Năm học đặc biệt của TP. Quảng Ninh:Bài 2 - Không để học sinh nào bị bỏ lại phía sau

Với Quảng Ninh, tinh thần ấy đang được cụ thể hóa bằng một hệ thống chính sách khá rộng, hướng tới nhiều nhóm đối tượng, đặc biệt là trẻ em, học sinh có hoàn cảnh khó khăn, nhóm yếu thế và những em cần hỗ trợ trong giáo dục hòa nhập.

Trong hành trình học tập của một đứa trẻ, có những rào cản không nằm trong sách vở hay lớp học. Một bữa ăn chưa đủ chất, chi phí đi lại, học phí, hoàn cảnh gia đình hay việc thiếu người chăm sóc đều có thể tác động trực tiếp đến khả năng theo học.

Vì thế, bảo đảm công bằng trong giáo dục cần bắt đầu từ những nhu cầu rất cụ thể. Một học sinh có thể được đến trường nhưng nếu không đủ điều kiện để học tập ổn định, cơ hội ấy vẫn chưa trọn vẹn.

Hiện nay, thành phố Quảng Ninh tiếp tục triển khai 10 chính sách giáo dục đặc thù, bao phủ nhiều nhóm đối tượng và nhiều giai đoạn trong quá trình học tập.

Trong đó có chính sách hỗ trợ sữa uống miễn phí cho trẻ mầm non và học sinh tiểu học. Riêng năm 2026, gần 200.000 lượt trẻ em, học sinh tại các cơ sở giáo dục công lập và tư thục được thụ hưởng, với tổng kinh phí hơn 290 tỉ đồng.

Ủy viên Bộ Chính trị, Phó Chủ tịch Thường trực Quốc hội Đỗ Văn Chiến và Ủy viên BCH Trung ương Đảng, Bí thư Thành ủy, Trưởng Đoàn ĐBQH thành phố Quảng Ninh Quản Minh Cường, cùng các đại biểu đến dự lễ khai giảng năm học mới và Lễ khánh thành Trường Phổ thông nội trú TH&THCS Bình Liêu

Đối với trẻ em, học sinh ở vùng dân tộc thiểu số, miền núi, xã đảo và các nhóm yếu thế, chính sách hỗ trợ ăn trưa tiếp tục được thực hiện. Thành phố đồng thời hỗ trợ tổ chức dạy học, chăm sóc trẻ trong dịp hè; hỗ trợ ăn, ở tập trung và đưa đón học sinh, học viên có hoàn cảnh khó khăn đến trường hằng ngày.

Mỗi chính sách giải quyết một nhu cầu khác nhau. Khi được triển khai cùng nhau, những hỗ trợ ấy tạo thành một mạng lưới giúp giảm bớt những nguyên nhân có thể khiến việc học của trẻ bị gián đoạn.

Với một gia đình khó khăn, khoản hỗ trợ cho bữa ăn có thể giúp giảm chi phí hằng ngày. Với học sinh ở xa, việc được hỗ trợ ăn ở, đi lại giúp hành trình đến trường thuận lợi hơn. Với trẻ nhỏ, một bữa ăn học đường với chế độ dinh dưỡng được bảo đảm cũng là nền tảng để các em có thể học tập và phát triển tốt hơn.

Công bằng giáo dục, nhìn từ đó, không phải là một khái niệm xa xôi. Nó được tạo nên từ những chính sách tác động trực tiếp vào đời sống của học sinh và gia đình.

Chủ tịch UBND thành phố Quảng Ninh Bùi Văn Khắng (thứ 3 từ phải sang) dự lễ khai giảng với thầy, trò Trường Phổ thông Nội trú TH&THCS Quảng Sơn

Phát biểu tại lễ khai giảng và chúc mừng thầy, trò Trường Phổ thông Nội trú TH&THCS Quảng Sơn, Chủ tịch UBND thành phố Quảng Ninh Bùi Văn Khắng nhấn mạnh: “Việc đầu tư cho giáo dục, nhất là tại khu vực biên giới, thể hiện quan điểm nhất quán của thành phố khi xác định giáo dục và đào tạo là ưu tiên hàng đầu, đầu tư cho giáo dục là đầu tư cho con người, tương lai và sự phát triển bền vững”.

Những năm qua, Quảng Ninh dành gần 1.000 tỉ đồng mỗi năm cho hệ thống chính sách giáo dục đặc thù, trong đó có các chính sách hỗ trợ sữa uống, học phí, ăn trưa, ăn ở tập trung, đưa đón học sinh cùng nhiều hình thức hỗ trợ khác.

