Muốn phát triển xăng E10 bền vững, cần xây dựng ngành ethanol đủ sức cạnh tranh

Để chương trình xăng sinh học E10 phát triển bền vững, Việt Nam không chỉ cần mở rộng thị trường tiêu thụ mà còn phải xây dựng ngành công nghiệp ethanol đủ năng lực cạnh tranh, hình thành vùng nguyên liệu ổn định và có cơ chế chính sách dài hạn để doanh nghiệp yên tâm đầu tư.

Nhờ kinh nghiệm vận hành thị trường, PVOIL bảo đảm tốt việc phối trộn và kinh doanh xăng E10.

Nhờ kinh nghiệm vận hành thị trường, PVOIL bảo đảm tốt việc phối trộn và kinh doanh xăng E10.

Ngày 13/7, tại Tọa đàm "E10 - Nền tảng cho thị trường nhiên liệu sinh học phát triển bền vững" do Báo Xây dựng tổ chức, nhiều chuyên gia, doanh nghiệp và cơ quan quản lý cho rằng, việc triển khai xăng E10 không chỉ là câu chuyện thay đổi tỷ lệ phối trộn nhiên liệu mà còn là cơ hội để hình thành một ngành công nghiệp ethanol hiện đại, đủ sức cạnh tranh trong khu vực và quốc tế.

Hình thành chuỗi liên kết từ vùng nguyên liệu đến nhà máy

Ông Đỗ Văn Tuấn, Chủ tịch Hiệp hội Nhiên liệu sinh học Việt Nam cho biết, Việt Nam hiện tiêu thụ khoảng 11-12 triệu m³ xăng mỗi năm. Theo tính toán của Bộ Công Thương, nếu triển khai lộ trình phối trộn với 10% xăng E5 và 90% xăng E10, nhu cầu ethanol sẽ vào khoảng 90.000-100.000 m³ mỗi tháng.

Trong khi đó, với công suất thiết kế hiện có, các nhà máy ethanol đủ điều kiện vận hành mới chỉ có khả năng đáp ứng khoảng 45% nhu cầu của thị trường.

Theo ông Đỗ Văn Tuấn, tại nhiều quốc gia, phát triển nhiên liệu sinh học không chỉ nhằm giảm phát thải mà còn tạo đầu ra ổn định cho sản xuất nông nghiệp. Điển hình như Mỹ phát triển ethanol từ ngô, Brazil, Philippines, Thái Lan và Ấn Độ lựa chọn cây mía làm nguyên liệu chủ lực.

"Mục tiêu lâu dài của Việt Nam cũng phải là xây dựng ngành nhiên liệu sinh học gắn với phát triển nông nghiệp và tạo đầu ra bền vững cho nông sản", ông nhận định.

Tuy nhiên, theo ông Đỗ Văn Tuấn, trong nhiều năm qua, chính sách chưa tạo đủ động lực cho ngành ethanol phát triển. Trước đây, xăng sinh học chỉ được phối trộn 5% trên nền xăng RON92 - loại nhiên liệu ngày càng thu hẹp thị phần. Quy mô tiêu thụ nhỏ khiến thị trường không đủ lớn để hình thành ngành công nghiệp ethanol. Việc chuyển sang triển khai xăng E10 được đánh giá là bước thay đổi quan trọng, mở ra cơ hội phát triển toàn bộ chuỗi giá trị, từ vùng nguyên liệu đến sản xuất và phân phối.

Theo Chủ tịch Hiệp hội Nhiên liệu sinh học Việt Nam, phát triển vùng nguyên liệu không chỉ nhằm bảo đảm nguồn cung ethanol mà còn góp phần chuyển đổi những cây trồng kém hiệu quả sang các loại cây có đầu ra ổn định hơn. Ông cho rằng, yếu tố quyết định là phải xây dựng chuỗi liên kết chặt chẽ giữa vùng nguyên liệu với các nhà máy ethanol.

"Đây là bài toán tổng thể, đòi hỏi sự phối hợp của nhiều bên. Cần có chính sách phù hợp, đồng thời các địa phương, Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Bộ Công Thương cùng các hiệp hội phải quy hoạch, định hướng phát triển vùng nguyên liệu gần các nhà máy sản xuất ethanol", ông Đỗ Văn Tuấn nhấn mạnh.

Bên cạnh đó, doanh nghiệp cũng cần chủ động ký kết các hợp đồng liên kết dài hạn với người dân nhằm bảo đảm nguồn nguyên liệu ổn định.

Chủ tịch Hiệp hội Nhiên liệu sinh học Việt Nam Đỗ Văn Tuấn: Nhiều doanh nghiệp phải vận hành hoàn toàn theo tín hiệu thị trường, khiến việc ký các hợp đồng mua ethanol dài hạn còn khá thận trọng.

Chủ tịch Hiệp hội Nhiên liệu sinh học Việt Nam Đỗ Văn Tuấn: Nhiều doanh nghiệp phải vận hành hoàn toàn theo tín hiệu thị trường, khiến việc ký các hợp đồng mua ethanol dài hạn còn khá thận trọng.

