Nâng tỷ lệ nội địa hóa, công nghiệp tăng tính cạnh tranh trong chuỗi cung ứng

Tăng tỷ lệ nội địa hóa còn góp phần đưa thương hiệu Việt nâng cao uy tín quốc gia, tạo động lực phát triển bền vững cho nền kinh tế. gia tăng, nâng cao tỷ lệ nội địa hóa của hàng hóa xuất khẩu và phát triển công nghiệp trong nước. Đặc biệt, trong chiến lược xuất khẩu thời gian tới, các chỉ số về giá trị gia tăng, tỷ lệ nội địa hóa và đóng góp của công nghiệp Việt Nam cho hoạt động xuất khẩu sẽ có ý nghĩa thiết thực hơn, tạo ra lợi ích trực tiếp và bền vững ở cấp độ cao hơn cho nền kinh tế Việt Nam.

Nội địa hóa là điều kiện tiên quyết

Tuy nhiên, để trở thành nhà cung cấp, các DN nội địa buộc phải đáp ứng nghiêm ngặt các yêu cầu về kiểm soát chất lượng, từ nguyên vật liệu đầu vào, quy trình sản xuất đến hệ thống kiểm tra nội bộ, tuân thủ đầy đủ các tiêu chuẩn kỹ thuật quốc tế.

Nâng cao tỷ lệ nội địa hóa trong sản xuất công nghiệp là hướng đi của nhiều DN hiện nay

Xác định những yêu cầu cao hơn về công nghệ, quản trị và chất lượng đối với toàn bộ hệ sinh thái cơ khí chính xác trong nước, ông Trần Đức Minh, Giám đốc Nhà máy Makino Hưng Yên cho biết, các sản phẩm hiện được sản xuất tại Việt Nam chủ yếu cung cấp cho công ty mẹ tại Nhật Bản để lắp ráp hoặc hoàn thiện máy. Trong thời gian tới, DN định hướng từng bước mở rộng, tiến tới sản xuất máy CNC nguyên chiếc ngay tại Việt Nam.

Nhận thức cơ hội chỉ có thể nắm bắt nếu DN chủ động tự thay đổi, bắt đầu từ chính nội lực của mình, ông Lương Đức Thụ, Chủ tịch HĐQT Công ty CP Thiết bị Giải pháp Cơ khí Autonach chia sẻ, Việt Nam đang đứng trước cơ hội lớn từ làn sóng dịch chuyển chuỗi cung ứng toàn cầu, việc đầu tư đồng bộ vào công nghệ, máy móc, thiết bị hiện đại và tăng tỷ lệ nội địa hóa là điều kiện tiên quyết để nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm, đáp ứng các tiêu chuẩn ngày càng khắt khe của thị trường quốc tế.

“Không dừng ở đầu tư thiết bị, DN còn phải tổ chức lại mô hình sản xuất theo hướng linh hoạt, có khả năng phản ứng nhanh với yêu cầu nội địa hóa, tiêu chuẩn xanh của chuỗi cung ứng. Trên tinh thần đó, Autonach đã triển khai xây dựng 2 nhà máy sản xuất linh kiện hàng loạt, sẵn sàng kết nối với các chuỗi cung ứng toàn cầu”, ông Thụ cho biết.

Từ thực tế nêu trên có thể thấy, các DN công nghiệp Việt Nam đang đứng trước một bước ngoặt mang tính thời đại. Sự tái cấu trúc chuỗi cung ứng toàn cầu không còn giới hạn dư địa phát triển của ngành trong phạm vi thị trường nội địa, còn mở ra không gian thị trường quốc tế với quy mô hàng nghìn tỷ USD. Điểm mấu chốt là các tập đoàn đa quốc gia ngày càng yêu cầu nhà cung cấp không chỉ đáp ứng tiêu chuẩn kỹ thuật, còn phải có năng lực cung ứng trọn gói, ổn định và minh bạch nguồn gốc nguyên liệu và tỷ lệ nội địa hóa.

Bà Trương Thị Chí Bình, Phó Chủ tịch, Tổng Thư ký Hiệp hội Công nghiệp hỗ trợ Việt Nam (VASI) cho rằng, quy mô đơn hàng của chuỗi cung ứng toàn cầu lớn hơn rất nhiều so với thị trường nội địa. Các DN muốn tham gia buộc phải đầu tư mới toàn diện, từ công nghệ, quản trị đến năng lực tổ chức sản xuất.

“Cơ hội thành công sẽ trở thành động lực tăng trưởng khi DN nội địa thoát khỏi “bẫy gia công”, từng bước xác lập vị thế trong chuỗi giá trị toàn cầu. Phần lớn DN cơ khí trong nước vẫn đang đối mặt với bài toán thiếu vốn đầu tư cho công nghệ gia công chính xác cao, tự động hóa và dây chuyền hiện đại”, bà Bình nêu.

Quy mô đơn hàng của chuỗi cung ứng toàn cầu lớn hơn rất nhiều so với thị trường nội địa

Dư địa cho tăng trưởng lâu dài

Việc hình thành các khu công nghiệp chuyên biệt cho công nghiệp hỗ trợ, với hạ tầng đồng bộ và chi phí hợp lý, được kỳ vọng sẽ tạo không gian phát triển bền vững cho công nghiệp Việt Nam trong giai đoạn tới. Ông Nguyễn Hoàng, Chủ tịch HĐQT Tập đoàn N&G cho biết, công nghiệp hỗ trợ là mắt xích cốt lõi, bởi không có linh kiện phụ trợ sẽ không thể có công nghiệp sản xuất cuối cùng. Khi phát triển tốt công nghiệp hỗ trợ, DN nội địa mới tham gia sâu chuỗi cung ứng của các tập đoàn lớn, hình thành hệ sinh thái sản xuất bền vững, qua đó tạo dư địa tăng trưởng lâu dài.

Trong khi đó, phát triển công nghiệp hỗ trợ vẫn chưa tương xứng tiềm năng. Điểm nghẽn lớn là vốn, cơ chế và thủ tục. Nhiều đơn hàng công nghiệp hỗ trợ có vòng đời đầu tư 18 - 24 tháng trước khi tạo doanh thu, trong khi nguồn tín dụng chủ yếu ngắn hạn 3 - 6 tháng. Bên cạnh đó, DN cần hạ tầng hiện đại, công nghệ và nguồn nhân lực chất lượng cao khi tham gia vào chuỗi cung ứng toàn cầu.

“DN đã kiến nghị Chính phủ và thành phố thúc đẩy cơ chế hỗ trợ thủ tục, chính sách và nguồn vốn nhằm mở rộng thị trường trong nước và quốc tế. Có cơ chế cho các DN cần tăng liên kết với tập đoàn FDI sản xuất tại Việt Nam. Chỉ khi tham gia chuỗi toàn cầu, DN nội địa không chỉ có đơn hàng lớn, còn đóng góp trực tiếp cho tăng trưởng GRDP và tham gia sâu vào chuỗi sản xuất toàn cầu”, ông Hoàng nêu.

Nhiều ý kiến cho rằng, ngoài nguồn vốn, công nghệ, nguồn nhân lực công nghệ cao và nâng tỷ lệ nội địa hóa, nhà nước cần có chương trình đào tạo gắn chuẩn quốc tế, thu hút chuyên gia. Đồng thời, xây dựng đề án hành động dài hơi về phát triển công nghiệp theo giai đoạn, hướng tới mục tiêu tăng trưởng 11% năm 2026 và phát triển bền vững trong những năm tiếp theo.

Nguyễn Quỳnh/VOV.VN