Hình thành hệ sinh thái, biến cam kết thành năng lực phát triển

Các chuyên gia cho rằng, để những lợi thế này chuyển thành động lực tăng trưởng thực chất, thành phố cần tiếp tục nâng chất lượng thể chế, lựa chọn đúng dòng vốn, phát triển hệ sinh thái doanh nghiệp và đặc biệt bảo đảm khả năng thực thi chính sách.

TS Lê Xuân Nghĩa, thành viên Hội đồng Tư vấn chính sách của Thủ tướng Chính phủ:

Phát huy lợi thế tri thức để hút đầu tư công nghệ cao

Hà Nội có một lợi thế mà không phải địa phương nào cũng có, đó là tập trung nguồn nhân lực chất lượng cao, hệ thống trường đại học, viện nghiên cứu, các tổ chức khoa học và một thị trường lớn. Vì vậy, nếu chính sách thu hút đầu tư được thiết kế dựa trên những lợi thế này, Hà Nội có thể tạo ra một mô hình phát triển khác với việc cạnh tranh chủ yếu bằng đất đai, chi phí lao động hay ưu đãi tài chính.

Định hướng ưu tiên các lĩnh vực công nghệ cao, nghiên cứu và phát triển (R&D), trung tâm dữ liệu, dịch vụ tài chính, giáo dục, y tế chất lượng cao và các ngành kinh tế tri thức là phù hợp với quá trình chuyển đổi mô hình tăng trưởng của Thủ đô. Quy hoạch dài hạn cũng có ý nghĩa quan trọng vì các nhà đầu tư lớn cần nhìn thấy không gian phát triển ổn định trong nhiều năm, thậm chí hàng chục năm.

Tuy nhiên, để biến lợi thế đó thành sức hút đầu tư, Hà Nội cần xây dựng một môi trường đổi mới sáng tạo thực chất. Doanh nghiệp công nghệ không chỉ cần mặt bằng hay vốn, mà cần khả năng tiếp cận nhân lực, phòng thí nghiệm, dữ liệu, các nhóm nghiên cứu và thị trường thử nghiệm. Nếu các nguồn lực này được kết nối trong cùng một hệ sinh thái, Hà Nội sẽ có khả năng thu hút những dự án có hàm lượng công nghệ và tri thức cao hơn.

Một vấn đề khác là nhiều dự án nghiên cứu và đổi mới sáng tạo có thời gian đầu tư dài, rủi ro lớn và chưa chắc tạo doanh thu ngay. Vì vậy, thành phố cần có cơ chế khuyến khích thử nghiệm, thương mại hóa kết quả nghiên cứu và chia sẻ rủi ro ở mức phù hợp.

TS Ngô Trí Long, chuyên gia kinh tế:

Xúc tiến đầu tư phải đi đến dự án thực chất

Hà Nội đang có điều kiện thuận lợi khi Quy hoạch tổng thể được công bố cùng với nhiều cơ chế, chính sách mới nhằm mở rộng khả năng huy động nguồn lực xã hội. Vì vậy, cùng với đẩy mạnh xúc tiến đầu tư, Hà Nội cần xây dựng cơ chế theo dõi từng dự án, từng biên bản ghi nhớ, xác định rõ cơ quan đầu mối, thời hạn xử lý và trách nhiệm của từng bên.

Không nên để việc ký kết trở thành điểm kết thúc của một hoạt động xúc tiến, mà phải coi đó là điểm bắt đầu của quá trình đồng hành với nhà đầu tư. Những điểm nghẽn về đất đai, giải phóng mặt bằng, thủ tục đầu tư, cấp phép, kết nối hạ tầng cần được nhận diện từ sớm. Với các dự án có quy mô lớn và tác động lan tỏa, thành phố cũng cần chủ động chuẩn bị hạ tầng bằng nguồn vốn đầu tư công, qua đó tạo điều kiện thu hút nguồn vốn tư nhân.

Bên cạnh đó, cần đánh giá hiệu quả đầu tư bằng những chỉ tiêu cụ thể, không chỉ dựa vào tổng vốn đăng ký. Đó có thể là tiến độ giải ngân, số việc làm chất lượng cao, mức độ chuyển giao công nghệ, đóng góp ngân sách, tỷ lệ doanh nghiệp trong nước tham gia chuỗi cung ứng hoặc tác động đến hạ tầng đô thị.

Khi Hà Nội chuyển từ xúc tiến đầu tư theo sự kiện sang quản trị danh mục đầu tư, hiệu quả của chính sách sẽ được nhìn nhận thực chất hơn. Khi đó, Quy hoạch và các cơ chế mới không chỉ tạo kỳ vọng, mà thực sự trở thành công cụ tổ chức nguồn lực cho một chu kỳ phát triển mới.

Phó Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp đầu tư nước ngoài Nguyễn Văn Toàn:

Mở rộng không gian chính sách, nâng chất lượng dòng vốn

Việc Hà Nội công bố Quy hoạch tổng thể Thủ đô với tầm nhìn dài hạn, đồng thời triển khai các cơ chế, chính sách mới, tạo ra một thay đổi quan trọng trong cách tiếp cận thu hút đầu tư. Điểm tích cực là Hà Nội ngày càng xác định rõ những lĩnh vực cần ưu tiên, thay vì mở rộng thu hút đầu tư theo hướng dàn trải.

Các lĩnh vực như công nghệ cao, đổi mới sáng tạo, hạ tầng giao thông, logistics, hạ tầng số và dịch vụ chất lượng cao phù hợp với lợi thế của một đô thị lớn, đồng thời đáp ứng yêu cầu chuyển đổi mô hình tăng trưởng. Khi Quy hoạch và chính sách được đặt trong cùng một định hướng, doanh nghiệp có cơ sở để nhìn dài hạn hơn về thị trường và không gian đầu tư.

Tuy nhiên, chính sách tốt chỉ thực sự tạo lợi thế cạnh tranh khi doanh nghiệp có thể tiếp cận và thực hiện thuận lợi. Với những dự án quy mô lớn, thời gian chuẩn bị và thu hồi vốn kéo dài, doanh nghiệp đặc biệt quan tâm đến tính ổn định, minh bạch và khả năng dự báo của môi trường chính sách. Vì vậy, Hà Nội cần tiếp tục cụ thể hóa các cơ chế mới bằng quy trình rõ ràng, giảm các tầng nấc thủ tục và hạn chế tình trạng chính sách đã có nhưng doanh nghiệp vẫn phải chờ hướng dẫn.

Bên cạnh thể chế, cần nhìn đồng bộ các điều kiện thực hiện dự án, nhất là giao thông, logistics, hạ tầng số, quỹ đất và nguồn nhân lực. Khi những yếu tố này được chuẩn bị đồng bộ, lợi thế từ Quy hoạch và cơ chế đặc thù mới có thể chuyển thành lợi thế thực tế trong cạnh tranh thu hút nguồn lực.