Nâng cao hiệu lực giám sát, bảo đảm quyền và lợi ích của Nhân dân

Trong tiến trình hoàn thiện Nhà nước pháp quyền và xây dựng hệ thống pháp luật ngày càng minh bạch, hiệu quả, vai trò của Quốc hội và mỗi đại biểu Quốc hội đang được đặt ra với yêu cầu cao hơn, gắn chặt với thực tiễn và đời sống Nhân dân.

Trở thành Đại biểu Quốc hội khóa XVI, với nhiều năm kinh nghiệm trong lĩnh vực pháp chế và an ninh, trật tự, Trung tướng, PGS.TS Phạm Công Nguyên - Cục trưởng Cục Pháp chế và cải cách hành chính, tư pháp (Bộ Công an) mang theo những góc nhìn thực tiễn vào hoạt động lập pháp và giám sát.

Trao đổi với Báo Đại biểu Nhân dân, Trung tướng, PGS.TS Phạm Công Nguyên chia sẻ những định hướng và giải pháp nhằm góp phần hoàn thiện thể chế, nâng cao hiệu lực, hiệu quả thi hành pháp luật, vì quyền và lợi ích của Nhân dân.

Trung tướng, PGS.TS Phạm Công Nguyên - Cục trưởng Cục Pháp chế và cải cách hành chính, tư pháp (Bộ Công an). Ảnh: HH

Pháp luật phải được xây dựng từ thực tiễn, phục vụ lợi ích của nhân dân

- Thưa ông, khi nhận được sự tín nhiệm của cử tri tỉnh Thanh Hóa bầu làm Đại biểu Quốc hội khóa XVI, cảm xúc của ông như thế nào? Ông cảm nhận rõ nhất về trách nhiệm của người đại biểu nhân dân ra sao?

Trung tướng, PGS.TS Phạm Công Nguyên: Khi được Quốc hội giới thiệu và được cử tri tỉnh Thanh Hóa tín nhiệm bầu làm đại biểu Quốc hội khóa XVI, với cá nhân tôi, đây là một vinh dự rất lớn. Bên cạnh vinh dự, tôi cũng ý thức sâu sắc về trách nhiệm của mình.

Trên cương vị đại biểu Quốc hội thuộc Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Thanh Hóa, như đã cam kết khi tiếp xúc với cử tri, tôi sẽ giữ mối liên hệ thường xuyên và chặt chẽ với cử tri; lắng nghe ý kiến, tâm tư, nguyện vọng, nhất là những khó khăn, vướng mắc, những vấn đề bất cập, nổi cộm về an ninh, trật tự trên địa bàn tỉnh.

Trên cơ sở đó, là một trong những người tham gia nghiên cứu, rà soát, xây dựng và hoàn thiện thể chế trong lực lượng Công an nhân dân, tôi sẽ phối hợp với các cơ quan chức năng để rà soát, bổ sung, xây dựng và hoàn thiện pháp luật về an ninh, trật tự.

Đồng thời, đưa tiếng nói của cử tri đến với các cơ quan chức năng, góp phần tháo gỡ khó khăn, vướng mắc, bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của nhân dân, tạo môi trường ổn định về an ninh, trật tự và cơ chế pháp lý thông thoáng để phát triển kinh tế - xã hội của địa phương.

- Với kinh nghiệm nhiều năm tham mưu xây dựng chính sách trong lĩnh vực an ninh, trật tự, ông sẽ mang những kinh nghiệm thực tiễn đó vào hoạt động lập pháp tại Quốc hội ra sao?

Trung tướng, PGS.TS Phạm Công Nguyên: Từ thực tiễn nhiều năm tham gia công tác xây dựng, hoàn thiện thể chế, một trong những kinh nghiệm mà chúng tôi cho rằng đặc biệt quan trọng đó là pháp luật phải được xây dựng từ thực tiễn Việt Nam, phục vụ lợi ích của nhân dân Việt Nam và phù hợp với điều kiện, hoàn cảnh thực tế hiện nay.

Do đó, khi xây dựng hoặc sửa đổi một văn bản quy phạm pháp luật, trước hết phải xác định rõ những khó khăn, vướng mắc của thực tiễn; giải pháp để tháo gỡ các “điểm nghẽn” đó; để khi xây dựng và ban hành, các văn bản quy phạm pháp luật phải áp dụng được ngay, có hiệu quả ngay, giải quyết được những khó khăn, vướng mắc trong thực tế đời sống.

Bên cạnh đó, cần dự báo xu hướng phát triển kinh tế - xã hội, nhất là trong bối cảnh hội nhập, từ đó có những định hướng để khi văn bản quy phạm pháp luật được xây dựng sẽ có tính ổn định lâu dài, hạn chế việc phải sửa đổi thường xuyên, tạo ra một cơ chế pháp lý mang tính ổn định cao.