Theo ông Bùi Văn Khắng, những chính sách được triển khai đồng bộ đang góp phần tạo điều kiện để học sinh, nhất là các em ở khu vực còn nhiều khó khăn, có thêm cơ hội học tập và phát triển.

Một trong những điểm đáng quan tâm trong hệ thống chính sách của Quảng Ninh năm học 2026 - 2027 là sự hỗ trợ dành cho những trẻ em có nguy cơ bị đứt đoạn việc học bởi hoàn cảnh gia đình.

Trẻ em, học sinh không có nguồn nuôi dưỡng được bảo trợ cho đến khi có văn bằng thứ nhất. Học sinh, sinh viên trung học phổ thông thuộc nhóm yếu thế tại các cơ sở giáo dục tư thục được hỗ trợ học phí. Đội ngũ mầm non dân lập, tư thục được hỗ trợ 100% kinh phí đóng bảo hiểm bắt buộc.

Với trẻ không có nguồn nuôi dưỡng, khoảng thời gian hỗ trợ kéo dài đến khi có văn bằng thứ nhất có ý nghĩa đặc biệt. Giáo dục được duy trì như một hành trình liên tục, giúp các em có thêm điều kiện hoàn thành một chặng học tập quan trọng trước khi bước vào cuộc sống tự lập.

Bí thư Thành ủy thành phố Quảng Ninh Quản Minh Cường với một học sinh dân tộc thiểu số tại Trường Phổ thông nội trú TH&THCS Bình Liêu

Với học sinh thuộc nhóm yếu thế đang học tại các cơ sở giáo dục tư thục, hỗ trợ học phí góp phần giảm áp lực tài chính đối với gia đình. Còn chính sách hỗ trợ bảo hiểm đối với đội ngũ mầm non ngoài công lập hướng tới việc củng cố điều kiện làm việc, tạo sự ổn định cho hoạt động chăm sóc, giáo dục trẻ.

Cùng với các chính sách trên, hỗ trợ tổ chức dạy học, chăm sóc trẻ trong dịp hè cũng góp phần giúp những gia đình còn nhiều khó khăn có thêm lựa chọn trong việc chăm sóc, giáo dục con em.

Điểm chung của những chính sách này là không chờ đến khi học sinh rời khỏi trường học mới tìm cách hỗ trợ. Chính sách được đặt vào những thời điểm mà một khó khăn nhỏ cũng có thể kéo theo hệ quả lớn đối với quá trình học tập.

Công bằng còn được thể hiện ở khả năng nhà trường đáp ứng sự khác biệt giữa những người học.

Trong cùng một lớp, có học sinh tiếp thu nhanh, có em cần nhiều thời gian hơn. Có em mạnh về ngôn ngữ, có em nổi bật về nghệ thuật, thể thao hoặc công nghệ. Cũng có những học sinh phải đối mặt với những khó khăn riêng trong học tập, giao tiếp hoặc sinh hoạt.

Nếu nhà trường chỉ nhìn người học qua một chuẩn thành tích duy nhất, những khác biệt ấy rất dễ trở thành bất lợi.

Năm học 2026 - 2027, Quảng Ninh thành lập Trung tâm Hỗ trợ phát triển giáo dục hòa nhập thành phố Quảng Ninh và chuẩn bị các điều kiện để Trung tâm đi vào hoạt động. Đây là một bước bổ sung cho hệ thống hỗ trợ chuyên môn, hướng tới việc đồng hành tốt hơn với học sinh có nhu cầu giáo dục đặc thù.

Giáo dục hòa nhập không chỉ là đưa một học sinh có hoàn cảnh đặc biệt vào lớp học chung. Quan trọng hơn, các em phải thực sự được tham gia vào đời sống học đường, được tôn trọng, được hỗ trợ và có cơ hội tiến bộ.

Với cách tiếp cận này, vai trò của nhà trường cũng được mở rộng. Giáo viên không chỉ truyền đạt kiến thức mà còn cần nhận diện những khó khăn của học sinh, phối hợp với gia đình và các lực lượng hỗ trợ để tìm phương án phù hợp.

Đây cũng là tinh thần được nhấn mạnh trong thư gửi ngành Giáo dục nhân dịp khai giảng năm học 2026 - 2027. Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh yêu cầu: “Phải tạo chuyển biến thực chất về chất lượng dạy và học, công bằng trong tiếp cận giáo dục, năng lực của người học và niềm tin của xã hội”.

