Mở rộng các kênh dẫn vốn dài hạn, khơi thông nguồn lực cho tăng trưởng

Quang cảnh Phiên thảo luận. Ảnh: VPQH

Ba hướng chiến lược để mở kênh dẫn vốn

Phát biểu thảo luận, đại biểu Lê Hoàng Anh (Đoàn Gia Lai) đánh giá, bối cảnh kinh tế vĩ mô trong năm đầu thực hiện Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng, giữa nhiều cú sốc từ bên ngoài, GDP 9 tháng vẫn tăng 9,01%, xuất khẩu tăng 24,5%, Việt Nam bước vào nhóm nước thu nhập trung bình cao, thị trường chứng khoán được nâng hạng, tín nhiệm quốc gia lên mức đầu tư; thủ tục hành chính giảm hơn một nửa cả thời gian lẫn chi phí.

Tuy nhiên, đại biểu đặt ra vấn đề: “Nền móng đã được đặt. Câu hỏi của năm 2027 là lấy vốn dài hạn ở đâu để đi đường dài”.

Đại biểu phân tích, nền kinh tế hiện vẫn phụ thuộc lớn vào tín dụng ngân hàng, với dư nợ tương đương khoảng 155% GDP. Trong khi đó, gần 80% vốn huy động có kỳ hạn dưới 12 tháng, nhưng một nửa dư nợ tín dụng lại là các khoản vay trung và dài hạn. “Không thể đi đường dài bằng nguồn vốn ngắn hạn” – đại biểu nhấn mạnh.

Theo đại biểu Lê Hoàng Anh, áp lực vốn không chỉ ở doanh nghiệp. Dự toán năm 2027, tổng mức vay của ngân sách nhà nước gần 1,28 triệu tỷ đồng, bằng 54% chi ngân sách trung ương; trong đó khoảng 540 nghìn tỷ đồng là vay để trả nợ gốc. Trong khi đó, vay không dễ, đến cuối tháng 8, trái phiếu Chính phủ mới phát hành được 43% kế hoạch năm, lãi suất phát hành tăng; còn nguồn thu từ đất, chỗ dựa lớn của đầu tư công, đã chững lại và không thể là nguồn bền vững.

Nhà nước và doanh nghiệp đang cùng tìm vốn dài hạn từ một nguồn tiết kiệm. Thị trường vốn càng mỏng, áp lực lên nguồn vốn dài hạn càng lớn – đại biểu nhận định.

Đại biểu cũng chỉ ra nghịch lý, khi tiền gửi dân cư vượt 11,2 triệu tỷ đồng, người dân nắm giữ khoảng 500 tấn vàng, tương đương khoảng 12% GDP, nhưng quy mô thị trường trái phiếu doanh nghiệp mới đạt 11% GDP, chưa đạt mục tiêu 20% vào năm 2025. Việc thiếu các kênh dẫn vốn trong nước khiến nhiều doanh nghiệp công nghệ Việt Nam phải thành lập công ty mẹ ở nước ngoài để huy động vốn, dẫn đến giá trị gia tăng và quyền quyết định bị ghi nhận ở nước ngoài.

Nhấn mạnh “vốn dài hạn chỉ đi theo niềm tin dài hạn và niềm tin ấy trước hết là niềm tin vào pháp luật”, đại biểu Lê Hoàng Anh cho rằng chính sách cần bảo đảm tính ổn định, khả năng tiên liệu, không hồi tố bất lợi cho doanh nghiệp, phù hợp với tinh thần Nghị quyết số 66 và Nghị quyết số 68.

Đại biểu Lê Hoàng Anh phát biểu thảo luận. Ảnh: VPQH

Trên cơ sở đó, đại biểu Lê Hoàng Anh đề xuất ba hướng giải pháp chiến lược nhằm mở rộng các kênh dẫn vốn, khơi thông nguồn lực trong nước:

Thứ nhất là, cho vay dựa trên dữ liệu dòng tiền. Cụ thể hóa Nghị quyết số 68-NQ/TW ngày 4/5/2025 của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế tư nhân, cho phép các ngân hàng sử dụng dữ liệu hóa đơn điện tử, dữ liệu thuế, xuất nhập khẩu để đánh giá năng lực tài chính, khả năng trả nợ của doanh nghiệp, thay vì chủ yếu dựa vào tài sản thế chấp là đất đai.

