NATO tìm cách 'chiều lòng' ông Trump để tránh rạn nứt liên minh

Khi chuyên cơ chở Tổng thống Mỹ Donald Trump hạ cánh xuống Ankara ngày 7/7 để tham dự hội nghị thượng đỉnh NATO, nhiều đồng minh của Washington không biết ông sẽ xuất hiện với thái độ hợp tác hay đối đầu.

Ông Trump bước vào hội nghị trong tâm trạng không mấy tích cực. Ông cho biết có thể đã không tham dự nếu nước chủ nhà không phải là Thổ Nhĩ Kỳ và người đón tiếp không phải Tổng thống Recep Tayyip Erdogan, người mà ông nhiều lần gọi là bạn.

Trước hội nghị, ông Trump liên tục bày tỏ sự không hài lòng khi nhiều nước châu Âu không ủng hộ chiến dịch quân sự của Mỹ nhằm vào Iran.

Ông cũng chỉ trích Tây Ban Nha vì chi tiêu quốc phòng quá thấp, đồng thời một lần nữa nhắc đến tham vọng kiểm soát Greenland - vấn đề từng gây căng thẳng nghiêm trọng trong nội bộ NATO.

Chính những yếu tố này khiến nhiều lãnh đạo NATO lựa chọn cách tiếp cận thận trọng. Mục tiêu ưu tiên không còn là thúc đẩy các sáng kiến lớn, mà là tránh để Tổng thống Mỹ nổi giận hoặc đưa ra những quyết định bất ngờ như cắt giảm lực lượng Mỹ tại châu Âu hay rút Washington khỏi NATO.

Để tạo bầu không khí tích cực, Tổng thống ông Recep Tayyip Erdogan đã dành cho ông Trump nghi thức đón tiếp đặc biệt khi trực tiếp ra chân cầu thang máy bay chào đón.

Đây được xem là sự ưu ái hiếm thấy, thể hiện mức độ coi trọng của Ankara đối với Tổng thống Mỹ cũng như mối quan hệ giữa hai nhà lãnh đạo.

Trong khi đó, Tổng thư ký NATO ông Mark Rutte cũng nỗ lực duy trì hình ảnh đoàn kết của liên minh.

Ông công khai ca ngợi vai trò của Tổng thống Mỹ, đồng thời thúc đẩy các nước châu Âu và Canada tăng mạnh chi tiêu quốc phòng, hiện đại hóa quân đội và mở rộng năng lực sản xuất quốc phòng.

Theo những người am hiểu các cuộc trao đổi nội bộ, trong các cuộc họp kín, ông Rutte cũng nhiều lần lên tiếng phản bác những chỉ trích của ông Trump nhằm vào các đồng minh châu Âu.

Nhiều quan chức NATO tin rằng việc các nước thành viên thể hiện cam kết rõ ràng trong tăng cường năng lực quân sự sẽ giúp xoa dịu những bức xúc lâu nay của ông Trump.

Tổng thống Cộng hòa Czech Petr Pavel nhận định điều khiến ông Trump mất kiên nhẫn là các đồng minh chỉ đưa ra cam kết nhưng thiếu hành động. Theo ông, khi các nước chứng minh được những thay đổi thực chất, những lo ngại của Tổng thống Mỹ cũng sẽ giảm bớt.

Không khí hòa dịu tiếp tục được duy trì trong bữa tiệc chiêu đãi do ông Erdogan tổ chức tối 7/7. Theo các quan chức Mỹ, nhiều lãnh đạo NATO đã dành những lời khen ngợi cho ông Trump và cuộc gặp diễn ra trong bầu không khí thân mật, không xảy ra bất kỳ cuộc tranh cãi nào.

Sau bữa tối, một quan chức cấp cao châu Âu chỉ gửi cho các đồng nghiệp một tin nhắn ngắn gọn với nội dung: "Phù", như cách thể hiện sự nhẹ nhõm khi hội nghị vẫn diễn ra suôn sẻ.

Nhiều quan chức châu Âu đánh giá kết quả này đã vượt kỳ vọng, bởi điều quan trọng nhất là ông Trump không đưa ra bất kỳ lời đe dọa nào về việc Mỹ rút khỏi NATO.

Theo các nhà quan sát, tiêu chí thành công của hội nghị lần này không còn là những quyết sách lớn mà là duy trì sự thống nhất trong liên minh. Ông Tomas Valasek, cựu Đại sứ Slovakia tại NATO, cho rằng mục tiêu hiện nay đơn giản là tránh xảy ra những rạn nứt nghiêm trọng.

Chiến lược này dường như đã mang lại hiệu quả. Trong cuộc họp kín ngày 8/7, ông Trump không nhắc lại vấn đề Greenland mà dành lời khen cho các nước thành viên vì tăng chi tiêu quốc phòng và chỉ đề cập ngắn gọn đến vấn đề Iran.

Sau hội nghị, Tổng thống Mỹ cho biết ông cảm nhận được sự ủng hộ từ các đồng minh và đánh giá bầu không khí trong cuộc họp có mức độ đoàn kết rất cao.