Một 'nhà khoa học Made in Vietnam' khép lại nhiệm kỳ đặc biệt

GS.TS Furta Motoo sẽ kết thúc nhiệm kỳ Hiệu trưởng trùong ĐH Việt Nhật sau 10 năm dẫn dắt - Ảnh: VGP/Thu Trang

Sau 10 năm dẫn dắt Trường Đại học Việt Nhật (2016–2026), ông sẽ chính thức kết thúc nhiệm kỳ Hiệu trưởng, khép lại một chặng đường đặc biệt, đồng thời mở ra một vai trò mới trong hành trình gắn bó với Việt Nam.

Nhịp cầu tri thức Việt – Nhật

Gia nhập Đại học Quốc gia Hà Nội từ năm 2016, Giáo sư Furuta Motoo trở thành hiệu trưởng nước ngoài đầu tiên trong lịch sử của đơn vị này. Trong bối cảnh một mô hình đại học mới được hình thành, ông cùng tập thể nhà trường từng bước xây dựng nền tảng từ con số gần như ban đầu.

Suốt một thập kỷ, dưới sự dẫn dắt của ông, Trường Đại học Việt Nhật đã định hình bản sắc học thuật, phát triển các chương trình đào tạo theo chuẩn quốc tế, đồng thời thúc đẩy nghiên cứu gắn với thực tiễn.

Phó Giám đốc Đại học Quốc gia Hà Nội Phạm Bảo Sơn nhấn mạnh, đóng góp của giáo sư không chỉ nằm ở các kết quả cụ thể, mà còn ở tâm huyết và vai trò dẫn dắt, tạo nền tảng cho các giai đoạn phát triển tiếp theo.

Không chỉ trong vai trò quản lý, Giáo sư Furuta Motoo còn là học giả tiêu biểu góp phần đưa Việt Nam học ra thế giới. Tại Hội thảo quốc tế Việt Nam học lần thứ bảy, Tổng Bí thư Tô Lâm khẳng định các nhà Việt Nam học quốc tế chính là những người "mang Việt Nam đến với thế giới và mang thế giới đến với Việt Nam", trong đó Giáo sư Furuta Motoo là một hình mẫu tiêu biểu.

Nói về hành trình của mình, Giáo sư Furuta Motoo chia sẻ: "Việt Nam là mối tình đầu của tôi và tôi rất trung thành với tình đầu của mình suốt nửa thế kỷ nay. Có thể nói rằng tôi là một nhà khoa học nước ngoài Made in Vietnam".

Không chỉ nghiên cứu, ông còn sống, làm việc và sử dụng thành thạo tiếng Việt trong giảng dạy cũng như đời sống. Những trải nghiệm đó được chắt lọc trong nhiều công trình, trong đó có cuốn Việt Nam – Một góc nhìn từ Nhật Bản (2025), như một cách kể lại Việt Nam bằng góc nhìn vừa khách quan, vừa giàu tình cảm.

Dấu ấn học thuật từ một góc nhìn "bám sát thực tế"

Trong bài giảng cuối cùng trên cương vị Hiệu trưởng, Giáo sư Furuta Motoo nhấn mạnh sự chuyển dịch của ngành Việt Nam học tại Nhật Bản: từ nghiên cứu dựa trên tư liệu gián tiếp sang tiếp cận bằng tiếng Việt, gắn với trải nghiệm thực địa và đời sống xã hội.

Ông cho biết từng tiếp cận Việt Nam như một "trung tâm" để hiểu thế giới, nhưng sau thời gian sống lâu dài, nhận ra cần nhìn Việt Nam trong cả bối cảnh quốc tế lẫn những đặc trưng rất riêng.

Một luận điểm nổi bật là "sức mạnh từ dưới lên" – sự linh hoạt, khả năng thích ứng và những sáng kiến từ cơ sở đã góp phần tạo nên sức sống của xã hội Việt Nam, đặc biệt trong giai đoạn khó khăn sau chiến tranh và quá trình hình thành đường lối Đổi mới.

Bên cạnh đó, nghiên cứu về nạn đói năm 1945 với phương pháp điều tra thực địa cũng là một đóng góp quan trọng, giúp làm rõ mức độ nghiêm trọng của thảm họa và thúc đẩy hiểu biết lịch sử giữa Việt Nam và Nhật Bản.

Từ đó, ông cho rằng khu vực học trong thế kỷ XXI cần hướng tới việc tăng cường hiểu biết và đối thoại giữa các quốc gia.

Dấu mốc khép lại – giá trị còn lan tỏa

Bài giảng không chỉ đánh dấu việc kết thúc nhiệm kỳ hiệu trưởng, mà còn là sự tổng kết một hành trình dài trong nghiên cứu và giáo dục, góp phần đưa Việt Nam học trở thành cầu nối tri thức giữa hai nền văn hóa.

"Một bài giảng rồi sẽ khép lại, một nhiệm kỳ rồi sẽ hoàn thành, nhưng những giá trị được vun đắp sẽ còn tiếp tục lan tỏa", đại diện Đại học Quốc gia Hà Nội chia sẻ.

Với Giáo sư Furuta Motoo, hành trình phía trước có thể ở một vai trò khác, nhưng vẫn tiếp nối câu chuyện đã theo ông suốt nửa thế kỷ: kể về Việt Nam với thế giới, và đưa thế giới đến gần hơn với Việt Nam.

Theo baochinhphu.vn