Mở rộng kênh vốn, không đẩy rủi ro cho nhà đầu tư

Đại biểu Nguyễn Hải Nam (Đoàn ĐBQH TP. Huế) đề nghị hoàn thiện cơ chế thử nghiệm có kiểm soát trong lĩnh vực chứng khoán. Ảnh: Đoàn ĐBQH thành phố cung cấp

Khơi thông nguồn vốn cho doanh nghiệp

Tham gia thảo luận, đại biểu Nguyễn Hải Nam (Đoàn ĐBQH TP. Huế) đề nghị đa dạng hóa nguồn vốn cho doanh nghiệp, giảm rào cản tiếp cận tín dụng, đồng thời tăng cường giám sát thị trường chứng khoán. Các chính sách hỗ trợ cần đi vào thực chất; đổi mới công nghệ tài chính phải gắn với trách nhiệm bảo vệ nhà đầu tư.

Sau 26 năm hình thành và phát triển, thị trường chứng khoán Việt Nam đã trở thành kênh huy động vốn quan trọng của nền kinh tế. Tuy nhiên, nguồn vốn cung ứng cho nền kinh tế vẫn phụ thuộc lớn vào hệ thống ngân hàng, trong khi việc huy động vốn qua phát hành cổ phiếu, trái phiếu còn hạn chế.

Từ thực tế này, đại biểu đề nghị phát triển thị trường vốn, đa dạng hóa các kênh huy động để doanh nghiệp có thêm lựa chọn, giảm phụ thuộc vào tín dụng ngân hàng. Một trong những hướng cần nghiên cứu là ứng dụng công nghệ tài chính (fintech), công nghệ blockchain vào phát hành cổ phiếu, trái phiếu nhằm đơn giản hóa thủ tục, rút ngắn thời gian và giảm chi phí cho doanh nghiệp, nhà đầu tư.

Cùng với đó, khi thị trường chứng khoán Việt Nam được nâng hạng, cần mở rộng nguồn cung hàng hóa, tạo điều kiện để nhiều doanh nghiệp có quy mô vốn lớn tham gia niêm yết, qua đó thu hút dòng vốn mới và tăng lựa chọn cho nhà đầu tư, nhất là nhà đầu tư nước ngoài.

Đại biểu nhấn mạnh, phát triển thị trường không chỉ là mở rộng quy mô giao dịch mà còn phải củng cố niềm tin của nhà đầu tư. Dự thảo Luật Chứng khoán cần hoàn thiện các quy định về thanh tra, kiểm tra, giám sát; xây dựng cơ chế cảnh báo, can thiệp sớm và biện pháp bảo vệ nhà đầu tư, đặc biệt là nhóm nhà đầu tư nhỏ lẻ có nguồn vốn hạn chế, khả năng quản trị rủi ro chưa cao.

Chính sách hỗ trợ phải đến được doanh nghiệp

Đối với dự án Luật Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa, đại biểu Nguyễn Hải Nam tập trung vào vấn đề tiếp cận tín dụng và chính sách thuế, những yếu tố tác động trực tiếp đến khả năng duy trì, mở rộng hoạt động sản xuất, kinh doanh.

Theo đại biểu, doanh nghiệp nhỏ và vừa thường gặp bất lợi khi vay vốn ngân hàng do thiếu tài sản bảo đảm, chưa có báo cáo tài chính được kiểm toán hoặc chưa đáp ứng đầy đủ các điều kiện tín dụng. Vì vậy, cần hoàn thiện quy định pháp luật và cơ chế tín dụng theo hướng thực chất hơn, đồng thời nghiên cứu mô hình định chế tài chính chuyên phục vụ nhóm doanh nghiệp này, đáp ứng nhu cầu vay vốn quy mô nhỏ mà các ngân hàng thương mại chưa thực sự ưu tiên.

