Mỹ tấn công Iran: Thế giới phản ứng như thế nào?

Iran xác nhận Lãnh tụ Tối cao Ali Khamenei đã thiệt mạng sau các đợt không kích của Mỹ và Israel. Ảnh: So Cal Times

Liên Hợp Quốc cảnh báo nguy cơ xung đột lan rộng

Tổng Thư ký Liên Hợp Quốc Antonio Guterres đã lên án sự leo thang quân sự, cho rằng các hành động sử dụng vũ lực và đáp trả qua lại giữa các bên đang “làm suy yếu hòa bình và an ninh quốc tế”.

“Tôi kêu gọi chấm dứt ngay lập tức các hành động thù địch và hạ nhiệt căng thẳng. Nếu không, nguy cơ xung đột khu vực lan rộng với những hậu quả nghiêm trọng cho dân thường và ổn định khu vực là rất lớn”.

Tổng Thư ký Liên Hợp Quốc Antonio Guterres lên án sự leo thang quân sự ở Trung Đông. Ảnh: LHQ

Tại cuộc họp khẩn cấp của HĐBA LHQ ở New York, Đại sứ Mỹ Mike Waltz cho biết, các cuộc không kích nhắm vào những mục tiêu “cụ thể và chiến lược”, bao gồm năng lực tên lửa, tài sản hải quân và mạng lưới cung cấp vũ khí cho các lực lượng ủy nhiệm, nhằm bảo đảm Iran không thể đe dọa thế giới bằng vũ khí hạt nhân.

Đại sứ Israel tại Liên Hợp Quốc Danny Danon khẳng định, Israel và Mỹ hành động để ngăn chặn “mối đe dọa mang tính sống còn” đối với Israel, các đồng minh và sự ổn định toàn cầu.

Trong khi đó, Đại sứ Nga Vasily Nebenzia cảnh báo các cuộc tấn công có thể khiến tình hình vượt khỏi tầm kiểm soát và lan rộng ra ngoài khu vực. Moscow kêu gọi cộng đồng quốc tế đánh giá “các hành động vô trách nhiệm nhằm làm suy yếu hòa bình, ổn định và an ninh” ở Trung Đông.

Bộ Ngoại giao Nga gọi các cuộc tấn công là “một hành động gây hấn vũ trang đã được lên kế hoạch từ trước và không có lý do chính đáng chống lại một quốc gia thành viên LHQ có chủ quyền và độc lập” - cáo buộc Washington và Tel Aviv “lấy cớ” về chương trình hạt nhân của Iran trong khi thực chất đang theo đuổi mục tiêu lật đổ chế độ.

Nhiều nhà lãnh đạo bày tỏ lo ngại về nguy cơ xảy ra xung đột khu vực rộng lớn hơn

Tương tự, Chính phủ Trung Quốc cho biết “vô cùng quan ngại” về các cuộc tấn công của Mỹ và Israel vào Iran và kêu gọi chấm dứt ngay lập tức các hành động quân sự và quay trở lại đàm phán. Một tuyên bố của Bộ Ngoại giao Trung Quốc cho biết: “Chủ quyền, an ninh và toàn vẹn lãnh thổ của Iran cần được tôn trọng”.

Trung Đông thất vọng

Ngoại trưởng Oman Badr Albusaidi - quốc gia đóng vai trò trung gian trong các cuộc đàm phán hạt nhân Mỹ và Iran bày tỏ thất vọng. “Các cuộc đàm phán tích cực và nghiêm túc một lần nữa bị phá hoại”, ông viết trên mạng xã hội X, cho rằng các cuộc không kích không phục vụ lợi ích của Mỹ cũng như hòa bình toàn cầu. “Tôi kêu gọi Mỹ không lún sâu thêm. Đây không phải cuộc chiến của các bạn”.

Trong khi đó, Ảrập Xêút lên án các cuộc tấn công đáp trả của Iran nhằm vào một số quốc gia trong khu vực, khẳng định đoàn kết và sẵn sàng hỗ trợ các nước bị ảnh hưởng.

Liên đoàn Ảrập gồm 22 quốc gia cũng gọi các cuộc tấn công đáp trả của Iran là “sự vi phạm trắng trợn chủ quyền của các quốc gia ủng hộ hòa bình và nỗ lực vì sự ổn định”. Liên minh các quốc gia này từ lâu đã lên án cả Israel và Iran vì những hành động mà họ cho là có nguy cơ gây bất ổn khu vực.

