nhận thức nhất quán: đây là yêu cầu bắt buộc, không còn là sự lựa chọn của một cá nhân nào cả…

Đại diện doanh nghiệp phát biểu tại lễ phát động.

Theo bà Hằng, với doanh nghiệp, Net Zero không còn là lựa chọn, mà là con đường tất yếu để doanh nghiệp sản xuất tồn tại và phát triển trong kỷ nguyên bền vững. Dù hành trình này đòi hỏi đầu tư và thay đổi, lợi ích dài hạn về chi phí, uy tín và cơ hội thị trường là không thể phủ nhận. Trên hành trình “xanh hóa” này, các hệ thống quản lý năng lượng hiệu quả sẽ là một công cụ hữu ích hỗ trợ cho các doanh nghiệp.

Tuy nhiên, Chủ tịch VBCSD cũng thẳng thắn chỉ ra, thực tiễn triển khai vẫn còn nhiều “điểm nghẽn”: nguồn lực đầu tư hạn chế, công nghệ lõi chưa đáp ứng yêu cầu, hệ thống đo đếm phát thải chưa đồng bộ, năng lực thực thi ở địa phương còn yếu. Đáng chú ý, khu vực doanh nghiệp vẫn chưa được “kích hoạt” đầy đủ để trở thành động lực dẫn dắt quá trình chuyển đổi. Đây chính là khoảng trống cần được lấp đầy thông qua các cơ chế kết nối hiệu quả hơn giữa thể chế và thị trường. Trong bối cảnh thế giới tiếp tục đối mặt với nhiều bất ổn, từ xung đột địa chính trị đến biến động giá năng lượng, yêu cầu xây dựng một hệ thống năng lượng bền vững, linh hoạt và có khả năng chống chịu càng trở nên cấp thiết.

Khơi thông động lực thể chế và thị trường

Điểm nhấn của Diễn đàn “Năng lượng và Môi trường Thế giới - Việt Nam 2026”, theo ông Nguyễn Quang Vinh, là chuỗi hoạt động đa dạng: các phiên thảo luận chuyên sâu về năng lượng và môi trường, chương trình bình xét và vinh danh các sáng kiến “Năng lượng và môi trường xanh bền vững tại Việt Nam”, cùng triển lãm “Con đường xanh - Net Zero Việt Nam”. Không gian triển lãm được kỳ vọng trở thành cầu nối giữa doanh nghiệp với các quỹ đầu tư, tổ chức tài chính xanh, nhà tài trợ và hệ sinh thái chuyên gia, qua đó thúc đẩy các dự án chuyển đổi xanh từ ý tưởng đến triển khai thực tế.

Ở vai trò đồng tổ chức chương trình, bà Nguyễn Thị Thanh Thúy - Chủ tịch Hội đồng Năng lượng Thế giới tại Việt Nam (WEC-VN) kỳ vọng, thông qua Diễn đàn, WEC-VN sẽ góp phần đưa các chuẩn mực và công cụ quốc tế vào thực tiễn Việt Nam, hỗ trợ doanh nghiệp xây dựng lộ trình chuyển dịch năng lượng hiệu quả, phù hợp và bền vững. Đồng thời, hình thành cơ chế kết nối liên tục giữa các đơn vị đạt giải với hệ sinh thái chuyên gia, nhà tài trợ, quỹ khí hậu, tổ chức quốc tế và các chương trình hỗ trợ kỹ thuật, tài chính xanh.

Quy trình đánh giá ESG đã được triển khai vào chuỗi sản xuất cà phê Sơn La với những cam kết mạnh mẽ về giảm phát thải, định hướng phát triển bền vững.

Đánh giá rất cao các mô hình áp dụng ESG tự nguyện từ nhận thức đến phương thức triển khai, theo bà Nguyễn Thị Thanh Thúy, cũng nhờ những chuyển động tích cực từ cộng đồng doanh nghiệp mà Diễn đàn “Năng lượng và Môi trường Thế giới - Việt Nam 2026” hiện đang nhận được nhiều phản hồi tích cực và sự đồng hành của các tỉnh, thành phố thông qua việc xác nhận tham gia, đồng thời đề cử các doanh nghiệp, cá nhân tiêu biểu trong thực hiện chuyển đổi xanh cho hoạt động triển lãm và bình xét, vinh danh.

Không chỉ vậy, theo ông Nguyễn Quang Vinh, với mục tiêu mà Diễn đàn hướng tới là xây dựng một nền tảng kết nối đa bên, thúc đẩy hành động cụ thể của cộng đồng doanh nghiệp trong hiện thực hóa mục tiêu Net Zero, đặc biệt thông qua các sáng kiến trong lĩnh vực năng lượng và môi trường, sự kiện này không chỉ dừng lại ở việc tôn vinh các mô hình điển hình, mà còn hướng tới tạo lập một hệ sinh thái hỗ trợ doanh nghiệp chuyển đổi, từ tiêu chuẩn, công nghệ đến nguồn lực tài chính. Đặc biệt, điều đáng nói là với nhiều hoạt động cụ thể, thiết thực, Diễn đàn đặt trọng tâm vào việc thu hẹp khoảng cách giữa chính sách và thực thi. Thông qua đối thoại trực tiếp, các bên liên quan có thể cùng nhận diện những “điểm nghẽn” trong triển khai, từ đó đề xuất giải pháp khả thi hơn.

Nguyễn Hùng