Một năm thực hiện Nghị quyết 68 nhìn từ Đà Nẵng: Bài 2: Tháo gỡ nguồn lực đất đai cho dự án nghìn tỷ

Khai thông “mê cung” pháp lý

Theo đánh giá của các chuyên gia, thành quả hữu hình nhất trong hành trình một năm đưa Nghị quyết 68 vào cuộc sống tại Đà Nẵng chính là việc mạnh dạn “chạm” vào những dự án, khu đất tồn đọng vốn đã mắc kẹt nhiều năm trong các vòng xoáy pháp lý. Theo dữ liệu từ UBND thành phố, đã tháo gỡ vướng mắc thành công cho 1.984 trên tổng số 2.035 dự án, khu đất tồn đọng, đạt tỷ lệ gần như tuyệt đối. Riêng việc thực hiện Kết luận thanh tra số 2852 của Thanh tra Chính phủ, Đà Nẵng đã thu về cho ngân sách 1.186 tỷ đồng và đang tiếp tục rà soát để thu thêm 342,5 tỷ đồng từ các trường hợp tương tự.

Nhiều dự án lớn ở thành phố Đà Nẵng được khai thông vướng mắc, bước vào giai đoạn xây dựng

Mới đây, Phó Chủ tịch UBND thành phố Trần Nam Hưng đã ký ban hành Quyết định số 2234/QĐ-UBND ngày 21/5/2026 về việc công bố danh mục các dự án, khu đất áp dụng cơ chế, chính sách đặc thù theo Nghị quyết 170/2024/QH15 và Nghị quyết 29/2026/QH16 của Quốc hội. Đây được xem là văn bản mang tính chất “cởi trói”, tạo hành lang pháp lý quan trọng nhằm tháo gỡ vướng mắc kéo dài, đồng thời khơi thông nguồn lực đất đai phục vụ phát triển kinh tế - xã hội.

Theo quyết định, tổng cộng 350 dự án, khu đất được đưa vào danh mục áp dụng cơ chế đặc thù, được phân nhóm cụ thể để thuận tiện cho việc tổ chức thực hiện, được kỳ vọng sẽ góp phần đẩy nhanh tiến độ giải phóng nguồn lực đất đai, tăng tính minh bạch trong quản lý và nâng cao hiệu quả sử dụng quỹ đất trên địa bàn thành phố.

Điển hình là trường hợp hàng loạt lô đất tại phường Sơn Trà của Công ty CP Sơn Trà, Công ty TNHH Thương mại Minh Nghĩa và nhiều cá nhân khác. Thực hiện cơ chế đặc thù, thành phố đã hướng dẫn điều chỉnh thời hạn sử dụng đất từ “lâu dài” thành “50 năm”, giúp doanh nghiệp hoàn thiện hồ sơ để có thể thế chấp vay vốn hoặc chuyển nhượng dự án. Tương tự, dự án mở rộng Trường Đại học Duy Tân tại 120 Hoàng Minh Thảo với diện tích 3.837m² cũng đã được đề xuất cấp Giấy chứng nhận mà không phải ban hành lại quyết định cho thuê đất hay xác định lại nghĩa vụ tài chính, do đơn vị đã hoàn thành nghĩa vụ từ trước.

Không chỉ tháo gỡ cho các dự án cũ, thành phố còn nỗ lực tạo nguồn cung đất sạch cho doanh nghiệp tư nhân thông qua việc rà soát 119 cơ sở nhà, đất công dôi dư với tổng diện tích hơn 135.000 m² đất và gần 80.000m² sàn đưa vào đấu giá, cho thuê. Đồng thời, thành phố đã thành lập 8 Tổ công tác đặc biệt để trực tiếp kiểm tra, đôn đốc và tháo gỡ khó khăn cho từng dự án, thể hiện tư duy quản lý chuyển từ “tiền kiểm” sang “hậu kiểm” và đồng hành với nhà đầu tư.

Cần những quyết sách kịp thời

Mặc dù tỷ lệ tháo gỡ đạt tới 97,5%, nhưng hiện thành phố vẫn còn nhiều dự án tỷ USD đang vướng quy hoạch và giải phóng mặt bằng. Điển hình như dự án của Công ty TNHH Phát triển Nam Hội An với dự án Khu nghỉ dưỡng quy mô 1 tỷ USD. Theo đó, dự án này có quy mô 985,5ha nhưng sau nhiều năm mới chỉ giải phóng mặt bằng được hơn 500ha. Phần diện tích 485,03ha còn lại đang bế tắc do vướng thủ tục bổ sung danh mục thu hồi đất và chờ đợi kết luận cuối cùng từ Thanh tra Chính phủ. Mặc dù Sở Xây dựng đã có hướng dẫn, nhưng thiếu sự phối hợp đồng bộ giữa các sở, ngành làm hồ sơ cứ phải “vòng đi vòng lại”, khiến nhà đầu tư gặp khó khăn.

Một số dự án vẫn còn đang mắc kẹt do vướng pháp lý và giải phóng mặt bằng chờ được tháo gỡ

Tương tự, Tập đoàn Đạt Phương cũng đang rơi vào tình cảnh “ngồi trên đống lửa” tại dự án Khu phức hợp nghỉ dưỡng Bình Dương. Dù doanh nghiệp đã chi trả hơn 250 tỷ đồng cho công tác bồi thường và giải phóng mặt bằng (đạt 83% diện tích), nhưng hồ sơ chủ trương đầu tư vẫn chưa được giải quyết dứt điểm. Thậm chí, vướng mắc còn nằm ở việc tính toán quỹ đất đối ứng dự án BT (xây dựng - chuyển giao) cầu Cửa Đại, khi giá trị 04 khu đất thanh toán cho nhà đầu tư được xác định đã vượt giá trị hợp đồng BT tới 989,7 tỷ đồng, dẫn đến việc phải điều chỉnh lại toàn bộ chủ trương đầu tư.

Một điểm nghẽn khác được cộng đồng doanh nghiệp tại các khu công nghiệp phản ánh là việc chậm cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất. Tại Khu công nghiệp Liên Chiểu, Công ty CP Đầu tư Sài Gòn - Đà Nẵng (SDN) kiến nghị về việc cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đợt 3 cho diện tích hơn 55ha bị kéo dài từ tháng 5/2021 đến nay chưa xong. Hay tại Khu công nghiệp Hòa Cầm, Công ty CP Kỹ thuật Xây dựng DINCO dù đã hoàn tất mọi nghĩa vụ tài chính nhưng vẫn chưa được cấp sổ đỏ do cơ quan chức năng còn đang lúng túng trong việc xác định lại giá đất tại thời điểm năm 2007 và khấu trừ tiền đền bù giải tỏa mà doanh nghiệp đã ứng trước.

Theo kiến nghị của các doanh nghiệp, việc chậm bàn giao mặt bằng hay chậm cấp sổ không chỉ là vấn đề thủ tục, mà đồng nghĩa với việc máy móc phải nằm chờ, nhân công phát sinh chi phí và cơ hội kinh doanh trôi qua. Nhiều nhà thầu xây dựng cho rằng đang phải “gánh rủi ro thay cho hệ thống” khi giá vật liệu biến động mạnh nhưng hợp đồng không được điều chỉnh tương ứng với thời gian chậm trễ. Để dòng vốn tư nhân thực sự bứt phá theo tinh thần Nghị quyết 68, Đà Nẵng cần những quyết sách kịp thời và mạnh mẽ hơn.