Phát huy truyền thống 195 năm thành lập tỉnh, tạo động lực đưa Hà Tĩnh bứt phá trong kỷ nguyên mới

195 năm danh xưng Hà Tĩnh là một hành trình lịch sử đáng tự hào, hun đúc truyền thống, bản lĩnh và khát vọng vươn lên của bao thế hệ người dân quê hương. Những giá trị được bồi đắp qua gần 2 thế kỷ là nền tảng vững chắc, tiếp thêm sức mạnh để Hà Tĩnh vững bước trên hành trình phát triển, vươn lên mạnh mẽ trong kỷ nguyên mới của dân tộc.

Năm 1831, vua Minh Mệnh thực hiện cuộc cải cách hành chính quy mô toàn quốc và lần đầu tiên trong lịch sử, danh xưng Hà Tĩnh xuất hiện với tư cách là một đơn vị hành chính trực thuộc triều đình. Trải qua gần 2 thế kỷ xây dựng và phát triển, Hà Tĩnh luôn khẳng định là vùng đất giàu truyền thống văn hóa và cách mạng. Con người Hà Tĩnh từ bao đời đã hun đúc nên những phẩm chất đáng quý: yêu nước, nghĩa tình, cần cù, thủy chung, hiếu học; kiên cường, bất khuất trước thiên nhiên khắc nghiệt và kẻ thù xâm lược.

Thành Hà Tĩnh năm 1934. Tư liệu gia đình Jean-Simon, sĩ quan Pháp từng làm việc ở phủ Công sứ Hà Tĩnh 1935-1937.

Mảnh đất này đã sản sinh, nuôi dưỡng nhiều anh hùng hào kiệt, danh nhân văn hóa làm rạng danh non sông như: Mai Thúc Loan, Đặng Tất, Đặng Dung, Nguyễn Biểu, Phan Kính, La Sơn phu tử Nguyễn Thiếp, Nguyễn Huy Tự, Nguyễn Huy Hổ, Nguyễn Huy Oánh, Uy Viễn Tướng công Nguyễn Công Trứ, Phan Đình Phùng; đặc biệt là 2 danh nhân văn hóa thế giới - Đại thi hào Nguyễn Du và Đại danh y Hải Thượng Lãn Ông Lê Hữu Trác. Trong thế kỷ XX, Hà Tĩnh là nơi sinh thành, nuôi dưỡng nhiều nhà khoa học, nhà văn hóa, văn nghệ sĩ lớn như: Nguyễn Phan Chánh, Hoàng Xuân Hãn, Lê Văn Thiêm, Nguyễn Khắc Viện, Xuân Diệu, Huy Cận, Nguyễn Đổng Chi, Nguyễn Đình Tứ... Hà Tĩnh tự hào là quê hương của nhiều lãnh tụ cách mạng tiền bối của Đảng và dân tộc, tiêu biểu là Tổng Bí thư Trần Phú, Tổng Bí thư Hà Huy Tập và người đoàn viên thanh niên cộng sản đầu tiên - Lý Tự Trọng.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm cùng các đồng chí lãnh đạo Đảng, Nhà nước và tỉnh Hà Tĩnh dự lễ kỷ niệm 120 năm Ngày sinh Tổng Bí thư Hà Huy Tập (tháng 4/2026). Ảnh: Ngọc Thắng

Truyền thống ấy không chỉ là niềm tự hào, mà đã trở thành sức mạnh nội sinh, hun đúc bản lĩnh, ý chí và khát vọng của các thế hệ người Hà Tĩnh. Từ khi Đảng Cộng sản Việt Nam ra đời, phong trào cách mạng ở Hà Tĩnh phát triển mạnh mẽ, cùng Nghệ An làm nên cao trào Xô viết Nghệ Tĩnh - một trong những mốc son chói lọi của lịch sử cách mạng Việt Nam. Trong Tổng khởi nghĩa Tháng Tám năm 1945, Hà Tĩnh là một trong 4 tỉnh giành chính quyền sớm nhất cả nước, chỉ trong vòng 5 ngày.

