Mở không gian phát triển mới cho ngành chè

Trong cơ cấu nông nghiệp của Thái Nguyên, cây chè không chỉ là cây trồng chủ lực mà còn là biểu tượng văn hóa và thương hiệu đặc trưng của địa phương. Toàn tỉnh phấn đấu đến năm 2030 diện tích chè đạt 24.500ha.

Điều chỉnh để đáp ứng yêu cầu phát triển mới

Nghị quyết số 11-NQ/TU của Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh xác định mục tiêu phát triển ngành chè theo hướng nâng cao chất lượng, gia tăng giá trị và xây dựng thương hiệu bền vững. Trên cơ sở đó, UBND tỉnh đã ban hành kế hoạch triển khai thực hiện từ năm 2025. Tuy nhiên, trước những thay đổi về mô hình tổ chức chính quyền địa phương, xu hướng chuyển đổi số trong nông nghiệp và yêu cầu phát triển ngành chè theo chuỗi giá trị, tỉnh đã ban hành kế hoạch điều chỉnh nhằm bảo đảm việc triển khai nghị quyết phù hợp hơn với thực tiễn.

Một trong những điểm đáng chú ý là việc điều chỉnh cơ chế tổ chức thực hiện. Theo kế hoạch mới, nhiều nhiệm vụ được giao trực tiếp cho các xã, phường, cấp chính quyền gần nhất với người sản xuất chè. Việc phân cấp này giúp nâng cao tính chủ động của địa phương trong quy hoạch vùng sản xuất, quản lý chất lượng và triển khai các chính sách hỗ trợ người trồng chè.

Ông Dương Sơn Hà, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường, cho biết: Việc điều chỉnh kế hoạch nhằm bám sát thực tiễn phát triển của ngành chè, đồng thời phát huy vai trò của chính quyền cơ sở trong tổ chức sản xuất. Các địa phương sẽ chủ động hơn trong xây dựng vùng nguyên liệu, nâng cao chất lượng sản phẩm và thúc đẩy liên kết giữa nông dân, hợp tác xã (HTX) và doanh nghiệp.

HTX chè an toàn Nguyên Việt (xã Đồng Hỷ) luôn đổi mới, cải tiến, áp dụng kỹ thuật để nâng cao chất lượng sản phẩm chè đáp ứng yêu cầu thị trường.

Theo ngành chức năng, việc phân cấp mạnh cho cơ sở sẽ tạo điều kiện để các địa phương phát huy lợi thế vùng chè, từng bước hình thành các vùng sản xuất tập trung gắn với chế biến và tiêu thụ sản phẩm.

Cùng với việc điều chỉnh cơ chế triển khai, kế hoạch mới cũng tiếp tục hoàn thiện các mục tiêu phát triển ngành chè trong giai đoạn tới. Theo đó, đến năm 2030 toàn tỉnh phấn đấu đạt khoảng 24.500ha chè, sản lượng chè búp tươi khoảng 300.000 tấn và tổng giá trị sản phẩm thu được từ cây chè đạt khoảng 25.000 tỷ đồng.

Bên cạnh mục tiêu về quy mô sản xuất, tỉnh đặc biệt chú trọng nâng cao chất lượng và giá trị sản phẩm. Khoảng 70% diện tích chè sẽ được sản xuất theo tiêu chuẩn VietGAP hoặc hữu cơ; 70% diện tích được cấp mã số vùng trồng để phục vụ truy xuất nguồn gốc và xuất khẩu. Tỉnh cũng đặt mục tiêu đến năm 2030 có ít nhất 250 sản phẩm trà đạt tiêu chuẩn OCOP từ 3-5 sao, trong đó có 6 sản phẩm đạt OCOP 5 sao, mức cao nhất trong hệ thống phân hạng sản phẩm OCOP.

Nâng cao giá trị, hướng tới phát triển bền vững

Các chuyên gia đánh giá, việc nâng cao tiêu chuẩn sản xuất và chất lượng sản phẩm là yếu tố then chốt để chè Thái Nguyên duy trì lợi thế cạnh tranh trên thị trường. Một trong những điểm mới quan trọng của kế hoạch điều chỉnh là đặt trọng tâm vào ứng dụng khoa học công nghệ và chuyển đổi số trong toàn bộ chuỗi giá trị ngành chè.

