Mỹ cảnh báo Trung Quốc đang thử nghiệm UAV tàng hình “sát thủ”, tầm bay 19.000 km

UAV cánh bay liên lục địa WZ-X của Trung Quốc. Ảnh: TWZ.

Thiết kế chưa từng thấy

WZ-X lần đầu được phát hiện qua ảnh vệ tinh hồi tháng 5/2025 tại cơ sở thử nghiệm của Không quân Trung Quốc ở Malan, Tân Cương. Khi đó, chất lượng hình ảnh chưa đủ để xác định những đoạn “gãy” bất thường trên cánh là thiết kế thực tế hay chỉ là hiện tượng do ảnh vệ tinh.

Những hình ảnh mới đã làm rõ hơn cấu hình đặc biệt của chiếc UAV. Phần cánh phía trong có chiều rộng lớn, sau đó chuyển đột ngột sang phần cánh ngoài hẹp hơn rất nhiều. Thay vì thuôn dần từ thân ra đầu cánh như B-2 Spirit, WZ-X tạo thành một dạng “bậc xuống”, với hai phần cánh ngoài đặc biệt dài và mảnh.

Theo The War Zone (TWZ), đây là điểm khiến WZ-X khác biệt đáng kể so với những thiết kế máy bay cánh bay tàng hình quen thuộc.

Thân trung tâm của WZ-X tương đối nông, trong khi hai cánh vươn ra rất dài. Bộ càng đáp lớn và cửa khoang càng đáng kể cho thấy đây là một nền tảng có kích thước rất lớn. Một số hình ảnh còn cho thấy các bánh lái tách đôi ở khu vực cánh ngoài, gợi nhớ cách bố trí trên B-2.

Ảnh vệ tinh chụp WZ-X lần đầu tiên ở căn cứ Malan, tháng 5/2025. Ảnh: TWZ.

Mép sau cánh cũng có dạng răng cưa nông – đặc điểm thường xuất hiện trên các thiết kế tàng hình nhằm kiểm soát tín hiệu radar.

Cấu hình cánh dài nhưng phần cánh ngoài hẹp có thể đem lại lợi thế về khí động học. Sải cánh lớn giúp tăng tỷ lệ dạng cánh, qua đó giảm lực cản cảm ứng khi bay hành trình. Điều này đặc biệt hữu ích đối với một máy bay được thiết kế để hoạt động ở độ cao lớn trong thời gian dài.

Tuy nhiên, thiết kế “bậc xuống” cũng đặt ra câu hỏi về khả năng tàng hình. Những thay đổi đột ngột về hình học có thể tạo thêm các cạnh và bề mặt ảnh hưởng đến phản xạ radar. Vì vậy, WZ-X có thực sự đạt mức độ tàng hình như các máy bay cánh bay hàng đầu của Mỹ hay không vẫn là câu hỏi chưa có lời giải.

Ảnh vệ tinh mới chụp đầu tháng 9/2026. Ảnh: TWZ.

Sải cánh ngang B-2, tầm bay hơn 19.000 km?

Quy mô của WZ-X ngày càng được thể hiện rõ qua các hình ảnh công khai. Phân tích ban đầu ước tính sải cánh của nó khoảng 170 feet, tương đương 52 m, gần bằng mức 172 feet của B-2 Spirit.

Nếu con số này chính xác, WZ-X sẽ lớn hơn đáng kể so với những UAV cánh bay khác của Trung Quốc từng được phát hiện.

Chuyên gia Andreas Rupprecht, người chuyên nghiên cứu hàng không quân sự Trung Quốc, cho rằng WZ-X nhiều khả năng sử dụng hai động cơ, với cấu hình có nét tương đồng mẫu UAV trinh sát bí mật RQ-180 của Mỹ nhưng kích thước lớn hơn.

Rupprecht ước tính WZ-X dài khoảng 14 m, có thân trung tâm tương đối rộng và một ăng-ten liên lạc vệ tinh trên lưng. Đáng chú ý, ông cho rằng tầm bay của chiếc UAV có thể vượt 12.000 dặm, tương đương khoảng 19.300 km, trong khi độ cao hành trình có thể đạt 18.000-20.100 m.

