Nâng tầm sản phẩm bằng sở hữu trí tuệ

Sâm Báo - sản phẩm đặc trưng của xã Biện Thượng đang được xây dựng và phát triển chỉ dẫn địa lý.

Nâng tầm đặc sản địa phương

Cùng với đẩy mạnh phát triển sản phẩm OCOP và đặc sản địa phương, tỉnh đã quan tâm hỗ trợ các tổ chức, cá nhân xây dựng thương hiệu, đăng ký bảo hộ nhãn hiệu và chỉ dẫn địa lý cho nhiều sản phẩm đặc trưng. Hoạt động SHTT ngày càng đóng vai trò quan trọng trong nâng cao giá trị hàng hóa, mở rộng thị trường tiêu thụ và tăng sức cạnh tranh cho sản phẩm địa phương. Trong đó, nổi bật là sản phẩm sâm Báo của xã Biện Thượng và vịt Cổ Lũng - Bá Thước. Đây được xem là bước đi quan trọng nhằm nâng cao giá trị kinh tế cho nông sản địa phương, đồng thời tạo nền tảng phát triển bền vững cho các vùng sản xuất đặc sản.

Đầu năm 2026 UBND tỉnh đã ban hành Quyết định số 75/QĐ-UBND cho phép UBND xã Biện Thượng sử dụng tên địa danh “Báo” để đăng ký và quản lý chỉ dẫn địa lý cho sản phẩm sâm của tỉnh.

Sâm Báo vốn được người dân vùng núi Thanh Hóa biết đến như một loại dược liệu có giá trị cao, sinh trưởng trong điều kiện khí hậu và thổ nhưỡng đặc biệt. Tuy nhiên, trước đây việc tiêu thụ chủ yếu nhỏ lẻ, chưa xây dựng được thương hiệu rõ ràng nên giá trị kinh tế chưa tương xứng với tiềm năng. Khi được định hướng xây dựng chỉ dẫn địa lý, sản phẩm này từng bước được chuẩn hóa quy trình sản xuất, truy xuất nguồn gốc và kiểm soát chất lượng.

Cùng với sâm Báo, sản phẩm vịt Cổ Lũng - Bá Thước cũng tiếp tục khẳng định giá trị thông qua việc được giao quyền quản lý chỉ dẫn địa lý “Cổ Lũng - Bá Thước”. Đây là giống vịt bản địa nổi tiếng với chất lượng thịt thơm ngon, săn chắc, được chăn nuôi chủ yếu tại vùng lòng hồ và khe suối của huyện Bá Thước cũ.

Nhiều năm qua, vịt Cổ Lũng đã trở thành sản phẩm đặc sản được thị trường ưa chuộng. Tuy nhiên, do chưa được quản lý đồng bộ về thương hiệu nên từng xảy ra tình trạng sản phẩm bị làm giả hoặc sử dụng tên gọi không đúng nguồn gốc. Việc xây dựng và quản lý chỉ dẫn địa lý giúp kiểm soát quy trình chăn nuôi, bảo đảm chất lượng sản phẩm, đồng thời bảo vệ uy tín cho người chăn nuôi địa phương.

Có thể thấy, việc quan tâm xây dựng và bảo hộ quyền SHTT cho các sản phẩm địa phương đang tạo động lực thúc đẩy sản xuất theo hướng hàng hóa, nâng cao chất lượng và giá trị cạnh tranh. Không chỉ các sản phẩm OCOP hay đặc sản truyền thống được chú trọng xây dựng thương hiệu, nhiều doanh nghiệp khoa học và công nghệ (KH&CN) trên địa bàn tỉnh cũng ngày càng coi TSTT là yếu tố chiến lược trong quá trình phát triển.

Hiện toàn tỉnh có 38 tổ chức KH&CN, trong đó có 31 doanh nghiệp KH&CN. Phần lớn các doanh nghiệp đều xác định tăng trưởng phải dựa trên đổi mới sáng tạo, nghiên cứu khoa học và khai thác hiệu quả TSTT. Việc sở hữu các nhãn hiệu, sáng chế, kiểu dáng công nghiệp không chỉ giúp doanh nghiệp bảo vệ sản phẩm mà còn nâng cao vị thế trên thị trường.

Tạo động lực cho đổi mới sáng tạo

Để thúc đẩy hoạt động SHTT, Sở KH&CN đã triển khai đồng bộ nhiều giải pháp nhằm hỗ trợ các tổ chức, cá nhân xác lập và khai thác TSTT. Năm 2025, ngành chức năng đã hướng dẫn cho 12 tổ chức, cá nhân về quyền SHTT; tổ chức nhiều lớp tập huấn cho chủ thể sản xuất và cán bộ cơ sở liên quan đến thủ tục bảo hộ SHTT. Riêng quý I/2026, toàn tỉnh đã hướng dẫn 30 tổ chức, cá nhân thực hiện đăng ký nhãn hiệu và chuyển quyền sử dụng nhãn hiệu; có 90 tổ chức, cá nhân đăng ký bảo hộ quyền SHTT.

Cùng với hoạt động tuyên truyền, phổ biến kiến thức, công tác thực thi quyền SHTT cũng được tăng cường nhằm hạn chế tình trạng xâm phạm nhãn hiệu, hàng giả, hàng nhái. Việc bảo vệ quyền SHTT không chỉ giúp doanh nghiệp yên tâm đầu tư đổi mới công nghệ mà còn góp phần xây dựng môi trường cạnh tranh lành mạnh.

Tuy nhiên, hoạt động SHTT trên địa bàn tỉnh vẫn còn nhiều khó khăn. Thủ tục đăng ký sáng chế, bảo hộ quyền còn phức tạp; thời gian thẩm định kéo dài; chi phí xác lập quyền tương đối cao. Trong khi đó, năng lực quản trị TSTT ở một số doanh nghiệp còn hạn chế, việc thương mại hóa các sáng chế chưa đạt hiệu quả như kỳ vọng. Nhiều sản phẩm dù đã được cấp văn bằng bảo hộ nhưng chưa khai thác được giá trị thực tiễn trong hoạt động sản xuất, kinh doanh.

Bên cạnh đó, việc định giá TSTT hiện vẫn gặp nhiều vướng mắc do thiếu cơ chế và công cụ hỗ trợ phù hợp. Điều này khiến TSTT chưa thực sự trở thành nguồn lực tài chính quan trọng trong hoạt động đầu tư, sản xuất của doanh nghiệp.

Để hoạt động SHTT thực sự trở thành động lực phát triển kinh tế - xã hội, thời gian tới các sở, ngành liên quan tiếp tục đẩy mạnh tuyên truyền, nâng cao nhận thức cho doanh nghiệp và người dân về vai trò của TSTT; hỗ trợ các chủ thể hoàn thiện hồ sơ bảo hộ nhãn hiệu, chỉ dẫn địa lý; đồng thời tăng cường liên kết giữa nghiên cứu khoa học với doanh nghiệp nhằm đẩy nhanh quá trình thương mại hóa sản phẩm. Cùng với đó, xây dựng cơ chế hỗ trợ định giá, khai thác TSTT hiệu quả hơn, tạo điều kiện để các sáng chế, thương hiệu và sản phẩm đặc trưng của địa phương phát huy tối đa giá trị. Khi hệ sinh thái SHTT được hình thành đồng bộ, mỗi sản phẩm được bảo hộ sẽ không chỉ là tài sản của doanh nghiệp mà còn trở thành nguồn lực quan trọng góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế của tỉnh.