Phát huy truyền thống vẻ vang của quê hương, Hà Tĩnh tiếp tục đóng góp trí tuệ, sức người, sức của, cùng cả nước làm nên thắng lợi của hai cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ. Biết bao người con quê hương Hà Tĩnh đã anh dũng chiến đấu, hy sinh vì độc lập, tự do của Tổ quốc. Những địa danh như sông Phủ, núi Nài, Linh Cảm, Khe Giao, Ngã ba Đồng Lộc... đã đi vào lịch sử, trở thành biểu tượng cao đẹp của chủ nghĩa anh hùng cách mạng, của ý chí quyết chiến, quyết thắng và sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc.

Tuyến lửa Đồng Lộc năm 1968. Ảnh tư liệu

Bước ra khỏi chiến tranh với muôn vàn khó khăn, Hà Tĩnh tiếp tục bền bỉ kiến thiết quê hương. Thực hiện Nghị quyết Kỳ họp thứ 2, Quốc hội khóa V ngày 27/12/1975 về điều chỉnh một số đơn vị hành chính trực thuộc Trung ương, từ năm 1976, Hà Tĩnh hợp nhất với Nghệ An thành tỉnh Nghệ Tĩnh. Trong giai đoạn 1976-1991, dù điều kiện còn hết sức khó khăn, cơ sở vật chất, kỹ thuật trên địa bàn Hà Tĩnh từng bước được đầu tư; nhiều công trình quan trọng được xây dựng, trong đó có đại thủy nông Kẻ Gỗ, tạo dấu ấn quan trọng trong phát triển KT-XH.

Thực hiện Nghị quyết của Quốc hội khóa VIII, ngày 16/8/1991, Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh Nghệ Tĩnh ban hành Nghị quyết số 26-NQ/TU về lãnh đạo và tổ chức thực hiện công tác chia tách, tái lập tỉnh Nghệ An và tỉnh Hà Tĩnh. Trong điều kiện xuất phát điểm rất thấp, tỉnh Hà Tĩnh bấy giờ đứng trước những khó khăn, thách thức hết sức nặng nề. Nhưng khó khăn không làm Hà Tĩnh chùn bước. Với quyết tâm chính trị cao, tinh thần đoàn kết, đổi mới, sáng tạo, Đảng bộ và Nhân dân tỉnh nhà đã từng bước vượt qua gian khó, tạo dựng nền tảng và thế phát triển ngày càng vững chắc.



Mít tinh khởi công xây dựng hồ Kẻ Gỗ (26/3/1976). Ảnh tư liệu.

Sau 35 năm tái lập, từ một tỉnh thuần nông, kết cấu hạ tầng KT-XH thiếu đồng bộ, Hà Tĩnh đã vươn lên mạnh mẽ. Quy mô kinh tế tăng gấp 136 lần; đời sống Nhân dân được nâng lên; diện mạo đô thị và nông thôn ngày càng khang trang, đồng bộ. Giai đoạn 2021-2025, mặc dù phải đối mặt với nhiều khó khăn do biến động kinh tế toàn cầu, thiên tai, dịch bệnh, kinh tế Hà Tĩnh vẫn duy trì đà tăng trưởng tích cực, bình quân đạt 6,4%; tổng thu ngân sách cả giai đoạn đạt 90.600 tỷ đồng, gấp 1,6 lần giai đoạn trước; công nghiệp tiếp tục là động lực tăng trưởng với tốc độ gần 7,2%/năm.

Đặc biệt, 6 tháng đầu năm 2026, GRDP tăng 12,79%, đứng đầu cả nước; tổng thu ngân sách trên địa bàn đạt 12.066 tỷ đồng; giải ngân vốn đầu tư công thuộc nhóm cao nhất cả nước. Từ đầu năm đến nay, tỉnh đã chấp thuận chủ trương đầu tư 27 dự án trong nước với tổng vốn đăng ký hơn 155.000 tỷ đồng và 4 dự án FDI với tổng vốn đăng ký 412,6 triệu USD. Những kết quả đó tiếp tục củng cố niềm tin, tạo khí thế và mở ra dư địa mới để Hà Tĩnh tăng tốc phát triển.

