Mới: Đại biểu Quốc hội tranh luận về hạn mức diện tích, điều kiện tách thửa đất

Cơ chế góp đất biến người dân từ đối tượng bị thu hồi thành chủ thể tham gia

Cho ý kiến về dự thảo Luật Đất đai sửa đổi, theo đại biểu Tạ Văn Hạ (đoàn Thành phố Đà Nẵng), Nghị quyết của Ban Chấp hành Trung ương Đảng về quan điểm và định hướng sửa đổi Luật Đất đai có một định hướng rất mới mang tính đột phá, đó là cơ chế góp quyền sử dụng đất, điều chỉnh lại đất đai đối với các dự án phát triển, chỉnh trang đô thị và khu vực dân cư nông thôn.

Đây là quan điểm rất mới, thay đổi hoàn toàn căn bản triết lý về phát triển đô thị. Từ việc Nhà nước thu hồi, bồi thường bằng đất, bằng tiền cho dân thì nay cộng đồng dân cư được cùng tham gia và chia sẻ lợi ích đó. Người dân thay vì bị thu hồi đất với khoản tiền thường thấp hơn giá trị thị trường và phải di dời đi nơi khác thì nay được góp vốn/góp đất để có một phần diện tích tại chính khu vực mình đã ở cũ, nhưng có hạ tầng đồng bộ, tốt hơn, giá trị thương mại tốt hơn và quan trọng là không rơi vào cảnh quá khó khăn sau khi giải tỏa.

Đại biểu Tạ Văn Hạ (đoàn Thành phố Đà Nẵng) phát biểu

Cơ chế này tháo gỡ được điểm nghẽn bồi thường, tái định cư bấy lâu nay - điểm nghẽn lớn nhất xuất phát từ xung đột lợi ích. Cơ chế góp đất biến người dân từ đối tượng bị thu hồi thành chủ thể tham gia.

Tuy nhiên, đại biểu cho rằng, việc triển khai nội dung này cần có hàng rào pháp lý chặt chẽ để bảo vệ quyền và lợi ích của người dân, bảo đảm các nguyên tắc không để người dân bị thiệt hại về giá trị, tôn trọng quyền sở hữu, quyền dân chủ, bảo đảm tính công khai, minh bạch và sự giám sát của cộng đồng. Có như vậy chính sách này mới thực sự đi vào cuộc sống.

Nhiều vướng mắc về cấp "sổ đỏ", tách thửa

Cho ý kiến về bất cập trong cấp Giấy chứng nhận với đất mục đích sử dụng lâu đời, đại biểu Tạ Văn Hạ (đoàn Thành phố Đà Nẵng) cho biết, có một thực tế mà cử tri ở các nơi đang rất vướng mắc, đó là vấn đề một thửa đất có rất nhiều đời và được kế thừa qua rất nhiều năm, thậm chí là thừa kế của ông cha để lại.

Đại biểu nêu ví dụ, một mảnh đất có diện tích đất có 700 m², trước đây có thể do cách ghi không thống nhất có nơi thì ghi là TC (thổ cư), có nơi lại ghi là đất ở, đất vườn, đất trồng cây lâu năm. Tuy nhiên, tất cả đều ghi thời hạn sử dụng là lâu dài. Đến nay, khi đổi “sổ đỏ” thì trên sổ lại chỉ ghi 200-300 m² là đất ở sử dụng lâu dài, còn lại là đất trồng cây lâu năm hoặc đất nông nghiệp với thời hạn sử dụng là 40 năm.

Do vậy, khi thực hiện đền bù giải phóng mặt bằng cơ quan chức năng chỉ tính đền bù, bồi thường cho người dân phần diện tích đất ở lâu đời đó theo giá đất ở, phần còn lại chỉ tính theo giá đất nông nghiệp. Đây là điều gây bức xúc trong dân khi đền bù giải phóng mặt bằng.

Không chỉ có vậy, nếu mảnh đất nêu trên với 4,5 hộ đang ở khi thực hiện tách thửa thì lại hết hạn mức, không đủ điều kiện với lý do nhà cũ đã có diện tích 200 – 300 m2. Đây là thực tế cần được nghiên cứu để tháo gỡ cho người dân khi thực hiện sửa đổi Luật Đất đai - đại biểu đề xuất.

Đại biểu Nguyễn Trung Kiên (đoàn Thành phố Đồng Nai) tranh luận

Tranh luận về nội dung trên, đại biểu Nguyễn Trung Kiên (đoàn Thành phố Đồng Nai) đồng tình với ý kiến cho rằng, đối với một hộ dân ở nông thôn có từ 5-7 người con mà có diện tích đất từ 500-700 m², nhưng khi cấp đổi “sổ đỏ” thì hạn mức đất ở chỉ được công nhận tối đa 300 m². Đến khi giải phóng mặt bằng, việc đền bù chỉ tính 300 m² đất ở khiến người dân chịu thiệt thòi.

Tuy nhiên, xét ở chiều ngược lại, nếu diện tích đất thực tế do lịch sử để lại trong "sổ đỏ" cấp trước đây lên tới 5000-7.000 m² và đều ghi là đất sử dụng lâu dài hay đất thổ cư, nếu khi đền bù giải phóng mặt bằng mà tính toàn bộ diện tích đó theo giá đất ở thì lại không phù hợp, làm ảnh hưởng đến lợi ích của Nhà nước.

Vì vậy, để cân đối vừa đảm bảo quyền lợi chính đáng của người dân, vừa bảo vệ lợi ích của Nhà nước trong quá trình thu hồi, giải phóng mặt bằng phục vụ các mục đích an ninh, quốc phòng hay phát triển lợi ích công cộng, đại biểu cho rằng cần phải quy định hạn mức linh hoạt theo số lượng nhân khẩu/con cái trong hộ gia đình.

Ví dụ, nếu hộ gia đình có 1 người con thì hạn mức công nhận đất ở là 360 m²; Nếu hộ gia đình có 2 người con: Hạn mức công nhận đất ở nâng lên thành 720 m²; Nếu hộ gia đình có 3-4 người con trở lên thì tăng hạn mức theo tỷ lệ lũy tiến tương ứng để tính toán phù hợp.

Theo đại biểu, giải pháp này nhằm đảm bảo giảm bớt thiệt thòi cho người dân khi thu hồi đất và giải phóng mặt bằng, cũng như khi thực hiện phân chia thừa kế; đồng thời bảo đảm hài hòa lợi ích của Nhà nước và doanh nghiệp khi thu hồi đất phục vụ các công trình phúc lợi công cộng.