Đổi mới mạnh mẽ tư duy làm luật, tạo cơ hội để khoa học công nghệ phát triển

- Theo ông, đâu là những “điểm nghẽn pháp luật” nổi bật hiện nay cần được ưu tiên tháo gỡ để tạo thuận lợi hơn cho người dân và tổ chức?

Trung tướng, PGS.TS Phạm Công Nguyên: Hiện nay, hệ thống pháp luật được xác định là “điểm nghẽn của điểm nghẽn” và việc tháo gỡ sẽ tạo ra “đột phá của đột phá”.

Trong bối cảnh chúng ta chuyển đổi trạng thái quản lý xã hội từ những phương thức truyền thống bằng rất nhiều loại giấy tờ và khâu quản lý trung gian sang phương thức mới, đổi mới toàn diện phương thức quản lý để đưa đất nước tiến vào kỷ nguyên mới, tôi cho rằng hệ thống pháp luật phải thay đổi một cách căn cơ và toàn diện.

Chúng ta tạo ra những cơ chế pháp lý mới để chuyển đổi số một cách toàn diện, quản trị xã hội với nền tảng dữ liệu trên môi trường điện tử nhằm cắt giảm các thủ tục hành chính, bớt khâu trung gian, giải phóng nguồn nhân lực và tiết kiệm chi phí cho người dân cũng như xã hội.

Để làm được điều này, trước hết phải có một cơ chế pháp lý phù hợp. Bên cạnh đó, phải tạo ra môi trường pháp lý ổn định, kiến tạo và khuyến khích ứng dụng khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Đây là một trong những mục tiêu rất quan trọng mà Bộ Chính trị đã chỉ rõ trong Nghị quyết số 57-NQ/TW.

Chúng ta cũng cần tạo ra môi trường minh bạch trong quản trị xã hội và phát triển kinh tế đất nước, lấy thể chế là một trong các yếu tố cạnh tranh để thu hút đầu tư nước ngoài, cũng như tạo ra sân chơi bình đẳng, phát huy toàn bộ nguồn nhân lực của xã hội, trong đó tập trung vào vai trò chủ đạo của kinh tế nhà nước và yếu tố then chốt, đột phá của kinh tế tư nhân.

- Ông có nhấn mạnh việc rà soát, cắt giảm thủ tục hành chính không cần thiết. Theo ông, đâu là những lĩnh vực còn đang gây nhiều phiền hà nhất cho người dân hiện nay?

Trung tướng, PGS.TS Phạm Công Nguyên: Trong quản lý hành chính Nhà nước, tôi cho rằng một trong những hạn chế lớn hiện nay là chúng ta vẫn thiếu cơ sở dữ liệu. Người dân đang phải quản lý những giấy tờ liên quan của mình rất nhiều, khi đi giải quyết thủ tục hành chính phải mang theo. Bên cạnh đó, cơ sở dữ liệu chưa được kết nối, chưa được liên thông. Bởi vậy, cơ chế “một cửa” ở nhiều nơi chưa thực sự hiệu quả.

Khi dữ liệu đã đầy đủ, liên thông, kết nối và chia sẻ đồng bộ, người dân sẽ có thể thực hiện các thủ tục hành chính hoàn toàn trên môi trường điện tử, không còn phụ thuộc vào các “cửa” trung gian.

Theo tôi, điểm nghẽn hiện nay vẫn là phương thức quản trị và giải quyết các thủ tục hành chính đối với người dân. Đây là một trong những vấn đề chúng ta đang tập trung để tháo gỡ, chuyển đổi và cũng chính là nội hàm của chuyển đổi số quốc gia, xây dựng Chính phủ số, xã hội số và công dân số.

- Để xây dựng hệ thống pháp luật “thông thoáng, phục vụ Nhân dân” như ông nêu trong chương trình hành động của mình, theo ông cần những đột phá nào?

Trung tướng, PGS.TS Phạm Công Nguyên: Tôi cho rằng trước hết phải lấy người dân, quyền và lợi ích của người dân làm trọng tâm, trung tâm - đây là nguyên tắc “bất di bất dịch”.

Bên cạnh đó, hướng tới kỷ nguyên mới, kỷ nguyên của chuyển đổi số, ứng dụng khoa học công nghệ cao, phát triển khoa học công nghệ, khi xác định được mục tiêu trọng tâm, nội dung trung tâm thì chúng ta sẽ có hướng đi.

Yếu tố đột phá nằm ở tinh thần dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm, vì lợi ích của người dân, vì mục tiêu xây dựng một xã hội công bằng, văn minh, giàu mạnh. Chúng ta phải đổi mới mạnh mẽ tư duy làm luật, làm sao luật phải là một yếu tố cạnh tranh, luật phải khai phá, tạo ra những cơ hội để khoa học công nghệ phát triển, ứng dụng được khoa học công nghệ, hội nhập được với thế giới và xây dựng một nền kinh tế ổn định, phát triển.

