Một căn nhà bừa bộn bắt nguồn từ đâu?

Không nỡ bỏ đồ vì lưu luyến quá khứ, lo sợ tương lai

Quần áo cũ nhiều năm, những món đồ gần như không sử dụng, túi đựng, hộp giấy, vật dụng mua về nhưng chưa biết bao giờ cần đến… là những thứ thường xuất hiện trong một căn nhà có thói quen tích trữ.

Điều đáng nói, người giữ những món đồ này thường không nghĩ mình đang tích trữ quá mức. Khi người thân đề nghị dọn bớt, họ có thể lập tức đưa ra lý do là biết đâu sau này sẽ cần. Căn nhà vì thế ngày càng chật chội. Đồ đạc từ phòng khách đến phòng ngủ, từ tủ đến các góc nhỏ cứ tăng lên nhưng rất ít khi được loại bỏ.

Tâm lý học cho rằng hành vi tích trữ đôi khi liên quan đến nhu cầu tìm kiếm cảm giác an toàn. Với một số người từng trải qua thời kỳ thiếu thốn, việc giữ lại đồ đạc có thể trở thành cách để họ cảm thấy mình đã chuẩn bị đủ cho những tình huống bất ngờ.

Trong khi đó, có người lại gắn quá nhiều ký ức và cảm xúc với đồ vật. Một chiếc áo cũ gợi nhớ một khoảng thời gian, một món quà gắn với một người thân, hay một món đồ từng được mua trong một dịp đặc biệt khiến họ khó đưa ra quyết định loại bỏ.

Bởi vậy thứ họ không muốn vứt đi đôi khi không phải bản thân món đồ mà là những ký ức, cảm xúc được gửi gắm trong đó.

Ảnh minh hoạ

Bậc thầy về sắp xếp nhà cửa Marie Kondo từng cho rằng lý do con người khó buông bỏ đồ vật thường xuất phát từ việc lưu luyến quá khứ hoặc lo sợ tương lai.

Thói quen này nếu kéo dài có thể ảnh hưởng đến cả những người sống chung. Khi đồ đạc chiếm quá nhiều diện tích, không gian sinh hoạt bị thu hẹp, việc vệ sinh trở nên khó khăn và những mâu thuẫn trong gia đình cũng dễ phát sinh.

Để thay đổi, không nhất thiết phải bắt đầu bằng một cuộc tổng vệ sinh lớn. Có thể bắt đầu từ một khu vực nhỏ, chẳng hạn bàn làm việc hoặc tủ đầu giường. Giữ nơi đó sạch sẽ trong vài ngày, tập thói quen dùng xong đặt đồ về đúng chỗ. Khi đã quen với một khoảng không gọn gàng, việc mở rộng sang những khu vực khác sẽ nhẹ nhàng hơn.

Một nguyên tắc đơn giản có thể áp dụng là nếu một món đồ khiến bạn phải nhiều lần phân vân có nên giữ lại hay không, hãy tự hỏi lần cuối mình sử dụng nó là khi nào và liệu trong thời gian tới có thực sự cần đến hay không.

Thói quen mua sắm cũng cần được xem xét lại. Trước khi đặt mua một món đồ, có thể dừng lại vài giây để tự hỏi: “Mình thực sự cần hay chỉ đang thích nhất thời?”. Nếu mua về, món đồ đó sẽ được đặt ở đâu? Trong nhà đã có món nào có công dụng tương tự hay chưa?

Những câu hỏi đơn giản này giúp hạn chế việc mua theo cảm xúc và từng bước kiểm soát lượng đồ đạc trong nhà.

Nhà không nhiều đồ nhưng vẫn lộn xộn

Có những gia đình không sở hữu quá nhiều đồ nhưng căn nhà vẫn thường xuyên trong tình trạng lộn xộn.

Đồ dùng sau khi sử dụng không được đặt về vị trí cũ. Khi cần lại phải mất thời gian tìm kiếm. Những giấy tờ cần thiết bị đặt lẫn với những thứ không còn giá trị. Tủ, ngăn kéo có nhiều khoảng trống nhưng đồ đạc vẫn nằm rải rác khắp nơi. Đây có thể là biểu hiện của việc thiếu một hệ thống sắp xếp phù hợp.

