Mua thực phẩm online: Tiện lợi nhưng khó kiểm soát

Chỉ ít giờ sau, người bán nhắn tin xác nhận đơn hàng và hẹn giao trong ngày. Mọi việc diễn ra nhanh gọn, thuận tiện đúng như cách mua bán quen thuộc trên mạng xã hội. Tuy nhiên, khi mở hộp thịt chua vừa nhận, chị Huyền không khỏi thất vọng. Phần thịt bên trong đã xuất hiện những vệt mốc trắng và có mùi thiu. “Nhìn hình trên Facebook thì rất hấp dẫn, tôi nghĩ là đặc sản nên đặt mua thử. Nhưng khi mở ra thấy thịt đã mốc thì không dám ăn, đành bỏ đi” - chị Huyền kể.

Chị Huyền (phường Mường Thanh) cho biết hộp thịt chua chị mua qua mạng xã hội có dấu hiệu hư hỏng, mùi vị không như quảng cáo khi nhận hàng.

Khi nhắn tin phản hồi với người bán, chị chỉ nhận được lời giải thích rằng có thể do quá trình vận chuyển. Với những giao dịch diễn ra hoàn toàn trên mạng xã hội, việc đổi trả hay khiếu nại không phải lúc nào cũng thuận lợi.

Câu chuyện của chị Huyền phản ánh một thực tế đang dần trở nên quen thuộc trong đời sống tiêu dùng hiện nay khi mua thực phẩm qua mạng xã hội. Chỉ cần vài thao tác trên điện thoại, người tiêu dùng có thể đặt mua từ rau củ, thịt cá tươi sống đến các loại đồ ăn chế biến sẵn, đặc sản vùng miền. Hàng hóa được giao tận nhà thông qua dịch vụ vận chuyển, giúp người mua tiết kiệm thời gian và công sức.

Tại Điện Biên, hình thức mua bán thực phẩm online ngày càng sôi động. Trên các hội nhóm Facebook địa phương, nhiều tài khoản thường xuyên đăng bán các loại thực phẩm như: Rau sạch, thịt gác bếp, cá suối sạch, gà bản, các món ăn chế biến sẵn hay đặc sản vùng miền. Hình ảnh được đầu tư đẹp, kèm theo những lời quảng cáo hấp dẫn khiến người tiêu dùng dễ bị thu hút.

Không ít trường hợp, người mua chỉ phát hiện sự khác biệt giữa quảng cáo và sản phẩm thực tế sau khi nhận và kiểm tra hàng. Chị Lê Thị Trang, ở phường Mường Thanh, cũng từng gặp tình huống tương tự khi đặt mua bánh chưng qua Facebook. Theo lời quảng cáo của người bán, bánh được gói bằng gạo nếp nương, khi cắt ra sẽ có màu xanh tự nhiên vì gạo được ngâm với nước cốt lá dứa, tạo mùi thơm và màu sắc hấp dẫn. Tin lời giới thiệu này, chị Trang đặt mua hai chiếc bánh chưng để dùng thử. Tuy nhiên, khi nhận và cắt bánh ra, chị khá bất ngờ khi phần nếp bên trong trắng đục, không hề có màu xanh tự nhiên như quảng cáo. Bánh lại khá cứng và không thơm như chị kỳ vọng.

Dù không hài lòng với sản phẩm nhận được, chị Trang cho biết chị không phản ánh với người bán. Theo chị, việc mua bán qua mạng xã hội phần lớn dựa vào sự tin tưởng giữa hai bên, trong khi nhiều giao dịch lại không có hóa đơn hay thông tin liên hệ rõ ràng nên khi xảy ra tranh chấp, việc khiếu nại thường rất khó khăn. “Giá trị hai chiếc bánh chưng cũng không lớn nên tôi chỉ coi như một lần mua chưa đúng như mong đợi” - chị Trang bày tỏ. Tuy nhiên, từ trải nghiệm này, chị cho rằng người tiêu dùng cần thận trọng hơn khi đặt mua thực phẩm qua mạng, đặc biệt là với những sản phẩm được quảng cáo quá hấp dẫn nhưng khó kiểm chứng nguồn gốc và chất lượng.

Không thể phủ nhận sự phát triển của công nghệ và các nền tảng mạng xã hội đã tạo ra nhiều tiện ích trong đời sống. Tuy nhiên, khi việc mua bán diễn ra hoàn toàn trên môi trường mạng, không ít rủi ro cũng phát sinh. Khác với việc mua trực tiếp tại cửa hàng hay chợ truyền thống, người tiêu dùng khi mua thực phẩm online chủ yếu dựa vào hình ảnh và lời quảng cáo của người bán. Thông tin về nguồn gốc, điều kiện sản xuất hoặc bảo quản nhiều khi không được kiểm chứng. Một số sản phẩm được giới thiệu là “nhà làm”, “đặc sản vùng cao”, nhưng lại thiếu nhãn mác, không có thông tin về cơ sở sản xuất hoặc hạn sử dụng.

Ngoài ra, quá trình vận chuyển cũng có thể ảnh hưởng đến chất lượng thực phẩm, đặc biệt với những sản phẩm cần bảo quản trong điều kiện nhiệt độ phù hợp. Khi hàng hóa được giao đến tay người tiêu dùng, nếu phát hiện có dấu hiệu bất thường thì việc phản hồi hay yêu cầu đổi trả không phải lúc nào cũng dễ dàng.

Theo ông Vũ Hồng Sơn, Giám đốc Sở Công Thương, cùng với sự phát triển của mạng xã hội, hoạt động mua bán thực phẩm qua các nền tảng trực tuyến ngày càng phổ biến. Tuy nhiên, nhiều giao dịch hiện nay diễn ra nhỏ lẻ, chủ yếu dựa trên sự thỏa thuận giữa người bán và người mua nên việc kiểm soát nguồn gốc, chất lượng sản phẩm cũng như xử lý khi xảy ra tranh chấp còn gặp không ít khó khăn. Thời điểm hiện tại trên địa bàn tỉnh chưa ghi nhận trường hợp phản ánh nghiêm trọng liên quan đến thực phẩm bán qua mạng xã hội, song người tiêu dùng vẫn cần thận trọng khi lựa chọn sản phẩm, ưu tiên các cơ sở kinh doanh có địa chỉ rõ ràng, thông tin minh bạch về nguồn gốc và điều kiện bảo quản thực phẩm.

Sự phát triển của công nghệ và mạng xã hội đã mở ra nhiều phương thức mua bán tiện lợi. Chỉ với vài thao tác trên điện thoại, người tiêu dùng có thể đặt mua đủ loại thực phẩm và nhận hàng ngay tại nhà. Tuy nhiên, khi giao dịch diễn ra chủ yếu dựa trên hình ảnh quảng cáo và sự tin tưởng giữa hai bên, những rủi ro về chất lượng sản phẩm, nguồn gốc hay điều kiện bảo quản vẫn luôn hiện hữu. Cùng với sự vào cuộc của cơ quan quản lý, mỗi người tiêu dùng cũng cần chủ động, thận trọng khi lựa chọn thực phẩm. Tìm hiểu kỹ thông tin về sản phẩm, ưu tiên các địa chỉ bán hàng uy tín, quan sát tình trạng thực phẩm khi nhận hàng… là những bước cần thiết để hạn chế rủi ro.

Trong nhịp sống hiện đại, mua thực phẩm online có thể mang lại nhiều tiện lợi. Nhưng khi liên quan trực tiếp đến sức khỏe của bản thân và gia đình, sự tiện lợi ấy không thể đánh đổi.

Tú Trinh