Nepal chạy đua giải cứu hàng trăm người mắc kẹt trong đường hầm thủy điện sau lũ dữ

Ngày 31/8, các đội cứu hộ Nepal, với sự hỗ trợ của chuyên gia Trung Quốc và Ấn Độ, tiếp tục đẩy nhanh chiến dịch tìm kiếm hàng trăm người được cho là mắc kẹt trong các đường hầm thủy điện bị vùi lấp sau trận lũ nghiêm trọng xảy ra tại khu vực Himalaya hồi tuần trước.

Ảnh: REUTERS

Trận lũ được đánh giá là thảm họa thiên nhiên chưa từng có, khi dòng nước cuốn theo băng, đá, bùn đất và hàng loạt mảnh vỡ tràn xuống các thị trấn, làng mạc ở Nepal và khu vực giáp biên giới Trung Quốc. Tính đến ngày 31/8, Nepal xác nhận 903 người thiệt mạng và 4.247 người mất tích.

Thảm họa được cho là bắt nguồn từ sự sụp đổ của một sông băng, tạo ra dòng nước và bùn đá khổng lồ đổ xuống các khu vực dân cư.

Một trong những ưu tiên lớn nhất của lực lượng cứu hộ hiện nay là tìm kiếm 933 công nhân tại 11 dự án thủy điện ở hai huyện Rasuwa và Nuwakot, những địa phương chịu ảnh hưởng nặng nề nhất. Nhiều người trong số này được cho là đang làm việc bên trong khoảng nửa tá đường hầm khi thảm họa xảy ra.

Hình ảnh do lực lượng cứu hộ công bố cho thấy các máy xúc liên tục đào bới trong bóng tối, tìm cách loại bỏ lớp bùn đất và đá chắn trước cửa hầm. Những người lính cũng sử dụng đèn pin để tìm kiếm khoảng trống có thể tiếp cận một đường hầm bị vùi lấp.

Quân đội Nepal cho biết các đội tìm kiếm đang sử dụng máy xúc, đèn chiếu sáng công suất lớn và thuốc nổ có kiểm soát nhằm phá bỏ những phần đất đá chắn đường, đồng thời bơm và dọn lượng lớn nước, bùn bên trong khu vực.

Ảnh: REUTERS

Sau khi tiếp cận được hai đường hầm, lực lượng cứu hộ đã tìm thấy ba thi thể. Tuy nhiên, nhiều khu vực khác vẫn bị chôn vùi dưới bùn đất và tiếp tục được tìm kiếm. "Một lượng lớn phế tích đã bị cuốn vào đây, gây ra thách thức lớn cho việc mở các đường hầm", người phát ngôn quân đội Nepal Raja Ram Basnet nói, đồng thời cho biết ưu tiên hàng đầu hiện nay là tìm cách mở đường vào các đường hầm.

Công tác cứu hộ diễn ra trong điều kiện vô cùng khó khăn. Hàng trăm thi thể chưa được nhận dạng đã được chôn tạm trong những ngôi mộ nông do bắt đầu phân hủy trong thời tiết nóng ẩm tại các vùng đồng bằng Nepal.

Theo Bộ Ngoại giao Nepal, khoảng 590 công dân nước ngoài đến từ 39 quốc gia vẫn nằm trong danh sách mất tích. Trước đó, hơn 10.000 người đã được giải cứu khỏi khu vực bị lũ tàn phá, trong đó có 323 người nước ngoài. Hội Chữ thập đỏ ước tính hơn 90.000 người có khả năng bị ảnh hưởng bởi thảm họa.

Ảnh: REUTERS

Trong khi đó, tình hình ở phía Trung Quốc cũng đặc biệt nghiêm trọng. Chính quyền Trung Quốc cho biết 16 người thiệt mạng và 546 người mất tích tại huyện Gyirong, thuộc Khu tự trị Tây Tạng. Bắc Kinh cũng cho biết 261 công dân nước ngoài đến từ 23 quốc gia chưa được xác định tung tích tại Tây Tạng, gần một cửa khẩu quan trọng giáp Nepal.

