Mùa lúa mới của người Chơ-ro

Những người lao động bốc lúa lên xe chở về nơi tiêu thụ.

Sau nhiều ngày chăm sóc, những hạt lúa đầu tiên được canh tác theo hướng hữu cơ đang theo chân người nông dân Chơ-ro về nhà. Họ mang theo niềm vui của một mùa gặt bội thu và cả niềm tin vào cách làm mới trên quê hương mình.

Mùa gặt trĩu hạt

Từ sáng sớm ngày 7-9, cánh đồng lúa hàng chục hécta ở phường Bảo Vinh trở nên nhộn nhịp. Những chiếc máy gặt liên hợp lần lượt chạy trên ruộng, phía sau là xe chuyên chở lúa đầy ắp ra vào liên hồi. Trên bờ, những người được thuê thu hoạch tất bật vận chuyển, đóng bao. Giữa màu vàng óng của những ruộng lúa đang vào độ chín, tiếng gọi nhau, tiếng máy móc hòa cùng tiếng cười nói tạo nên không khí rộn ràng của một mùa gặt trĩu hạt.

Đứng bên ruộng lúa hơn 6ha đã chín vàng, ông Mai Văn Lượng (70 tuổi, già làng đồng bào Chơ-ro) không giấu được niềm vui. Với ông Lượng, niềm vui mùa gặt năm nay không chỉ đến từ năng suất lúa mà còn bởi đây là vụ đầu tiên gia đình ông mạnh dạn thay đổi phương thức sản xuất, chuyển dần sang canh tác theo hướng hữu cơ.

Ruộng lúa của ông Mai Văn Lượng sử dụng máy gặt để thu hoạch.

“Năm nay tôi bắt đầu chuyển hướng sản xuất hữu cơ để đảm bảo sức khỏe và giúp cải thiện môi trường. Sau đó, tôi cũng vận động con cháu và người dân trong khu phố chuyển hướng sản xuất hữu cơ” - ông Lượng chia sẻ.

Theo ông Lượng, vụ lúa năm nay đạt khoảng 6-7 tấn/hécta. Trước khi vào vụ thu hoạch, ông đã ký hợp đồng với đơn vị thu mua với giá 6 ngàn đồng/kg. Mức giá này cao hơn giá lúa trên thị trường hiện nay, giúp gia đình có thêm khoản thu nhập sau khi trừ chi phí sản xuất.

Điều khiến ông Lượng phấn khởi hơn cả là kết quả của vụ đầu tiên đã vượt qua những lo lắng ban đầu. Chuyển từ cách làm truyền thống sang sản xuất hữu cơ không phải chuyện một sớm một chiều. Người nông dân phải thay đổi từ tập quán sử dụng phân bón, thuốc bảo vệ thực vật đến cách chăm sóc, theo dõi đồng ruộng.

“Làm lúa hữu cơ phải dành nhiều thời gian hơn, chăm sóc kỹ hơn. Mỗi ngày đều phải ra ruộng thăm lúa để sớm phát hiện mầm bệnh và có hướng xử lý kịp thời. Năm đầu tiên vừa học vừa làm vừa rút kinh nghiệm. Nhờ các chuyên gia hỗ trợ về kỹ thuật nên cơ bản đạt năng suất” - ông Lượng cho hay.

Ông Lượng cho rằng: Nếu những vụ tới tiếp tục duy trì được năng suất, chất lượng và đầu ra ổn định, không chỉ gia đình ông mà nhiều hộ dân trong khu phố sẽ mạnh dạn hơn trong chuyển đổi sản xuất. Không dừng ở cây lúa, ông mong muốn hướng sản xuất sạch, an toàn sẽ từng bước được áp dụng đối với nhiều loại cây trồng khác.

Ông Thổ Dĩ, nông dân sản xuất, kinh doanh giỏi phường Bảo Vinh cũng là một trong những nông dân có diện tích trồng lúa lớn trên địa bàn. Với khoảng 30ha lúa, ông Dĩ đang từng bước chuyển sản xuất theo hướng hữu cơ. Vụ mùa năm nay đạt chất lượng như mong đợi, hứa hẹn nguồn thu nhập phấn khởi.

Việc một nông dân có diện tích sản xuất lớn mạnh dạn thay đổi phương thức canh tác cho thấy sản xuất lúa hữu cơ đang dần nhận được sự quan tâm của người dân. Đây cũng là cơ sở để địa phương kỳ vọng hình thành những vùng sản xuất lúa sạch, an toàn, có sự liên kết giữa nông dân, doanh nghiệp và các đơn vị hỗ trợ kỹ thuật.

Với những người nông dân Chơ-ro, vụ thu hoạch đầu tiên này không chỉ là mùa gặt của những hạt lúa vàng mà còn là mùa gặt của niềm tin. Từ những kết quả ban đầu, một hướng sản xuất mới đang dần hình thành trên những cánh đồng vốn gắn bó lâu đời với tập quán canh tác truyền thống.