Thứ hai là, giữ vốn chủ sở hữu trong nước. Đại biểu đề nghị sớm ban hành cơ chế để các công ty holding tại Trung tâm Tài chính quốc tế theo Nghị quyết số 222/2025/QH15 của Quốc hội có thể đầu tư thông suốt về trong nước; hỗ trợ doanh nghiệp đưa công ty mẹ từ nước ngoài về Việt Nam với chi phí thuế hợp lý; đồng thời vận hành thực chất Quỹ đầu tư mạo hiểm quốc gia.

Thứ ba, kết nối nguồn tiết kiệm trong dân cư với nhu cầu vốn của doanh nghiệp thông qua phát triển quỹ hưu trí tự nguyện, quỹ mở và nghiên cứu thí điểm chứng chỉ vàng; đồng thời bổ sung chỉ tiêu theo dõi quy mô trái phiếu doanh nghiệp trên GDP để có cơ sở đánh giá sự phát triển của thị trường vốn.

Khơi thông tín dụng, hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận vốn

Cùng với việc phát triển các kênh dẫn vốn dài hạn, các đại biểu cũng đề nghị có giải pháp khơi thông dòng vốn tín dụng, bảo đảm nguồn lực tài chính cũng như thúc đẩy phát triển doanh nghiệp bền vững.

Đại biểu Trần Quốc Tuấn (Đoàn Vĩnh Long) dẫn số liệu tại Báo cáo thẩm tra cho thấy lãi suất bình quân các khoản vay mới khoảng 9,12%/năm, tăng 1,03 điểm phần trăm so với cuối năm 2025; tăng trưởng tín dụng 9 tháng đạt 11,7%, cao hơn mức tăng 10,7% của huy động vốn. Tỷ lệ tín dụng/GDP ước khoảng 155%, cho thấy nền kinh tế đang phụ thuộc đáng kể vào tín dụng ngân hàng.

Đại biểu Trần Quốc Tuấn phát biểu thảo luận. Ảnh: VPQH

Từ thực tế đó, đại biểu đề nghị Chính phủ tiếp tục chỉ đạo, giám sát sát sao diễn biến tăng trưởng tín dụng, đồng thời đánh giá thực chất chất lượng và hiệu quả sử dụng vốn.

Đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa, đại biểu đề nghị Chính phủ tiếp tục chỉ đạo các tổ chức tín dụng triển khai những giải pháp hiệu quả hơn nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp tiếp cận vốn, trong đó có mở rộng cơ chế bảo lãnh tín dụng, xem xét cả dòng tiền, hợp đồng và đơn hàng trong quá trình thẩm định cho vay.

Đồng thời, cần thực hiện thanh toán đúng hạn các khoản hoàn thuế giá trị gia tăng, không để thời gian hoàn thuế kéo dài, gây ảnh hưởng đến dòng tiền của doanh nghiệp;  tập trung hướng dòng vốn vào các doanh nghiệp có phương án sản xuất, kinh doanh khả thi, bảo đảm các khoản vay thực sự tạo ra sản phẩm, việc làm và nguồn thu để trả nợ.

Cùng quan tâm vấn đề này, đại biểu Hà Đức Minh (Đoàn Lào Cai), cho rằng bên cạnh những thành tựu đạt được, khu vực doanh nghiệp trong nước vẫn đang phải đối mặt với không ít khó khăn. Số lượng doanh nghiệp rút lui khỏi thị trường còn cao; hoạt động xuất nhập khẩu phụ thuộc lớn vào khu vực đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI), trong khi các đầu tàu kinh tế đang chịu nhiều áp lực về hạ tầng và môi trường.

Khẳng định doanh nghiệp là động lực quan trọng đối với tăng trưởng dài hạn, đại biểu Hà Đức Minh đề nghị đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính theo hướng thực chất, minh bạch, rút ngắn thời gian và giảm chi phí tuân thủ ở tất cả các khâu, các cấp; đồng thời tạo điều kiện bình đẳng, thuận lợi để doanh nghiệp tiếp cận các nguồn lực then chốt như đất đai, khoa học, công nghệ, nguồn nhân lực chất lượng cao và mở rộng thị trường.