Nâng cao nhận thức trong cộng đồng về tảo hôn và hôn nhân cận huyết tại Điện Biên

Ngày 23/4, Cục Văn hóa các dân tộc Việt Nam (Bộ VHTT&DL), Bộ Tư lệnh Bộ đội Biên phòng đã phối hợp với Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Điện Biên tổ chức "Lớp tập huấn về phổ biến nâng cao nhận thức về tác hại, hậu quả và hệ lụy do tảo hôn và hôn nhân cận huyết gây nên tại những vùng có tỷ lệ kết hôn sớm, cưỡng ép kết hôn, cưỡng ép ly hôn cao", với sự tham gia của gần 100 học viên đến từ 10 xã trên địa bàn. Đây là những cán bộ cơ sở, già làng, trưởng bản, người có uy tín và là lực lượng nòng cốt trong công tác tuyên truyền tại địa phương.

Lớp tập huấn được diễn ra trong 2 ngày 23-24/4, với các nội dung tập huấn, gồm 2 chuyên đề chính: Nâng cao nhận thức về tác hại của tảo hôn, hôn nhân cận huyết thống và phương pháp tổ chức hoạt động tuyên truyền phù hợp với đặc thù vùng đồng bào dân tộc thiểu số.

Toàn cảnh lớp tập huấn.

Tại đây, đại diện Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Điện Biên đã báo cáo Tổng kết của UBND tỉnh Điện Biên, trong giai đoạn từ năm 2015 đến tháng 7/2025, toàn tỉnh ghi nhận 41.826 cặp kết hôn, trong đó có tới 6.176 cặp tảo hôn, chiếm 14,77%.

Bên cạnh đó, 51 cặp hôn nhân cận huyết thống được ghi nhận, chiếm 0,12% tổng số cặp kết hôn. Mặc dù, tỷ lệ này có xu hướng biến động qua từng năm, song chưa ổn định và vẫn ở mức đáng lo ngại, đặc biệt tập trung ở một số nhóm dân tộc thiểu số, trong đó cao nhất là đồng bào dân tộc Mông.

Đáng chú ý, độ tuổi tảo hôn phổ biến chủ yếu từ 15 - 17 đối với nữ và 16 -19 đối với nam . Đây là độ tuổi chưa hoàn thiện về thể chất, tâm sinh lý cũng như nhận thức, dẫn đến nhiều hệ lụy lâu dài không chỉ cho cá nhân, mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng dân số và sự phát triển bền vững của cộng đồng.

Ngoài ra, tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống kéo theo hàng loạt hệ lụy nghiêm trọng. Việc mang thai và sinh con ở tuổi vị thành niên làm gia tăng nguy cơ tai biến sản khoa, ảnh hưởng đến sức khỏe bà mẹ và trẻ em, làm tăng tỷ lệ suy dinh dưỡng, tử vong ở trẻ nhỏ và nguy cơ trẻ sinh ra mắc các bệnh lý di truyền, dị tật bẩm sinh như tan máu bẩm sinh là rất cao đối với hôn nhân cận huyết,...

Chia sẻ tại lớp tập huấn, bà Nguyễn Thị Thanh Chuyên - Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Điện Biên cho biết: Điện Biên là tỉnh biên giới miền núi thuộc vùng Tây Bắc của Tổ quốc, là nơi sinh sống của 19 dân tộc trong cộng đồng các dân tộc Việt Nam. Thời gian qua, với sự quan tâm của các cấp, các ngành, công tác phòng, chống tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống luôn được xác định là nhiệm vụ quan trọng, lâu dài, nhận thức của người dân đã từng bước được nâng lên.

Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Điện Biên Nguyễn Thị Thanh Chuyên phát biểu tại lớp tập huấn.

"Lớp tập huấn có ý nghĩa quan trọng, nhằm cụ thể hóa các chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nước trong công tác gia đình. Đặc biệt, là tăng cường tuyên truyền, phổ biến pháp luật về hôn nhân và gia đình, vận động nhân dân xóa bỏ các phong tục, tập quán lạc hậu, phát huy những giá trị văn hóa tốt đẹp của các dân tộc trên địa bàn Điện Biên", bà Chuyên nêu rõ.

Tại đây, nhiều học viên cũng cho rằng đời sống kinh tế khó khăn, trình độ dân trí không đồng đều, tỷ lệ bỏ học cao và nhận thức hạn chế về pháp luật, sức khỏe sinh sản cũng là những nguyên nhân trực tiếp. Do đó, cần tăng cường phối hợp giữa gia đình, nhà trường và chính quyền địa phương trong việc quản lý, giáo dục thanh thiếu niên, đặc biệt là ở độ tuổi vị thành niên.

Học viên chia sẻ về những kinh nghiệm tuyên truyền tại địa phương.

Ngoài ra, cần đổi mới hình thức tuyên truyền theo hướng gần gũi, dễ hiểu, phù hợp với từng dân tộc, từng địa bàn; tăng cường sử dụng tiếng dân tộc trong truyền thông để nâng cao hiệu quả tiếp cận. Một số đại biểu đề xuất, cần phát huy hơn nữa vai trò của già làng, trưởng bản, người có uy tín trong việc vận động, thuyết phục người dân xóa bỏ hủ tục lạc hậu...

Thông qua lớp tập huấn, các học viên là cán bộ cơ sở, nghệ nhân, già làng, trưởng bản, người có uy tín trong cộng đồng được trang bị kiến thức, kỹ năng tuyên truyền, vận động; hiểu rõ hơn về tác hại, hậu quả và hệ lụy của tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống; từ đó góp phần thay đổi nhận thức, hành vi trong cộng đồng dân cư.

Thiếu tướng Văn Ngọc Quế, Phó Chủ nhiệm Chính trị (Bộ đội Biên phòng) tập huấn cho học viên.

Tại lớp tập huấn, các học viên sẽ được các chuyên gia, nhà nghiên cứu trao đổi, phổ biến về công tác quản lý nhà nước về công tác tuyên truyền, phổ biến kiến thức về tảo hôn, hôn nhân cận huyết cho đồng bào các dân tộc thiểu số; thực trạng vấn đề tảo hôn, hôn nhân cận huyết tại vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi và của các dân tộc thiểu số.

Có thể thấy, sau 10 năm triển khai Đề án “Giảm thiểu tình trạng tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống trong vùng dân tộc thiểu số giai đoạn 2015 - 2025” tại tỉnh Điện Biên, đã đạt được những chuyển biến tích cực và nhận thức của người dân từng bước được nâng lên. Tuy nhiên, để tiến tới chấm dứt tình trạng này, cần tiếp tục đẩy mạnh truyền thông, nâng cao nhận thức và giải quyết đồng bộ các vấn đề về kinh tế, giáo dục, văn hóa và xã hội.