Một quan chức Bộ Ngoại giao Trung Quốc ngày 31/8 cho biết gần 100 công dân Trung Quốc ở phía Nepal vẫn chưa thể liên lạc.

Nepal đã chứng kiến sự phát triển mạnh mẽ của ngành thủy điện từ đầu thế kỷ XXI. Quốc gia miền núi này sở hữu nguồn nước dồi dào từ dãy Himalaya và xem thủy điện là giải pháp để khắc phục tình trạng thiếu điện trong nước, đồng thời mở rộng xuất khẩu điện sang quốc gia láng giềng Ấn Độ.

Đặc thù địa hình khiến các dự án thủy điện tại Nepal thường phải xây dựng những hệ thống đường hầm để dẫn nước xuyên qua các vùng núi dốc. Chênh lệch độ cao lớn giữa các dòng sông Himalaya và nhà máy phát điện tạo điều kiện thuận lợi cho việc khai thác thủy năng.

Tuy nhiên, chính hệ thống đường hầm nằm sâu trong các khu vực núi non hiểm trở đang trở thành một trong những điểm khó tiếp cận nhất đối với lực lượng cứu hộ sau trận lũ.

Thủ tướng Nepal Balendra Shah gọi trận lũ là một "thảm họa thiên nhiên chưa từng có và tàn khốc", đồng thời thừa nhận chính quyền vẫn gặp nhiều khó khăn trong việc đánh giá đầy đủ mức độ thiệt hại.

Không chỉ phải chạy đua với thời gian để tìm kiếm người mất tích, lực lượng cứu hộ còn đối mặt nguy cơ xảy ra những đợt thiên tai mới. Các hoạt động cứu hộ đã nhiều lần phải tạm dừng do thời tiết xấu và lo ngại về một hồ nước hình thành gần biên giới Nepal - Trung Quốc. Hồ này đã bắt đầu tràn nước xuống hệ thống sông ở Nepal, làm dấy lên nguy cơ gây ra những đợt lũ mới.

Ảnh: REUTERS

Đài truyền hình Trung ương Trung Quốc (CCTV) ngày 31/8 cho biết các sông băng quanh khu vực gần miệng hố được hình thành sau vụ sụp đổ sông băng vẫn có nguy cơ tiếp tục sụp đổ.

Hình ảnh từ máy bay không người lái cho thấy nhiều khối đất đá do sạt lở nằm dọc hai bờ sông. Những khu vực này có thể tiếp tục sạt lở, thậm chí tạo ra các hồ nước mới và làm gia tăng nguy cơ lũ quét.

CCTV dẫn đánh giá cho rằng trận lũ tuần trước có liên quan đến sự mất ổn định của sông băng dưới tác động lâu dài của tình trạng nóng lên toàn cầu.

Một số quan chức Nepal nói với Reuters rằng Trung Quốc chưa chia sẻ nhiều thông tin về nguy cơ sông băng cũng như mực nước sau cuộc gặp nhằm tăng cường hợp tác giữa hai nước hồi đầu năm. Họ lo ngại việc thiếu dữ liệu có thể gây khó khăn cho công tác chuẩn bị ứng phó với các thảm họa tương tự trong tương lai.

Phía Trung Quốc bác bỏ lo ngại này, khẳng định Bắc Kinh liên tục cung cấp cho Nepal dữ liệu khí tượng và thủy văn, đồng thời cam kết tiếp tục hỗ trợ mạnh mẽ các hoạt động cứu trợ và khắc phục hậu quả thiên tai của nước láng giềng.

Ảnh: REUTERS

Trong lúc đó, gần 21.000 nhân viên an ninh Nepal đang tham gia chiến dịch cứu hộ trên diện rộng. Với hàng nghìn người vẫn mất tích, việc tiếp cận các đường hầm thủy điện bị vùi lấp đang trở thành cuộc chạy đua với thời gian, khi thời tiết, địa hình và nguy cơ sạt lở tiếp tục đe dọa cả người mắc kẹt lẫn lực lượng cứu hộ.