“Mỗi nhà trường cần là nơi người học được tôn trọng, lắng nghe, khuyến khích tự học, rèn luyện kỹ năng; nơi tài năng được phát hiện, nâng đỡ và các cháu có hoàn cảnh khó khăn không bị bỏ lại phía sau. Thành tích phải gắn liền với tiến bộ thực chất của từng học sinh, sự trung thực trong dạy, học và niềm vui đến trường”, thư viết.

Đặt trong yêu cầu ấy, giáo dục hòa nhập không còn là một phần việc riêng của một nhóm trường hay một nhóm học sinh. Đó là biểu hiện của một nền giáo dục biết nhìn nhận sự khác biệt và có khả năng đáp ứng sự khác biệt ấy.

Giá trị của một chính sách giáo dục không chỉ nằm ở quyết định được ban hành mà còn ở những thay đổi mà học sinh và gia đình thực sự cảm nhận được.

Tại Bình Liêu, những thay đổi trong điều kiện học tập, ăn ở và sinh hoạt của học sinh nội trú đang được phụ huynh và học sinh nhìn nhận từ những trải nghiệm rất cụ thể.

Ông Trần A Tám, thôn Nà Ếch, xã Bình Liêu, phụ huynh học sinh cho biết: “Cơ sở vật chất được đầu tư rất khang trang, hiện đại. Đặc biệt, khi đưa con đến học tập tại đây, gia đình tôi không phải mất bất cứ chi phí nào. Nhà trường quản lý học sinh cũng rất tốt nên tôi rất yên tâm”.

Em Chùi Thị Tâm, học sinh lớp 8A, Trường Phổ thông Nội trú TH&THCS Bình Liêu chia sẻ: “Em rất vui vì năm nay được học ở trường mới. Trường đẹp lắm, lớp học rộng, có nhiều phòng học và khu sinh hoạt mới. Em mong năm học này sẽ có thật nhiều kỷ niệm với thầy cô và các bạn”.

Hai góc nhìn cho thấy một chính sách chỉ thực sự đi vào cuộc sống khi người thụ hưởng có thể cảm nhận được sự thay đổi.

Với phụ huynh, đó có thể là khoản chi được giảm bớt, sự yên tâm khi con học tập xa nhà hoặc điều kiện chăm sóc tốt hơn. Với học sinh, đó là một bữa ăn đủ đầy, một nơi ở an toàn, một lớp học phù hợp hay đơn giản là cảm giác vui khi đến trường.

Những giá trị ấy khó đo bằng một con số duy nhất, nhưng lại là những thay đổi gần nhất với đời sống của mỗi gia đình.

Quảng Ninh không chỉ dành chính sách cho học sinh có hoàn cảnh khó khăn mà còn đồng thời duy trì các chính sách phát hiện, bồi dưỡng và khuyến khích học sinh có năng lực nổi trội.

Nghị quyết số 19/2026/NQ-HĐND của HĐND Quảng Ninh ngày 9.7.2026 quy định học sinh đoạt giải được thưởng theo cấp độ. Trong đó, cấp quốc tế từ 200 - 700 triệu đồng; mức cao nhất 700 triệu đồng áp dụng đối với học sinh đoạt giải cao nhất tại kỳ thi quốc tế.

Học sinh là người dân tộc thiểu số thường trú tại vùng đồng bào dân tộc thiểu số, miền núi hoặc xã đảo được hưởng mức thưởng bằng 1,5 lần mức chung; trường hợp đoạt giải cao nhất cấp quốc tế, mức thưởng là 1,05 tỉ đồng. Giáo viên trực tiếp bồi dưỡng học sinh đạt thành tích được thưởng bằng 50% mức thưởng của học sinh.

Mỗi năm học, chính sách dự kiến hỗ trợ khoảng 4.500 lượt học sinh, giáo viên, kinh phí khoảng 13,6 tỉ đồng.

Trường THPT Chuyên Hạ Long, một trong những cơ sở giáo dục mũi nhọn của thành phố trong năm học 2026 - 2027, tiếp tục tập trung bồi dưỡng học sinh giỏi, nâng cao chất lượng giáo dục mũi nhọn, đồng thời đổi mới phương pháp dạy học, chuyển đổi số và ứng dụng AI trong giáo dục.

Nghị quyết số 19/2026/NQ-HĐND cũng quy định nội dung hỗ trợ bồi dưỡng đội tuyển học sinh giỏi của Quảng Ninh. Học sinh có kết quả tuyển sinh xuất sắc vào 11 lớp chuyên được thưởng 10 triệu đồng/học sinh. Học sinh ở xa trường từ 15km trở lên được hỗ trợ tiền ăn 936.000 đồng/tháng và bố trí ở miễn phí tại ký túc xá.