Dù vậy, TWZ nhấn mạnh đây mới chỉ là những ước tính dựa trên hình ảnh và phân tích bên ngoài, chưa được Trung Quốc xác nhận.

Nếu những con số này được chứng minh, WZ-X sẽ trở thành một trong những UAV có tầm hoạt động xa nhất thế giới.

Ảnh mới chụp WZ-X được đăng tải trên mạng Trung Quốc. Ảnh: QQnews.

Có thể vươn tới Đại Tây Dương, Bắc Cực

Hiện Trung Quốc chủ yếu dựa vào các máy bay ném bom H-6 được cải tiến tăng tầm, mang tên lửa tấn công tầm xa, kết hợp với máy bay tiếp dầu Y-20U để mở rộng bán kính tác chiến.

Mô hình này đã giúp Không quân Trung Quốc tiến xa hơn đáng kể khỏi lãnh thổ, nhưng vẫn phụ thuộc vào khả năng tiếp dầu và các tuyến hoạt động được tính toán chặt chẽ.

Một UAV tàng hình có tầm bay liên lục địa sẽ tạo ra phương thức hoàn toàn khác. Nếu WZ-X thực sự có tầm bay khoảng 19.000 km, nó có thể mở rộng phạm vi hoạt động tới những khu vực rất xa Trung Quốc, thậm chí hướng tới Bắc Cực, Đại Tây Dương và các khu vực nằm ngoài chuỗi căn cứ tiền phương của Bắc Kinh.

Đây là lợi thế đặc biệt đáng chú ý bởi Trung Quốc hiện không sở hữu mạng lưới căn cứ quân sự ở nước ngoài như Mỹ.

Một nền tảng có tầm bay cực xa vì thế có thể bù đắp một phần hạn chế về căn cứ tiền phương, cho phép Trung Quốc triển khai năng lực trinh sát hoặc tấn công sâu mà không cần phụ thuộc hoàn toàn vào các căn cứ bên ngoài lãnh thổ.

WZ-X đang hạ cánh. Ảnh: QQnews.

Không người lái: lợi thế lớn về nhiên liệu và tải trọng

Một điểm đáng chú ý khác nằm ở chính bản chất không người lái của WZ-X. Không phải dành không gian cho buồng lái, hệ thống hỗ trợ sự sống, ghế phóng và các thiết bị phục vụ phi hành đoàn, máy bay có thể dành thêm thể tích và trọng lượng cho nhiên liệu, cảm biến, thiết bị điện tử hoặc vũ khí.

Với một nền tảng có sải cánh khoảng 52 m, không gian bên trong thân và phần cánh trong có thể khá lớn.

Điều này khiến WZ-X không nhất thiết chỉ là một “oanh tạc cơ không người lái”. Cấu hình của nó cũng đặc biệt phù hợp với nhiệm vụ trinh sát, giám sát và thu thập thông tin tình báo trên diện rộng.

Một UAV tàng hình có thể hoạt động hàng chục giờ ở độ cao lớn, tiếp cận hoặc tuần tra gần khu vực phòng không đối phương, sẽ mang lại giá trị chiến lược rất lớn.

TWZ cho rằng tỷ lệ giữa thân trung tâm, phần cánh trong và cánh ngoài của WZ-X dường như đặc biệt phù hợp với yêu cầu bay đường dài và duy trì thời gian hoạt động lâu.

Khả năng mang vũ khí cũng không thể loại trừ, nhất là trong bối cảnh Trung Quốc đang phát triển nhiều loại UAV chiến đấu cánh bay. Tuy nhiên, hình dáng hiện tại dường như ưu tiên tầm bay và thời gian hoạt động hơn là khả năng tấn công thuần túy.

Máy bay ném bom tầm xa H-6 của Không quân Trung Quốc. Ảnh: QQnews.

Một mắt xích trong hệ sinh thái máy bay tàng hình Trung Quốc

WZ-X không xuất hiện đơn độc. Nó dường như là một phần trong chương trình rộng hơn của Trung Quốc nhằm phát triển các máy bay không đuôi và cánh bay, tối ưu hóa cho những yêu cầu khác nhau về tầm bay, tải trọng, thời gian hoạt động và khả năng sống sót.