Châu Âu kêu gọi giải pháp đàm phán

Tại châu Âu, tuyên bố chung của Tổng thống Pháp Emmanuel Macron, Thủ tướng Đức Friedrich Merz và Thủ tướng Anh Keir Starmer kêu gọi Iran “tìm kiếm một giải pháp thông qua đàm phán”.

Tổng thống Pháp Emmanuel Macron, Thủ tướng Anh Keir Starmer và Thủ tướng Đức Friedrich Merz khẳng định đang liên lạc với các đối tác quốc tế, bao gồm Mỹ, Israel và các nước trong khu vực. Ảnh: AFP/Getty Images

Tuyên bố được Đại sứ quán Đức tại London đăng tải trên X nhấn mạnh ba nước này luôn kêu gọi Iran chấm dứt các chương trình hạt nhân và tên lửa, kiềm chế “các hoạt động gây bất ổn”.

“Chúng tôi không tham gia vào các cuộc không kích này”, ba nhà lãnh đạo cho biết, đồng thời khẳng định đang liên lạc với các đối tác quốc tế, bao gồm Mỹ, Israel và các nước trong khu vực. “Cuối cùng, người dân Iran phải được phép tự quyết định tương lai của mình”.

Ông Keir Starmer cho biết, các máy bay của Anh “đã có mặt trên bầu trời Trung Đông hôm nay” trong khuôn khổ “các hoạt động phòng thủ khu vực phối hợp nhằm bảo vệ người dân, lợi ích và các đồng minh”.

Trước đó, ông Emmanuel Macron cảnh báo “sự bùng phát” này mang lại “những hệ lụy nghiêm trọng đối với hòa bình và an ninh quốc tế”, và rằng leo thang tiếp diễn là “nguy hiểm cho tất cả”.

“Pháp cũng sẵn sàng triển khai các nguồn lực cần thiết để bảo vệ các đối tác thân cận theo yêu cầu”, ông nói thêm.

Đức cho biết đã được thông báo trước về cuộc tấn công, và Thủ tướng Merz đã tham vấn với các bộ trưởng an ninh liên quan.

Đại diện cấp cao phụ trách đối ngoại của Liên minh châu Âu Kaja Kallas nhận định, diễn biến mới là “nguy hiểm”, nhấn mạnh EU ủng hộ các giải pháp ngoại giao và coi việc bảo vệ dân thường, tuân thủ luật nhân đạo quốc tế là ưu tiên hàng đầu.

Cao ủy Nhân quyền Liên Hợp Quốc Volker Türk cũng kêu gọi các bên kiềm chế, quay trở lại bàn đàm phán, lưu ý rằng trong mọi cuộc xung đột vũ trang, dân thường luôn là đối tượng chịu tổn thất lớn nhất.

Văn phòng Thủ tướng Italy Giorgia Meloni cho biết, Rome sẽ tham vấn các đồng minh và lãnh đạo khu vực nhằm thúc đẩy nỗ lực hạ nhiệt căng thẳng. Chính phủ Brazil cũng bày tỏ “quan ngại sâu sắc” và lên án các cuộc tấn công.

Thủ tướng Australia Anthony Albanese tuyên bố ủng hộ Mỹ trong việc ngăn chặn Iran sở hữu vũ khí hạt nhân và bảo vệ an ninh quốc tế.

Nguy cơ leo thang và bài toán ổn định khu vực

Diễn biến mới nhất cho thấy xung đột đã vượt ra ngoài khuôn khổ căng thẳng song phương, kéo theo sự can dự và quan ngại sâu rộng của nhiều cường quốc và quốc gia trong khu vực. Trong khi Mỹ và Israel khẳng định mục tiêu là ngăn chặn mối đe dọa hạt nhân, Iran tuyên bố sẽ tiếp tục đáp trả.

Các lời kêu gọi hạ nhiệt, nối lại đàm phán và bảo vệ dân thường từ LHQ và nhiều quốc gia cho thấy cộng đồng quốc tế đang lo ngại về nguy cơ một cuộc xung đột khu vực quy mô lớn, với hệ lụy khó lường đối với an ninh, kinh tế và ổn định toàn cầu.

Hồng Nhung