Về chính sách thuế, đại biểu đề nghị đơn giản hóa thủ tục kê khai, thực hiện nghĩa vụ thuế, giảm chi phí tuân thủ để doanh nghiệp tập trung nguồn lực cho sản xuất, kinh doanh.

Đối với chính sách miễn thuế thu nhập doanh nghiệp trong ba năm đầu, đại biểu đề nghị cân nhắc phương án cho phép doanh nghiệp được miễn thuế tối đa ba năm trong khoảng thời gian sáu năm đầu, tính từ năm đầu tiên có thu nhập chịu thuế. Cách tiếp cận này giúp doanh nghiệp linh hoạt hơn trong việc hưởng ưu đãi, bởi không ít đơn vị trong những năm đầu hoạt động chưa phát sinh lợi nhuận chịu thuế.

Góp ý dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Kế toán, Luật Kiểm toán độc lập, đại biểu cơ bản đồng tình với định hướng đơn giản hóa điều kiện kinh doanh, song đề nghị làm rõ trách nhiệm của cá nhân trực tiếp cung cấp dịch vụ và tổ chức cung cấp dịch vụ, nhất là trách nhiệm chuyên môn và trách nhiệm đối với khách hàng.

Đại biểu Trần Văn Khải (Đoàn ĐBQH tỉnh Ninh Bình) tham gia thảo luận. Ảnh: Đoàn ĐBQH thành phố cung cấp

Thử nghiệm công nghệ, phải rõ trách nhiệm bồi thường

Tại phiên thảo luận, đại biểu Trần Văn Khải (Đoàn ĐBQH tỉnh Ninh Bình) đề nghị hoàn thiện cơ chế thử nghiệm có kiểm soát trong lĩnh vực chứng khoán, nhất là với các mô hình fintech ứng dụng trí tuệ nhân tạo, kết nối qua Open API và những giải pháp công nghệ mới.

Theo đại biểu, mở rộng không gian thử nghiệm là cần thiết để thúc đẩy đổi mới sáng tạo, nhưng quy định về miễn trừ trách nhiệm, phân bổ rủi ro và giới hạn thử nghiệm phải chặt chẽ hơn, bởi các mô hình này có thể tác động trực tiếp đến tài khoản, tài sản và dữ liệu của nhà đầu tư.

Dự thảo cần phân biệt rõ rủi ro thị trường mà nhà đầu tư tự nguyện chấp nhận với thiệt hại do lỗi thuật toán, sự cố hệ thống hoặc vi phạm nghĩa vụ của tổ chức thử nghiệm. Nếu không phân định rõ, nhà đầu tư có thể phải gánh cả những thiệt hại không xuất phát từ quyết định của mình.

“Ai bồi thường cho người dân, cho khách hàng khi thuật toán sai?”, đại biểu đặt vấn đề, đồng thời đề nghị làm rõ trách nhiệm bồi thường của tổ chức thử nghiệm khi xảy ra thiệt hại do lỗi hệ thống, lỗi thuật toán hoặc không cảnh báo rủi ro kịp thời.

Đại biểu cũng đề nghị luật xác lập giới hạn tối thiểu về thời hạn, quy mô và giá trị giao dịch trong quá trình thử nghiệm. Giấy chứng nhận thử nghiệm cần công khai giới hạn về số lượng khách hàng, phạm vi hoạt động và các điều kiện liên quan. Khi hoạt động thử nghiệm tạm dừng, chấm dứt hoặc kết thúc, tổ chức thực hiện phải có trách nhiệm xử lý tài sản, dữ liệu, hợp đồng và khiếu nại của khách hàng.

Bên cạnh đó, cơ chế miễn, loại trừ trách nhiệm cần quy định rõ điều kiện áp dụng, không áp dụng đối với hành vi gian lận, cố ý vi phạm hoặc biết có nguy cơ nhưng không chủ động phòng ngừa, cảnh báo. Tài sản khách hàng phải được quản lý tách biệt; dữ liệu cá nhân và thông tin giao dịch cần được bảo vệ theo quy định pháp luật.