Nền tảng khát vọng 2045

Đây là nhấn mạnh của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tại “Diễn đàn khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, đầu tư, giáo dục đào tạo và phát triển nguồn nhân lực Việt Nam - Australia” do Bộ Khoa học và Công nghệ, Bộ Giáo dục và Đào tạo Việt Nam phối hợp với Trường Đại học Công nghệ Sydney tổ chức trong khuôn khổ chuyến thăm cấp Nhà nước của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tới Australia vừa qua.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tham quan khu vực triển lãm, trưng bày thành tựu hợp tác khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, đầu tư và giáo dục giữa Việt Nam - Australia. Ảnh: Thống Nhất/TTXVN

Tại Diễn đàn quan trọng này, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm cũng khẳng định, Việt Nam đang chuyển mạnh từ mục tiêu thu hút đầu tư sang hợp tác cùng phát triển; từ tiếp nhận công nghệ sang đồng sáng tạo công nghệ; từ tham gia chuỗi giá trị sang từng bước giữ những vị trí có giá trị gia tăng cao hơn trong chuỗi giá trị toàn cầu.

Khẳng định của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm một lần nữa cho thấy, khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo không thể tiếp tục được nhìn nhận đơn thuần như một lĩnh vực chuyên ngành, cũng không phải là câu chuyện riêng của các viện nghiên cứu, trường đại học hay doanh nghiệp công nghệ. Trong bối cảnh mới, trong khát vọng mới trở thành quốc gia phát triển, thì khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo phải trở thành một cấu phần cốt lõi của chiến lược phát triển kinh tế - xã hội, tác động trực tiếp đến năng suất lao động, chất lượng tăng trưởng và năng lực cạnh tranh quốc gia.

Để mở đường cho phát triển đất nước trong giai đoạn mới, nhiều quyết sách quan trọng của Đảng đã được thông qua, tiếp tục khẳng định quyết tâm đổi mới tư duy phát triển, hoàn thiện thể chế; phát huy mạnh mẽ khu vực kinh tế tư nhân, thu hút hiệu quả các nguồn lực quốc tế, nhất là vốn đầu tư chất lượng. Trong đó, phải kể đến Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia.

Trên cơ sở đó, với tinh thần “lập pháp kiến tạo phát triển”, Quốc hội đã ban hành nhiều đạo luật, nghị quyết quan trọng không chỉ nhằm kịp thời tháo gỡ các điểm nghẽn thực tế đang đặt ra, mà còn kiến tạo cho phát triển đất nước trong thời gian tới, trong đó có lĩnh vực khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, qua đó góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế, xã hội.

Tuy nhiên, chúng ta cũng phải thẳng thắn nhìn nhận, năng lực nghiên cứu và sáng tạo của chúng ta chưa tương xứng với yêu cầu phát triển. Khoảng cách giữa nghiên cứu, sáng chế và thương mại hóa vẫn còn lớn. Để thực hiện khát vọng trở thành quốc gia phát triển, có thu nhập cao vào năm 2045, chúng ta phải nhanh chóng chuyển hóa mục tiêu thành những chương trình hành động cụ thể, có nguồn lực, có cơ chế thực hiện và có tiêu chí đánh giá rõ ràng. Cải cách thể chế nói chung, trong lĩnh vực khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo nói riêng phải đi trước một bước, bảo đảm môi trường pháp lý đủ thông thoáng, an toàn để doanh nghiệp mạnh dạn đầu tư cho nghiên cứu và phát triển.

Đồng thời, có chính sách đào tạo nhân lực chất lượng cao, tập trung nguồn lực để hình thành sản phẩm, thị trường và doanh nghiệp có năng lực cạnh tranh. Tiếp tục hình thành một hệ sinh thái đổi mới sáng tạo thực sự, trong đó Nhà nước kiến tạo; viện, trường nghiên cứu; doanh nghiệp ứng dụng và thương mại hóa sản phẩm. Trong đó, Nhà nước không làm thay mà tạo cơ chế để doanh nghiệp được đặt ở vị trí trung tâm của quá trình đổi mới sáng tạo. Cùng với đó, Việt Nam cần tăng cường hội nhập quốc tế, tham gia sâu hơn vào các mạng lưới nghiên cứu và chuỗi cung ứng công nghệ toàn cầu.

Dành cơ chế, chính sách đầu tư là rất cần thiết, nhưng điều quan trọng không phải là con số tính toán cơ học có bao nhiêu công trình, sản phẩm khoa học, công nghệ hay đổi mới sáng tạo, mà điều quan trọng là phải thấy rõ được bao nhiêu kết quả nghiên cứu được thương mại hóa, bao nhiêu doanh nghiệp nâng cao năng suất nhờ công nghệ, đổi mới sáng tạo, người dân được hưởng lợi gì và bao nhiêu giá trị gia tăng mới được tạo ra trong nền kinh tế? Bởi như Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh: “Nhiệm vụ chỉ được coi là hoàn thành khi sản phẩm được đưa vào sử dụng và tạo ra kết quả có thể đo lường, kiểm chứng”.