Mỹ thử nghiệm thành công lò phản ứng hạt nhân siêu nhỏ
Antares Nuclear cho biết họ đã đạt được 'trạng thái tới hạn ban đầu' đối với thiết kế lò phản ứng hạt nhân siêu nhỏ sử dụng nhiên liệu TRISO (tri-structural isotropic). Đây là dự án đầu tiên đạt được cột mốc này trong chương trình hỗ trợ phát triển lò phản ứng của chính quyền ông Trump.

Sơ đồ hoạt động của lò phản ứng hạt nhân siêu nhỏ sử dụng nhiên liệu TRISO. (Ảnh: AP)
Bộ Năng lượng Mỹ (DOE) cho biết: “Thử nghiệm này xác nhận lò phản ứng có thể vận hành an toàn và tạo nền tảng để các lò phản ứng tiếp theo có thể phát điện từ năm 2027 trở đi”.
Bộ trưởng Năng lượng Mỹ Chris Wright nhận định: “Lần đầu tiên sau hơn 40 năm, một lò phản ứng hạt nhân không dùng nước nhẹ do khu vực tư nhân phát triển đã đạt trạng thái tới hạn tại Mỹ”.
Theo DOE, trạng thái tới hạn đồng nghĩa với việc lò phản ứng đã được chứng minh có khả năng vận hành.
DOE đánh giá đây là: “Một trong những thành tựu công nghệ quan trọng nhất của ngành năng lượng hạt nhân trong hơn 40 năm qua”.
Cơ quan này cho biết kết quả thử nghiệm sẽ hỗ trợ quá trình thiết kế và cấp phép cho các lò phản ứng thương mại trong tương lai. Sau khi hoàn tất các thử nghiệm bổ sung và được cấp phép bởi Nuclear Regulatory Commission (NRC), các lò phản ứng siêu nhỏ như của Antares có thể được sử dụng cho nhiều ứng dụng trên mặt đất, trong không gian và tại các căn cứ quân sự cần nguồn điện ổn định.
Antares cho biết riêng rằng: “Lò phản ứng này đã xác thực các thông số vật lý hạt nhân quan trọng của thiết kế Antares, đồng thời cung cấp dữ liệu kiểm chứng cho Dự án Pele của Bộ xung đột”.
Thiết kế Mark-0 được hưởng lợi từ việc sử dụng cùng loại nhiên liệu hạt nhân với Project Pele - chương trình phát triển, chế tạo và trình diễn nguyên mẫu lò phản ứng hạt nhân siêu nhỏ có thể vận chuyển phục vụ quân đội.
Mark-0 được thử nghiệm tại Idaho National Laboratory và sử dụng nhiên liệu TRISO do BWXT Technologies khai thác. BWXT hiện cũng đang chế tạo lò phản ứng công suất 1,5 MW cho Project Pele của Lục quân Mỹ.
BWXT cho biết tiêu chuẩn nhiên liệu TRISO được phát triển trong chương trình Advanced Gas Reactor của DOE suốt nhiều thập kỷ qua, kết hợp với kinh nghiệm lâu năm của BWXT trong khai thác TRISO, đã giúp Antares đẩy nhanh tiến độ và đạt được thử nghiệm tới hạn thành công. Điều này cũng chứng minh giá trị của chuỗi cung ứng nhiên liệu hạt nhân quy mô lớn tại Mỹ.
Antares kỳ vọng công nghệ này sẽ cung cấp điện cho các căn cứ quân sự Mỹ từ tháng 9/2028.
Dự án là một trong 11 dự án đầu tiên được DOE lựa chọn theo Chương trình Thí điểm Lò phản ứng (Reactor Pilot Program) được công bố ngày 12/8/2025 dưới thời Tổng thống Donald Trump.
Chương trình này thực hiện sắc lệnh Tổng thống nhằm: Cải cách quy trình thử nghiệm lò phản ứng tại các phòng thí nghiệm quốc gia. Thiết lập chương trình thí điểm cho phép xây dựng và vận hành lò phản ứng ngoài các phòng thí nghiệm quốc gia. Đơn giản hóa quy trình đánh giá môi trường đối với các cơ sở hạt nhân.
Sắc lệnh ngày 23/3/2025 đặt mục tiêu có ít nhất 3 lò phản ứng tiên tiến đạt trạng thái tới hạn trước tháng 7/2026, nhằm nâng công suất điện hạt nhân của Mỹ từ khoảng 100 GW hiện nay lên 400 GW vào năm 2050.
Các dự án khác trong chương trình gồm: Aalo Atomics; Atomic Alchemy; Deep Fission; Last Energy; Natura Resources; Oklo (2 dự án); Radiant Industries; Terrestrial Energy; Valar Atomics.
Antares cho biết ngoài việc đáp ứng các mục tiêu của sắc lệnh, cuộc thử nghiệm còn tạo ra dữ liệu vận hành, dữ liệu xác thực mô hình và đánh giá hiệu suất hệ thống điều khiển để hỗ trợ phát triển lò phản ứng thương mại của công ty hướng tới phát điện ở công suất đầy đủ.
Các kỹ sư cũng thu được hiểu biết thực tế về vật lý của lõi lò phản ứng Mark-0, cách hoạt động của các trống điều khiển và mức độ hoàn thiện của chuỗi cung ứng. Theo Antares, những kinh nghiệm này sẽ mang lại lợi ích lâu dài cho mọi lò phản ứng mà công ty xây dựng trong tương lai.











