Mười 'quy tắc vàng' của WHO giúp giảm thiểu rủi ro trong quá trình chế biến thực phẩm

1. Chọn thực phẩm được chế biến đảm bảo an toàn

Chọn thực phẩm đã qua chế biến an toàn (như sữa thanh trùng) và rửa sạch rau củ quả tươi.

Mặc dù nhiều loại thực phẩm như trái cây và rau củ, tốt nhất nên ăn ở dạng tự nhiên, nhưng một số loại khác lại không an toàn nếu chưa qua chế biến. Vì vậy luôn mua sữa tiệt trùng thay vì sữa tươi và nếu có thể, hãy chọn thịt gia cầm tươi hoặc đông lạnh được xử lý bằng bức xạ ion hóa.

Khi mua sắm, hãy nhớ rằng công nghệ chế biến thực phẩm được phát minh ra để cải thiện độ an toàn cũng như kéo dài thời hạn sử dụng.

2. Nấu chín kỹ thức ăn

Nấu chín kỹ thức ăn là nguyên tắc quan trọng. Ảnh Thùy Vân

Đun nóng thực phẩm để tất cả các phần đều đạt ít nhất 70°C nhằm tiêu diệt vi sinh vật nguy hiểm.

Nhiều thực phẩm sống, đặc biệt là gia cầm, thịt, trứng và sữa chưa tiệt trùng, có thể bị nhiễm các vi sinh vật gây bệnh. Nấu chín kỹ sẽ tiêu diệt mầm bệnh, với lưu ý quan trọng là nhiệt độ ở mọi phần của thực phẩm phải đạt ít nhất 70°C. Nếu thịt gà đã nấu chín vẫn còn hồng hoặc sống gần xương, hãy nấu lại cho đến khi chín hoàn toàn. Thịt, cá và gia cầm đông lạnh phải được rã đông hoàn toàn trước khi nấu.

3. Ăn ngay sau khi nấu

Ăn thức ăn ngay khi vừa nấu chín để vi sinh vật không kịp nhân lên ở nhiệt độ phòng.

Khi thức ăn đã nấu chín nguội dần đến nhiệt độ phòng, vi khuẩn bắt đầu sinh sôi. Thời gian chờ đợi ở nhiệt độ phòng càng lâu, nguy cơ ngộ độc càng cao. Để đảm bảo an toàn, hãy thưởng thức món ăn ngay sau khi vừa lấy ra khỏi bếp.

4. Bảo quản cẩn thận các thực phẩm đã nấu chín

Giữ thức ăn đã nấu chín ở nhiệt độ nóng (trên 60°C) hoặc lạnh (dưới 10°C).

Nếu bạn cần chuẩn bị thức ăn trước hoặc muốn bảo quản thức ăn thừa, hãy giữ chúng ở nhiệt độ nóng (trên 60°C) hoặc làm lạnh (dưới 10°C). Quy tắc này đặc biệt quan trọng nếu bạn dự định lưu trữ thực phẩm trong hơn bốn đến năm giờ. Lưu ý, thực phẩm dành cho trẻ sơ sinh tốt nhất không nên bảo quản lại.

Một lỗi rất phổ biến gây ra vô số trường hợp ngộ độc là cho quá nhiều thức ăn ấm vào tủ lạnh cùng lúc. Trong một chiếc tủ lạnh quá tải, thức ăn chín không thể nguội đến phần lõi nhanh như cần thiết. Khi lõi thực phẩm vẫn duy trì nhiệt độ ấm trên 10°C quá lâu, vi khuẩn sẽ phát triển mạnh và nhanh chóng sinh sôi đến mức gây bệnh.

5. Hâm nóng kỹ thức ăn đã nấu chín

Đun nóng hoàn toàn thức ăn lưu trữ để tiêu diệt bất kỳ vi khuẩn nào phát sinh trong quá trình bảo quản.

Đây là biện pháp bảo vệ tốt nhất chống lại vi khuẩn có thể phát triển trong quá trình bảo quản (vì bảo quản đúng cách chỉ làm chậm sự phát triển của vi khuẩn chứ không tiêu diệt được chúng). Việc hâm nóng kỹ lưỡng đồng nghĩa với việc toàn bộ các phần của món ăn phải đạt nhiệt độ tối thiểu 70°C.

6. Tránh để thực phẩm sống và chín tiếp xúc với nhau

Tách biệt hoàn toàn thực phẩm sống và chín để ngăn ngừa vi trùng lây lan chéo. Thực phẩm đã được nấu chín an toàn vẫn có thể bị nhiễm bẩn nếu tiếp xúc dù là nhỏ nhất với thực phẩm sống. Sự lây nhiễm chéo này có thể xảy ra trực tiếp (như thịt gia cầm sống chạm vào thức ăn chín) hoặc gián tiếp một cách tinh vi hơn. Ví dụ, không nên chế biến thịt gà sống rồi dùng chính con dao và chiếc thớt chưa được rửa sạch để thái gà chín, bởi thao tác này sẽ đưa các vi sinh vật gây bệnh quay trở lại thực phẩm.

7. Rửa tay thường xuyên

Hãy rửa tay thật kỹ trước khi bắt đầu chế biến thức ăn và sau mỗi lần tạm dừng công việc – đặc biệt là sau khi đi vệ sinh hoặc thay tã cho trẻ nhỏ. Sau khi xử lý các nguyên liệu sống như cá, thịt hoặc gia cầm, bắt buộc phải rửa tay lại một lần nữa trước khi chuyển sang chạm vào các thực phẩm khác.

Nếu bạn có vết thương ở tay, hãy băng bó cẩn thận trước khi chế biến thức ăn. Ngoài ra, hãy lưu ý rằng vật nuôi trong nhà (chó, mèo, chim, rùa) thường mang mầm bệnh nguy hiểm có thể truyền từ tay bạn sang thức ăn.

8. Giữ cho tất cả các bề mặt trong bếp luôn sạch sẽ

Đảm bảo tất cả mặt bếp, thớt và dụng cụ nấu nướng luôn sạch sẽ. Vì thực phẩm rất dễ bị nhiễm khuẩn, bất kỳ bề mặt nào dùng cho việc chế biến cũng phải được giữ sạch sẽ tuyệt đối. Hãy coi mọi mẩu thức ăn thừa, vụn bánh hay vết bẩn nhỏ đều là ổ chứa vi trùng tiềm tàng. Khăn lau bát đĩa và dụng cụ ăn uống cần được thay thế thường xuyên, luộc sạch trước khi dùng lại; khăn lau sàn nhà cũng phải được giặt giũ định kỳ.

9. Bảo vệ thực phẩm khỏi côn trùng, động vật gặm nhấm và các loài động vật khác

Đậy kín thức ăn để tránh côn trùng, động vật gặm nhấm và các loài vật khác. Động vật thường mang theo nhiều vi sinh vật gây bệnh truyền qua thực phẩm. Việc cất giữ thức ăn trong các hộp có nắp đậy kín là biện pháp phòng ngừa hiệu quả nhất.

10. Sử dụng nguồn nước sạch

Dùng nước sạch hoặc nước đã đun sôi để nấu ăn, rửa thực phẩm và làm đá. Nước sạch đóng vai trò quan trọng đối với việc chế biến thực phẩm không kém gì nước uống trực tiếp. Nếu bạn có bất kỳ nghi ngờ nào về độ an toàn của nguồn nước, hãy đun sôi kỹ trước khi dùng để nấu nướng, pha đồ uống hoặc làm đá. Cần đặc biệt cẩn trọng tuyệt đối với nguồn nước dùng để chuẩn bị bữa ăn cho trẻ sơ sinh.