Nâng cao hiệu lực giám sát, bảo đảm quyền và lợi ích của Nhân dân

- Từ góc nhìn ngành công an và pháp chế, ông đánh giá thế nào về vai trò giám sát đối với việc thực thi pháp luật hiện nay?

Trung tướng, PGS.TS Phạm Công Nguyên: Xây dựng pháp luật đã khó, nhưng đưa pháp luật vào cuộc sống còn khó hơn. Công tác hoàn thiện thể chế bao gồm cả việc xây dựng pháp luật, tổ chức thực hiện và đánh giá hiệu quả thi hành pháp luật. Trong đó, tôi cho rằng giám sát là khâu đặc biệt quan trọng.

Giám sát nhằm đánh giá tính phù hợp của pháp luật với thực tiễn đời sống; xem các quy định đã tháo gỡ được những điểm nghẽn, giải quyết được khó khăn, vướng mắc trong thực tiễn hay chưa; đồng thời kiểm tra việc thực hiện của các cơ quan quản lý nhà nước có đúng chức năng, nhiệm vụ được quy định trong luật hay không.

Ngoài ra, cần giám sát để bảo đảm người dân, doanh nghiệp, tổ chức và cá nhân - những đối tượng chịu sự tác động của các chính sách pháp luật được thụ hưởng những kết quả về đổi mới sáng tạo, về cơ chế thông thoáng, về minh bạch trong các quy định pháp lý đối với họ.

Việc tổ chức giám sát cũng nhằm đánh giá tính hiệu quả trong các văn bản quy phạm pháp luật. Từ đó, từng bước hoàn thiện hệ thống pháp luật theo hướng văn minh, hiện đại, tiệm cận với những hệ thống pháp luật tiên tiến trên thế giới.

- Ông sẽ làm gì để bảo đảm các kiến nghị, phản ánh từ cử tri không chỉ được tiếp nhận mà còn được xử lý hiệu quả, thực chất hơn?

Trung tướng, PGS.TS Phạm Công Nguyên: Đại biểu Quốc hội là người đại diện cho cử tri và Nhân dân, có trách nhiệm phản ánh ý chí, nguyện vọng, kiến nghị của người dân, đồng thời bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của Nhân dân tại diễn đàn Quốc hội.

Chúng tôi sẽ tăng cường gắn bó với cử tri, thường xuyên tiếp xúc, lắng nghe, khảo sát thực tiễn đời sống và tâm tư, nguyện vọng, kiến nghị của cử tri không chỉ trên địa bàn mình là đại biểu, mà còn trên toàn quốc.

Trên cơ sở này, tiến hành rà soát hệ thống pháp luật, xác định những vấn đề còn bất cập, cần sửa đổi, bổ sung hoặc những quan hệ xã hội chưa được điều chỉnh trong luật để bổ sung, xây dựng mới. Qua đó, góp phần xây dựng và hoàn thiện hệ thống pháp luật thông thoáng, vì lợi ích của người dân, lấy lợi ích và quyền lợi của người dân làm trung tâm.

- Trong chương trình hành động, ông nhấn mạnh trách nhiệm “phụng sự Tổ quốc, phục vụ Nhân dân”. Ông sẽ cụ thể hóa tinh thần này như thế nào trong vai trò đại biểu Quốc hội?

Trung tướng, PGS.TS Phạm Công Nguyên: Là một sĩ quan Công an nhân dân công tác trong lĩnh vực xây dựng, hoàn thiện thể chế, tôi luôn xác định trung thành với Tổ quốc, phụng sự Nhân dân là nhiệm vụ cốt lõi và luôn thể hiện tinh thần đó trong thực hiện nhiệm vụ hàng ngày. Khi trở thành đại biểu Quốc hội, tinh thần này càng được thể hiện một cách sâu sắc và rõ nét hơn.

Trung thành với Tổ quốc, tuyệt đối vì nhiệm vụ phụng sự quyền và lợi ích của nhân dân được thể hiện ngay trong hoạt động của mỗi đại biểu Quốc hội, từ việc thực hiện chức năng, nhiệm vụ đến tham gia các hoạt động tại diễn đàn Quốc hội. Là người đại biểu của Nhân dân, chúng ta phải lắng nghe, lấy quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của người dân làm nền tảng, làm kim chỉ nam cho mọi hoạt động, qua đó thực hiện tốt hơn trách nhiệm phục vụ Nhân dân.

- Trân trọng cảm ơn ông đã chia sẻ!

Hồng Hạnh - Nguyễn Liên