Một trong những khó khăn lớn hiện nay là bài toán tiêu thụ ethanol. Theo ông Đỗ Văn Tuấn, trong kinh doanh xăng dầu, bảo đảm nguồn cung luôn là ưu tiên hàng đầu. Tuy nhiên, các thương nhân đầu mối đang chịu áp lực rất lớn trước biến động khó lường của giá dầu thế giới. Khi nhập hàng trong bối cảnh giá cao nhưng giá thị trường giảm mạnh, doanh nghiệp phải tự gánh chịu thua lỗ. Do đó, nhiều doanh nghiệp phải vận hành hoàn toàn theo tín hiệu thị trường, khiến việc ký các hợp đồng mua ethanol dài hạn còn khá thận trọng.

"Đối với các doanh nghiệp lớn như Tổng công ty Dầu Việt Nam (PVOIL, đơn vị thành viên của Petrovietnam), việc triển khai phối trộn E10 không phải trở ngại lớn nhờ kinh nghiệm vận hành thị trường. Tuy nhiên, với các thương nhân quy mô nhỏ, việc vừa bảo đảm nguồn cung vừa kiểm soát rủi ro tài chính là bài toán không đơn giản", Chủ tịch Hiệp hội Nhiên liệu sinh học Việt Nam nhận định.

Trong khi đó, ngành sản xuất ethanol lại cần các hợp đồng thu mua dài hạn để có thể chủ động ký kết hợp đồng cung ứng nguyên liệu như sắn, ngô với nông dân. Hiệp hội Nhiên liệu sinh học Việt Nam sẽ thúc đẩy các thương nhân đầu mối tăng cường ký hợp đồng dài hạn với các nhà sản xuất ethanol, đồng thời kiến nghị Bộ Công Thương và Bộ Tài chính tiếp tục nghiên cứu các cơ chế hỗ trợ nhằm giảm thiểu rủi ro cho doanh nghiệp kinh doanh xăng dầu.

Chính sách phải hài hòa giữa cam kết quốc tế và phát triển trong nước

Bà Trần Thị Bích Ngọc, Trưởng Phòng Thuế xuất nhập khẩu, Cục Quản lý, giám sát chính sách thuế, phí và lệ phí.

Bà Trần Thị Bích Ngọc, Trưởng Phòng Thuế xuất nhập khẩu, Cục Quản lý, giám sát chính sách thuế, phí và lệ phí.

Trao đổi tại tọa đàm về vấn đề này, bà Trần Thị Bích Ngọc, Trưởng Phòng Thuế xuất nhập khẩu, Cục Quản lý, giám sát chính sách thuế, phí và lệ phí (Bộ Tài chính), cho biết nguồn cung ethanol trong nước hiện chưa đáp ứng đủ nhu cầu nên Việt Nam vẫn phải nhập khẩu để phục vụ phối trộn xăng sinh học.

Theo bà, việc xây dựng chính sách thuế cần bảo đảm hài hòa nhiều mục tiêu, vừa hỗ trợ phát triển sản xuất trong nước, vừa tuân thủ các cam kết quốc tế.

"Việt Nam là thành viên của Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO), Tổ chức Hải quan Thế giới (WCO) và nhiều hiệp định thương mại tự do. Vì vậy, mọi điều chỉnh về thuế suất đều phải nằm trong khuôn khổ các cam kết quốc tế", bà Trần Thị Bích Ngọc cho biết.

Ông Đặng Tất Thành, Cục Đổi mới sáng tạo, Chuyển đổi xanh và Khuyến công.

Ông Đặng Tất Thành, Cục Đổi mới sáng tạo, Chuyển đổi xanh và Khuyến công.

Trong khi đó, ông Đặng Tất Thành, Cục Đổi mới sáng tạo, Chuyển đổi xanh và Khuyến công (Bộ Công Thương), nhấn mạnh việc phát triển nhiên liệu sinh học cần tiếp tục được hoàn thiện bằng các cơ chế, chính sách rõ mục tiêu và có lộ trình cụ thể.

Ông dẫn chứng, Nghị quyết 29/2026/NQ-CP thí điểm các chính sách về lộ trình sử dụng xăng E10 của Chính phủ, có hiệu lực từ ngày 16/6/2026, đã tháo gỡ nhiều điểm nghẽn trong hoạt động pha chế, phối trộn ethanol phục vụ thị trường trong nước, qua đó tạo động lực mới cho việc triển khai xăng E10.

Ông Đặng Tất Thành cũng khẳng định, để bảo đảm phát triển lâu dài, việc nâng cao năng lực sản xuất trong nước là ưu tiên hàng đầu. Cần tái khởi động, mở rộng và đầu tư thêm các nhà máy mới để nâng khả năng đáp ứng nhu cầu lên khoảng 50-70%. Đồng thời, cần đầu tư phát triển vùng nguyên liệu và đổi mới công nghệ nhằm tận dụng các nguồn phụ phẩm, đa dạng hóa nguồn cung và nâng cao năng lực cạnh tranh.

Phương Thảo

Nguồn PetroTimes: https://petrovietnam.petrotimes.vn/muon-phat-trien-xang-e10-ben-vung-can-xay-dung-nganh-ethanol-du-suc-canh-tranh-743357.html