Một người quen với cách làm việc đến đâu hay đến đó thường khó duy trì trật tự lâu dài. Họ có thể dành cả buổi để dọn nhà nhưng vài ngày sau mọi thứ lại trở về trạng thái cũ, bởi vấn đề không nằm ở việc đã dọn hay chưa mà ở chỗ chưa hình thành được một cách tổ chức phù hợp.

Cách đơn giản nhất là tạo chỗ ở cố định cho từng nhóm đồ vật. Chìa khóa nên đặt ở một vị trí cố định. Các loại giấy tờ quan trọng có một ngăn riêng. Mỹ phẩm thường xuyên sử dụng để ở nơi dễ lấy. Những món đồ ít dùng có thể cất vào tủ.

Khi mỗi món đồ đều có vị trí riêng, việc dọn dẹp không còn là một nhiệm vụ lớn. Sau khi sử dụng, chỉ cần đặt chúng về đúng chỗ.

Không gian lưu trữ cũng không nên bị lấp đầy. Một chiếc tủ luôn chật kín sẽ khiến việc lấy và cất đồ khó khăn hơn, đồng thời không còn khoảng trống cho những vật dụng phát sinh sau này.

Một mẹo khá đơn giản là sử dụng các khay hoặc hộp để gom những món đồ nhỏ thường xuyên xuất hiện trên mặt bàn. Thay vì để nhiều vật dụng rải rác, chỉ cần đặt chúng vào cùng một khu vực, không gian lập tức trở nên gọn gàng hơn.

Tương tự thay vì đặt mục tiêu hôm nay phải dọn cả căn nhà, có thể chia nhỏ công việc. Hôm nay xử lý bàn làm việc, ngày mai đến tủ quần áo, hôm sau dọn khu vực bếp.

Việc chia nhỏ giúp giảm cảm giác quá tải và khiến việc bắt đầu trở nên dễ dàng hơn.

Sự ngăn nắp của không gian sống vì thế không đơn thuần là câu chuyện về sạch hay bẩn. Nó còn liên quan đến cách một người tổ chức công việc và cuộc sống hằng ngày.

Khi biết phân biệt việc nào cần làm trước, đồ vật nào cần đặt ở đâu, chúng ta cũng dễ duy trì trạng thái ổn định hơn.

Tuy nhiên, có một trường hợp cần được nhìn nhận khác: một người vốn hiểu sự gọn gàng quan trọng nhưng vẫn không thể bắt tay vào dọn dẹp.

Sau một ngày làm việc căng thẳng, họ trở về nhà và nhìn thấy quần áo chưa gấp, bát đĩa chưa rửa, đồ chơi của con nằm khắp nơi. Họ biết mình cần dọn nhưng cơ thể không còn đủ năng lượng.

Một ngày trôi qua, rồi vài ngày, vài tuần. Sự bừa bộn ngày càng nhiều và chính điều đó lại khiến họ càng mệt mỏi. Đây là tình trạng không hiếm gặp trong cuộc sống hiện đại.

Công việc, con cái, các mối quan hệ, áp lực tài chính và hàng loạt vấn đề phát sinh mỗi ngày khiến năng lượng tinh thần bị tiêu hao. Khi đó, ngay cả những việc vốn rất đơn giản như gấp quần áo hay sắp xếp một chiếc tủ cũng có thể trở thành nhiệm vụ khó khăn.

Dọn dẹp thực chất đòi hỏi con người phải đưa ra hàng loạt quyết định: món nào giữ, món nào bỏ, thứ gì đặt ở đâu, việc gì làm trước. Khi tinh thần đã quá tải, não bộ có xu hướng né tránh những công việc tiếp tục đòi hỏi lựa chọn và tổ chức.

Vì vậy, thay vì liên tục tự trách mình quá lười điều quan trọng hơn là nhìn lại nguyên nhân khiến bản thân cạn kiệt năng lượng.

Nếu vấn đề nằm ở áp lực công việc, hãy tìm cách giảm bớt những nhiệm vụ không cần thiết. Nếu đầu óc luôn bị lấp đầy bởi những việc phải làm, có thể viết chúng ra giấy trước khi đi ngủ, sau đó phân loại việc nào cần xử lý ngay và việc nào có thể để sau.

Trong những ngày thực sự mệt mỏi, cũng không nhất thiết phải ép mình dọn cả căn nhà. Khi tinh thần được nghỉ ngơi và phục hồi, việc sắp xếp lại không gian sẽ trở nên dễ dàng hơn.