Nắng nóng kéo dài, cảnh báo nguy cơ kiệt sức và sốc nhiệt gia tăng

Cơ thể mất khả năng điều hòa thân nhiệt, dẫn đến sốc nhiệt

TS.BSCKII. Kiều Xuân Thy - Điều hành, Bệnh viện Đại học Y Dược Thành phố Hồ Chí Minh (Cơ sở 3), cho biết khi tiếp xúc với thời tiết nắng nóng kéo dài, cơ thể phải liên tục “gồng mình” điều hòa thân nhiệt, kéo theo nhiều biến đổi sinh lý có thể ảnh hưởng đến sức khỏe.

Trong đó, cơ thể duy trì thân nhiệt ổn định thông qua hai cơ chế chính là giãn mạch ngoại vi và tiết mồ hôi. Khi nhiệt độ môi trường tăng, mạch máu dưới da giãn ra để tăng thải nhiệt, đồng thời tuyến mồ hôi hoạt động mạnh giúp làm mát cơ thể qua quá trình bay hơi. Tuy nhiên, chính cơ chế này lại khiến cơ thể mất nước và điện giải một cách âm thầm.

Với thời tiết nắng nóng kéo dài, đặc biệt khi tiếp xúc lâu, lượng mồ hôi tiết ra tăng đáng kể. Nếu không được bù đủ nước, thể tích tuần hoàn sẽ suy giảm, kéo theo ảnh hưởng đến tưới máu não và nhiều cơ quan quan trọng.

Không dừng lại ở đó, mất nước kéo dài còn làm máu trở nên cô đặc hơn, gây biến động huyết áp và rối loạn điện giải. Những thay đổi này tạo áp lực lên hệ tim mạch, đặc biệt nguy hiểm với người có bệnh nền như tăng huyết áp, bệnh tim mạch hay đái tháo đường.

Khi thời tiết nắng nóng kéo dài, cơ thể phải liên tục “gồng mình” điều hòa thân nhiệt. Ảnh minh họa

Theo TS.BSCKII. Kiều Xuân Thy, các triệu chứng ban đầu như: Mệt nhanh, khát nước, đau đầu, chóng mặt, tim đập nhanh hoặc giảm tập trung, dễ bị nhầm với tình trạng mệt mỏi thông thường. Khi tình trạng mất nước và rối loạn điện giải trở nên nặng hơn, cơ thể bước vào giai đoạn kiệt sức do nhiệt - lúc này có thể xuất hiện vã mồ hôi nhiều, buồn nôn, chuột rút, choáng váng và tiểu ít.

Đặc biệt, nguy hiểm nhất là khi cơ thể mất khả năng điều hòa thân nhiệt, dẫn đến sốc nhiệt. Người bệnh có thể lơ mơ, lú lẫn, nói khó, co giật hoặc hôn mê cần được cấp cứu khẩn cấp do nguy cơ tổn thương đa cơ quan và tử vong nếu không xử lý kịp thời.

Xử lý kịp thời để tránh sốc nhiệt

Bác sĩ Thy cho biết, khi phát hiện người có dấu hiệu say nắng hoặc bệnh lý do nhiệt, cần nhanh chóng đưa ra khỏi môi trường nóng, đặt ở nơi thoáng mát, nới lỏng quần áo và làm mát cơ thể bằng khăn ướt, đặc biệt ở vùng cổ, nách, bẹn. Trường hợp người bệnh còn tỉnh, có thể cho uống từng ngụm nước nhỏ. Nếu có biểu hiện nặng như lơ mơ, co giật hoặc mất ý thức cần chuyển đến cơ sở y tế ngay.

Bên cạnh đó, không nên trì hoãn việc xử trí vì cho rằng chỉ là mệt thông thường, hoặc cho uống nước quá nhanh khi người bệnh đang buồn nôn.

Đáng chú ý, ngoài người cao tuổi, trẻ nhỏ, phụ nữ mang thai và người có bệnh mạn tính, ngay cả người trẻ khỏe cũng có thể gặp biến chứng nếu làm việc hoặc vận động cường độ cao dưới nắng gắt.

Để phòng ngừa sốc nhiệt, bác sĩ khuyến cáo, mọi người cần bổ sung nước đều đặn trong ngày. Trong trường hợp cơ thể ra nhiều mồ hôi, có thể cần bổ sung thêm điện giải phù hợp; Chế độ ăn nên ưu tiên thực phẩm dễ tiêu, tăng cường rau xanh và trái cây để bổ sung nước và vi chất. Hạn chế rượu bia và các chất kích thích vì có thể làm tình trạng mất nước khó kiểm soát hơn.

Đồng thời, người dân nên hạn chế ra ngoài vào khung giờ nắng nóng cao điểm, nếu buộc phải ra ngoài cần ưu tiên trang phục rộng, thoáng, sáng màu và che chắn vùng đầu cổ.