Nam Phi kêu gọi thiết lập cơ chế giám sát trí tuệ nhân tạo toàn cầu

Hội nghị thượng đỉnh BRICS ở New Delhi, Ấn Độ ngày 12/9/2026. ( Ảnh: ANI/TTXVN phát)

Tổng thống Nam Phi Cyril Ramaphosa kêu gọi tăng cường giám sát toàn cầu đối với Trí tuệ nhân tạo (AI), đồng thời đề xuất nhóm BRICS thiết lập một cơ chế quốc tế nhằm đánh giá khoa học độc lập về công nghệ này.

Động thái này diễn ra trong bối cảnh các hệ thống AI đang phát triển với tốc độ chưa từng có, mang lại những cơ hội đột phá nhưng cũng bộc lộ vô số rủi ro khôn lường đối với nhân loại.

Theo phóng viên TTXVN tại Nam Phi, phát biểu tại phiên thảo luận về "Định hình Tương lai cho Tăng trưởng Bao trùm" trong khuôn khổ Hội nghị thượng đỉnh BRICS lần thứ 18 tại New Delhi ngày 13/9, Tổng thống Ramaphosa nhấn mạnh AI có khả năng mở ra một kỷ nguyên mới về năng suất và tiến bộ.

Tuy nhiên, ông cảnh báo cộng đồng quốc tế không thể phớt lờ rủi ro từ các hệ thống có khả năng tiếp tay cho tấn công mạng, phát triển vũ khí sinh học, giám sát hàng loạt hay các hành vi tự chủ nằm ngoài tầm kiểm soát của con người.

Nhà lãnh đạo Nam Phi khẳng định: "Chúng ta không nên sợ hãi AI, nhưng cũng không thể tiếp cận công nghệ này một cách liều lĩnh. Trách nhiệm của chúng ta là đảm bảo năng lực quản trị của con người phải tiến bộ nhanh tương đương với tốc độ phát triển của chính AI."

Đồng thuận với quan điểm của giới lãnh đạo công nghệ toàn cầu, Tổng thống Ramaphosa cho rằng các công ty phát triển AI cần phải tuân thủ các cơ chế kiểm tra, kiểm toán độc lập và chịu sự giám sát chính thức từ chính phủ, tương tự như các tiêu chuẩn an toàn khắt khe đang được áp dụng trong ngành hàng không, dược phẩm hay năng lượng hạt nhân.

Để hiện thực hóa tầm nhìn này, Nam Phi chính thức đề xuất BRICS thiết lập một cơ chế quốc tế về đánh giá khoa học độc lập đối với AI. Cơ chế này cần đi kèm với các nguyên tắc cốt lõi: đảm bảo sự kiểm soát thực chất của con người, bắt buộc báo cáo các sự cố nghiêm trọng, xây dựng các hàng rào bảo vệ vững chắc và đầu tư đồng bộ nhằm phát triển năng lực AI tự chủ cho các nước đang phát triển.

Cũng tại phiên họp, ông Ramaphosa hối thúc các quốc gia thành viên thúc đẩy một chương trình nghị sự tham vọng hơn trên nhiều mặt trận. Cụ thể, Nam Phi kêu gọi tích hợp công tác giảm thiểu rủi ro thiên tai vào chính sách kinh tế vĩ mô và tài chính khí hậu, đồng thời nhấn mạnh quá trình chuyển đổi năng lượng toàn cầu phải gắn liền với nỗ lực tái đào tạo kỹ năng và bảo vệ sinh kế cho người lao động.

Về hợp tác kinh tế, Nam Phi tiếp tục ủng hộ việc mở rộng Ngân hàng Phát triển Mới (NDB) một cách cân bằng, hoan nghênh các cuộc thảo luận về Nền tảng Đầu tư Mới và Sáng kiến Bảo lãnh Đa phương BRICS.

Bên cạnh việc thúc đẩy sử dụng đồng nội tệ và củng cố hệ thống thanh toán xuyên biên giới, Tổng thống Ramaphosa tái khẳng định một yêu cầu mang tính nguyên tắc: các chuỗi giá trị khoáng sản thiết yếu phải được chế biến sâu ngay tại quốc gia khai thác, nhằm mang lại sự tăng trưởng bao trùm và thực chất cho châu Phi cũng như toàn bộ các nước phương Nam toàn cầu./.