Mỹ đề xuất lập 'khu vực thương mại' khoáng sản chiến lược với các đồng minh
Phó Tổng thống Mỹ JD Vance vừa chính thức kêu gọi các quốc gia đồng minh và đối tác cùng thiết lập một 'khu vực thương mại ưu đãi' đối với các loại khoáng sản chiến lược.
Phó Tổng thống Mỹ JD Vance. Ảnh: THX/TTXVN
Động thái này nhằm ứng phó với sự thống trị của Trung Quốc trong chuỗi cung ứng toàn cầu và ngăn ngừa các gián đoạn trong tương lai.
Đề xuất trên được đưa ra tại cuộc họp cấp bộ trưởng diễn ra ngày 4/2 (giờ địa phương) tại Bộ Ngoại giao Mỹ ở Washington, với sự tham dự của đại diện 55 quốc gia, bao gồm Đức, Nhật Bản, Ấn Độ, Hàn Quốc và nhiều nước khác tại châu Phi, châu Âu, Trung Đông và châu Á. Trung Quốc, quốc gia hiện kiểm soát khoảng 70% hoạt động khai thác và 90% hoạt động tinh chế đất hiếm thế giới, không có tên trong danh sách khách mời.
Phát biểu tại sự kiện, Phó Tổng thống JD Vance nhấn mạnh sự cần thiết của việc các đồng minh hợp tác để hỗ trợ lẫn nhau. Ông cho biết, Mỹ mong muốn ổn định thương mại khoáng sản thông qua việc thiết lập các "sàn giá" và sử dụng thuế quan điều chỉnh. Cơ chế này nhằm bảo vệ các nước thành viên khỏi những biến động khó lường từ bên ngoài và tạo điều kiện ổn định cho đầu tư, sản xuất.
Ông Vance đồng thời cảnh báo rủi ro nếu các nước không hành động trước vị thế áp đảo của Trung Quốc. Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio, dù không nhắc trực tiếp tên Trung Quốc, cũng cảnh báo rằng việc chuỗi cung ứng tập trung quá mức vào tay một quốc gia sẽ tạo ra rủi ro địa chính trị lớn. Theo Bộ Ngoại giao Mỹ, danh sách các đối tác tham dự còn bao gồm nhiều quốc gia châu Á như Malaysia (Ma-lai-xi-a), Mông Cổ, Philippines (Phi-líp-pin), Singapore (Xin-ga-po) và Thái Lan.
Đại diện cho phía Nhật Bản, Thứ trưởng Ngoại giao Iwao Horii chia sẻ mối lo ngại sâu sắc và tính cấp bách về rủi ro gián đoạn nguồn cung, đồng thời khẳng định Nhật Bản quyết tâm thúc đẩy quan hệ đối tác chặt chẽ với nhóm mới này.
Trong một diễn biến liên quan cùng ngày, Đại diện Thương mại Mỹ Jamieson Greer thông báo Mỹ, Nhật Bản và Liên minh châu Âu (EU) đã đồng ý xây dựng các kế hoạch hành động chung, tập trung vào các biện pháp như điều chỉnh giá tại biên giới để giảm thiểu các lỗ hổng trong cấu trúc thương mại hiện tại.
Sáng kiến này nối tiếp chuỗi hành động quyết liệt của chính quyền Tổng thống Donald Trump nhằm giảm sự phụ thuộc vào Trung Quốc. Trước đó, vào ngày 2/2, Tổng thống Trump đã công bố thành lập kho dự trữ khoáng sản chiến lược quốc gia "Dự án Vault" nhằm bảo vệ các ngành công nghiệp then chốt của Mỹ. Dự án này dự kiến được tài trợ ban đầu bằng khoản vay 10 tỷ USD từ Ngân hàng Xuất nhập khẩu Mỹ và khoảng 2 tỷ USD vốn tư nhân.