Quảng Ninh cũng bố trí kinh phí thực hiện nhiệm vụ đặc thù của trường bằng 30% kinh phí chi hoạt động thường xuyên; tổng kinh phí thực hiện chính sách ưu đãi khoảng 8 tỉ đồng/năm học.

Đây là thay đổi từ việc bảo đảm quyền tiếp cận sang bảo đảm chất lượng của cơ hội học tập. Công bằng không có nghĩa là mọi học sinh nhận được cùng một mức hỗ trợ.

Nếu một em cần thêm sự hỗ trợ để duy trì việc học, em sẽ được giúp đúng lúc. Nếu một học sinh có năng lực đặc biệt, em cần môi trường và nguồn lực tương xứng để phát huy khả năng.

Một nền giáo dục công bằng vì thế phải có khả năng vừa nâng đỡ, vừa khuyến khích vươn lên.

Nhìn tổng thể, 10 chính sách giáo dục đặc thù của Quảng Ninh đang chạm tới khá nhiều khía cạnh trong đời sống học sinh: dinh dưỡng, bữa ăn, chăm sóc trong hè, ăn ở, đi lại, học phí, bảo trợ trẻ không có nguồn nuôi dưỡng, điều kiện làm việc của đội ngũ mầm non ngoài công lập, khen thưởng học sinh đạt thành tích và bồi dưỡng học sinh giỏi.

Cùng với đó, giáo dục hòa nhập mở thêm một hướng hỗ trợ chuyên sâu đối với những học sinh có nhu cầu đặc thù.

Nếu trước đây câu hỏi quan trọng là làm sao để trẻ được đến trường, thì yêu cầu hôm nay đã rộng hơn: làm sao để các em có thể theo học đến cùng, được học trong điều kiện phù hợp và có cơ hội phát triển theo khả năng của mình.

Đây là bước chuyển từ việc bảo đảm quyền tiếp cận sang bảo đảm chất lượng của cơ hội học tập.

Quảng Ninh tiếp tục triển khai 10 chính sách giáo dục đặc thù để thúc đẩy phát triển giáo dục toàn diện

Một đứa trẻ được uống sữa đầy đủ, một học sinh khó khăn có bữa ăn trưa, một em ở xa có điều kiện ăn ở phù hợp, một trẻ không có nguồn nuôi dưỡng được tiếp tục học tập, một học sinh cần hỗ trợ đặc biệt có nơi để được đồng hành…, mỗi trường hợp là một nhu cầu riêng, nhưng đều đặt ra cùng một yêu cầu: chính sách phải đến đúng người và đúng lúc.

Cũng từ đó, “không để học sinh nào bị bỏ lại phía sau” không chỉ là một khẩu hiệu. Nó trở thành một cách nhìn về giáo dục, trong đó sự khác biệt về hoàn cảnh không mặc nhiên dẫn đến sự khác biệt về cơ hội.

Một học sinh có thể xuất phát từ một gia đình còn nhiều khó khăn. Học sinh khác có thể cần sự hỗ trợ đặc biệt trong học tập. Những em khác nữa có năng lực nổi trội và cần được trao thêm không gian để phát triển. Các em không cần một con đường giống nhau.

Năm học 2026 - 2027, toàn thành phố Quảng Ninh có 346 cơ sở giáo dục mầm non, phổ thông và giáo dục thường xuyên, gồm 290 cơ sở công lập và 56 cơ sở tư thục; cùng khoảng 385 nhóm, lớp mầm non độc lập tư thục. Tổng số trẻ em mầm non, học sinh phổ thông và học viên giáo dục thường xuyên khoảng 372.000 người

Điều cần được bảo đảm là mỗi em đều có một con đường để tiếp tục học tập và tiến về phía trước.

Đó chính là thước đo thực chất của công bằng giáo dục: không phải tất cả học sinh nhận được những gì giống nhau, mà mỗi em nhận được sự hỗ trợ cần thiết để không bị hoàn cảnh quyết định tương lai của mình.

Với Quảng Ninh, khi 10 chính sách đặc thù tiếp tục được triển khai cùng với giáo dục hòa nhập, câu chuyện “không để học sinh nào bị bỏ lại phía sau” đang được cụ thể hóa từ những nhu cầu rất đời thường.

Và khi một chính sách có thể đi từ quyết định đến bữa ăn, từ lớp học đến gia đình, từ sự hỗ trợ trước mắt đến cơ hội học tập lâu dài, công bằng giáo dục mới thực sự hiện diện trong cuộc sống.

(Còn tiếp)

BẢO AN - LÊ KHÁNH; thiết kế: ĐINH VŨ AN