Từng bước hình thành vùng sản xuất sạch

Theo ông Trần Văn Việt, Chủ tịch Hội Nông dân phường Bảo Vinh, việc vận động nông dân chuyển sang sản xuất theo hướng hữu cơ xuất phát từ yêu cầu nâng cao giá trị nông sản, bảo đảm sức khỏe cho người trực tiếp sản xuất và người tiêu dùng, đồng thời hạn chế tác động đến môi trường.

Theo đó, trong các mô hình sản xuất lúa nói riêng và các loại nông sản khác nói chung theo hướng hữu cơ, địa phương khuyến khích nông dân giảm sử dụng phân bón vô cơ, thuốc bảo vệ thực vật hóa học; thay vào đó, ưu tiên sử dụng các loại phân bón hữu cơ và chế phẩm sinh học.

Tuy nhiên, quá trình chuyển đổi cũng gặp không ít khó khăn. Tập quán sản xuất truyền thống đã ăn sâu vào đời sống của người dân qua nhiều năm. Đặc biệt, việc sử dụng phân bón vô cơ và thuốc bảo vệ thực vật vẫn còn phổ biến. Vì vậy, Hội Nông dân phường phải cùng chính quyền địa phương, các ban, ngành tuyên truyền, vận động để người dân từng bước thay đổi phương thức sản xuất. Địa phương còn phối hợp với các ngành chuyên môn và doanh nghiệp chuyển giao khoa học - kỹ thuật, hướng dẫn nông dân tiếp cận các mô hình nông nghiệp công nghệ cao, nông nghiệp sạch, an toàn và hữu cơ.

Đối với vùng đồng bào Chơ-ro, quá trình này càng cần sự kiên trì. Theo ông Việt, khả năng tiếp cận và am hiểu về những phương thức sản xuất mới của một bộ phận đồng bào còn hạn chế. Vì vậy, thay vì chỉ tuyên truyền bằng lý thuyết, cán bộ hội và các đơn vị chuyên môn phải trực tiếp đồng hành, hướng dẫn ngay trên đồng ruộng để bà con thấy được hiệu quả.

Trong quá trình đó, Hội Nông dân phường đã phối hợp với Tập đoàn Quế Lâm vận động hội viên thực hiện mô hình sản xuất lúa theo hướng hữu cơ. Từ những hộ mạnh dạn làm thử, địa phương kỳ vọng mô hình sẽ từng bước được nhân rộng.

Ông Lê Văn Ái, Quản lý địa bàn Đồng Nai và Thành phố Hồ Chí Minh về phát triển nông nghiệp hữu cơ, Tập đoàn Quế Lâm cho biết: Những ngày đầu triển khai mô hình tại phường Bảo Vinh, đơn vị gặp không ít khó khăn, bởi phần lớn người làm ruộng là đồng bào Chơ-ro, trong khi hiểu biết về nông nghiệp hữu cơ còn hạn chế.

Ban đầu, nhiều người còn lo năng suất giảm, thu nhập không đảm bảo. Tuy nhiên, với sự hỗ trợ của chính quyền địa phương và Hội Nông dân phường, bà con đã mạnh dạn làm thử vụ đầu tiên.

Qua theo dõi, ông Lê Văn Ái đánh giá: Vụ hè thu năm nay đạt kết quả tích cực, vượt mong đợi, giúp nông dân thêm phấn khởi và có cơ sở để tiếp tục duy trì mô hình. Theo ông Lê Văn Ái, sản xuất lúa theo hướng hữu cơ có thể vất vả hơn trong giai đoạn đầu, bởi người nông dân phải tuân thủ nhiều quy trình và dành nhiều thời gian chăm sóc, theo dõi đồng ruộng. Tuy nhiên, cách làm này đổi lại, sức khỏe người sản xuất được bảo đảm hơn khi hạn chế tiếp xúc với thuốc bảo vệ thực vật hóa học; đất đai và môi trường cũng được cải thiện theo thời gian.

Quan trọng hơn, khi quy trình được duy trì ổn định, chất lượng và giá trị của hạt lúa có cơ hội được nâng lên, tạo nền tảng để hình thành vùng sản xuất hàng hóa an toàn, có liên kết đầu ra.

Với vùng đồng bào Chơ-ro, thành công bước đầu của vụ lúa hữu cơ có ý nghĩa như một minh chứng trực quan để bà con mạnh dạn thay đổi. Khi hạt lúa không chỉ cho năng suất mà còn mang lại giá trị về sức khỏe, môi trường và đầu ra sản phẩm, niềm tin vào phương thức sản xuất mới sẽ có thêm cơ sở để lan tỏa.