Song song với WZ-X là những chương trình máy bay có người lái cỡ lớn như J-36, J-XDS và về lâu dài là oanh tạc cơ tàng hình H-20.

J-36, được cho là do Tập đoàn Công nghiệp Máy bay Thành Đô phát triển, cũng sử dụng cấu hình không đuôi và có kích thước rất lớn. Một trong những vai trò được giới quan sát đề cập là hộ tống các nền tảng tấn công tầm xa.

Sự xuất hiện đồng thời của những chương trình này cho thấy Trung Quốc đang hướng tới một hệ thống tác chiến trên không có khả năng hoạt động sâu ngoài khu vực lân cận lãnh thổ.

Trong hệ thống đó, một UAV tàng hình tầm cực xa như WZ-X có thể đảm nhận các nhiệm vụ mà máy bay có người lái khó thực hiện trong môi trường nguy hiểm.

Tiêm kích thế hệ 6 J-36 của Không quân Trung Quốc. Ảnh: QQnews.

Động cơ vẫn là bài toán quyết định

Để biến một thiết kế khổng lồ thành máy bay tàng hình tầm liên lục địa, Trung Quốc phải giải quyết đồng thời nhiều bài toán: động cơ, nhiên liệu, vật liệu hấp thụ sóng radar, quản lý nhiệt và hệ thống điều khiển tự động. Trong đó, động cơ có ý nghĩa đặc biệt quan trọng.

Một UAV cánh bay lớn không chỉ cần đủ lực đẩy để cất cánh mà còn phải duy trì hoạt động ổn định ở độ cao lớn trong thời gian rất dài. Hiệu suất động cơ sẽ trực tiếp quyết định tầm bay, tải trọng và thời gian hoạt động.

Nếu Trung Quốc thực sự đạt được bước tiến đáng kể về động cơ, kết hợp với công nghệ tàng hình và điều khiển tự động, WZ-X có thể trở thành một thành phần đáng chú ý trong năng lực tác chiến tầm xa của nước này.

Máy bay ném bom chiến lược thế hệ mới B-21 Raider của Không quân Mỹ. Ảnh: QQnews.

B-21 có thực sự bất lợi?

Sự xuất hiện của WZ-X cũng đặt ra những so sánh với máy bay ném bom chiến lược thế hệ mới B-21 Raider của Mỹ.

WZ-X được cho là có sải cánh tương đương B-2, trong khi thiết kế không người lái cho phép dành nhiều không gian hơn cho nhiên liệu và thiết bị. Nếu đạt tầm bay trên 19.000 km như một số ước tính, nó sẽ có khả năng hoạt động ở khoảng cách cực lớn mà không nhất thiết phải tiếp dầu trên không.

Tuy nhiên, từ đó kết luận B-21 đang ở thế bất lợi sẽ là quá sớm. Cho đến nay, Trung Quốc chưa công bố chính thức tên định danh, nhà sản xuất, động cơ, tầm bay, tải trọng hay nhiệm vụ của WZ-X. Những đánh giá về khả năng liên lục địa vẫn chủ yếu dựa trên hình ảnh vệ tinh, ảnh chụp và phân tích của giới quan sát.

Quan trọng hơn, một chiếc máy bay có sải cánh lớn và tầm bay lý thuyết rất xa chưa đồng nghĩa với việc nó đã sở hữu khả năng tác chiến tương ứng.

Vì vậy, gọi WZ-X là “sát thủ” mới của Trung Quốc hiện vẫn nên được hiểu là đánh giá về tiềm năng, chứ chưa phải một năng lực chiến đấu đã được kiểm chứng.

Nhưng ngay cả ở mức độ đó, sự xuất hiện của WZ-X vẫn là một tín hiệu đáng chú ý: Trung Quốc dường như đang chuyển từ việc phát triển các nền tảng tàng hình có bán kính hoạt động khu vực sang những hệ thống có tham vọng vươn tới quy mô liên lục địa.