Ứng dụng thiết bị bay không người lái trong khâu chăm sóc chè.

Theo định hướng của tỉnh, các doanh nghiệp và HTX có vùng nguyên liệu chè sẽ từng bước ứng dụng công nghệ số trong quản lý sản xuất, chế biến và tiêu thụ sản phẩm nhằm minh bạch thông tin và bảo đảm khả năng truy xuất nguồn gốc.

Trong sản xuất, các giải pháp công nghệ như: Hệ thống tưới tiết kiệm nước, thiết bị bay không người lái, các hệ thống giám sát sâu bệnh và quản lý vùng trồng… được khuyến khích áp dụng. Ở khâu chế biến, tỉnh định hướng phát triển các dây chuyền hiện đại, đồng thời thúc đẩy chế biến sâu nhằm tạo ra nhiều sản phẩm có giá trị cao từ chè như thực phẩm chức năng, đồ uống, dược phẩm hay mỹ phẩm.

Theo ông Dương Sơn Hà, trong giai đoạn tới ngành chè Thái Nguyên sẽ tập trung phát triển theo hướng ứng dụng khoa học công nghệ, chuyển đổi số và chế biến sâu để nâng cao giá trị sản phẩm. Đây là giải pháp quan trọng nhằm tiếp tục khẳng định vị thế của thương hiệu trà Thái Nguyên trên thị trường.

Bên cạnh giá trị kinh tế, chè còn gắn liền với đời sống văn hóa của người dân Thái Nguyên. Vì vậy, kế hoạch điều chỉnh cũng đặt mục tiêu bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa trà gắn với phát triển du lịch. Theo đó, các địa phương sẽ tiếp tục xây dựng và phát triển các làng nghề chè truyền thống, đồng thời tôn vinh nghệ nhân và gìn giữ những giá trị văn hóa gắn với nghề làm trà.

Phát triển ngành chè trong giai đoạn tới không chỉ dừng ở sản xuất mà cần gắn với xây dựng thương hiệu, phát triển du lịch và khai thác các giá trị văn hóa của trà.

Tỉnh cũng định hướng phát triển các mô hình du lịch trải nghiệm tại vùng chè như du lịch sinh thái, du lịch cộng đồng, homestay và farmstay. Những mô hình này góp phần quảng bá thương hiệu trà Thái Nguyên và tạo thêm sinh kế cho người dân vùng chè.

Đồng chí Phó Chủ tịch UBND tỉnh Nguyễn Thị Loan cho biết: Phát triển ngành chè trong giai đoạn tới cần gắn với xây dựng thương hiệu, phát triển du lịch và khai thác các giá trị văn hóa của trà. Đây là hướng đi quan trọng nhằm nâng cao giá trị và sức cạnh tranh của sản phẩm chè Thái Nguyên.

Những điều chỉnh trong kế hoạch thực hiện Nghị quyết 11 cũng nhận được sự quan tâm và kỳ vọng của người làm chè trong tỉnh. Bà Nguyễn Thị Lan, Giám đốc HTX chè an toàn Nguyên Việt, xã Đồng Hỷ, chia sẻ: Người làm chè mong các chính sách hỗ trợ về khoa học kỹ thuật, xây dựng vùng nguyên liệu và xúc tiến thương mại được triển khai mạnh hơn. Khi sản xuất được tổ chức theo chuỗi và sản phẩm được quảng bá rộng rãi thì giá trị chè Thái Nguyên sẽ tiếp tục được nâng lên.

Với những điều chỉnh mang tính đồng bộ từ cơ chế tổ chức thực hiện, mục tiêu phát triển đến định hướng ứng dụng khoa học công nghệ và mở rộng thị trường, kế hoạch mới thực hiện Nghị quyết số 11-NQ/TU được kỳ vọng sẽ tạo thêm động lực cho ngành chè Thái Nguyên.

Trong bối cảnh nông nghiệp đang chuyển mình theo hướng xanh, bền vững và hội nhập sâu rộng, những bước đi này góp phần nâng cao giá trị thương hiệu trà Thái Nguyên và mở ra triển vọng phát triển lâu dài cho ngành chè của tỉnh.

Phương Thảo