Công tác quy hoạch được tập trung triển khai, từng bước mở rộng không gian phát triển và khai thác hiệu quả hơn tiềm năng, lợi thế của tỉnh. Hà Tĩnh đã hoàn thành điều chỉnh Quy hoạch tỉnh, Quy hoạch chung Khu kinh tế Cửa khẩu quốc tế Cầu Treo; lập và điều chỉnh nhiều quy hoạch quan trọng; triển khai Đề án thành lập Khu Thương mại tự do Vũng Áng và Đề án mở rộng Khu kinh tế Vũng Áng. Nông nghiệp tiếp tục tăng trưởng, diện mạo nông thôn ngày càng khởi sắc.

Sự chuyển động của các ngành công nghiệp chủ lực, trong đó có đóng góp từ KKT Vũng Áng đang tạo nền tảng cho đà tăng trưởng cao của tỉnh.

Lĩnh vực văn hóa - xã hội có nhiều dấu ấn; các di tích lịch sử, văn hóa cùng 5 di sản được UNESCO vinh danh tiếp tục được bảo tồn, phát huy giá trị. Giáo dục và đào tạo đạt nhiều kết quả nổi bật; công tác bảo vệ, chăm sóc sức khỏe Nhân dân, bảo đảm an sinh xã hội được quan tâm; quốc phòng, an ninh được giữ vững.

Công tác xây dựng Đảng và hệ thống chính trị được tăng cường; năng lực lãnh đạo, sức chiến đấu của tổ chức Đảng, hiệu lực, hiệu quả hoạt động của bộ máy tiếp tục được nâng lên. Quyết liệt thực hiện chủ trương sắp xếp, tinh gọn tổ chức bộ máy, giảm mạnh đầu mối, nâng cao hiệu năng, hiệu lực, hiệu quả hoạt động của hệ thống chính trị.

Ban Thường vụ Tỉnh ủy Hà Tĩnh tổ chức hội nghị công bố các quyết định về công tác cán bộ (tháng 6/2026).

Những thành quả đạt được đến hôm nay là rất quan trọng và có ý nghĩa lịch sử, là kết tinh của truyền thống, bản lĩnh, ý chí, trí tuệ, sự nỗ lực bền bỉ của nhiều thế hệ lãnh đạo và Nhân dân Hà Tĩnh trong suốt 195 năm qua, nhất là từ ngày có Đảng lãnh đạo. Nhưng, phía trước là yêu cầu phát triển cao hơn, nhanh hơn và bền vững hơn. Nghị quyết Đại hội lần thứ XIV của Đảng, các nghị quyết chiến lược của Trung ương và Nghị quyết Đại hội Đảng bộ tỉnh lần thứ XX đang mở ra những thời cơ, vận hội và không gian phát triển mới cho Hà Tĩnh; đồng thời đặt ra yêu cầu ngày càng cao về tốc độ tăng trưởng, chất lượng phát triển, hiệu quả quản trị và năng lực tổ chức thực hiện.

Trước yêu cầu đó, Đảng bộ xác định cần tiếp tục tập trung xây dựng Đảng và hệ thống chính trị thật sự trong sạch, vững mạnh, nâng cao năng lực lãnh đạo, sức chiến đấu và hiệu quả tổ chức thực hiện. Đổi mới mạnh mẽ phương thức lãnh đạo, phát huy dân chủ đi đôi với giữ nghiêm kỷ luật, kỷ cương; đề cao trách nhiệm người đứng đầu. Vận hành thông suốt, hiệu quả mô hình tổ chức tổng thể của hệ thống chính trị và chính quyền địa phương 2 cấp theo hướng tinh gọn, hiệu năng, hiệu lực, hiệu quả, gần dân, sát dân, phục vụ Nhân dân. Đẩy mạnh phân cấp, phân quyền gắn với kiểm tra, giám sát; cải cách hành chính, chuyển đổi số; lấy kết quả công việc, sự hài lòng của người dân và doanh nghiệp làm thước đo năng lực, trách nhiệm của bộ máy và đội ngũ cán bộ.

Chuyển đổi số là yêu cầu bắt buộc đối với mỗi cán bộ, công chức trong giai đoạn mới.

Kiên định mục tiêu phát triển nhanh và bền vững, quyết tâm duy trì tăng trưởng hai con số, đi đôi với nâng cao chất lượng, hiệu quả sử dụng nguồn lực, bảo vệ môi trường và không ngừng cải thiện đời sống Nhân dân. Tập trung cao độ triển khai các dự án động lực, công trình trọng điểm có sức lan tỏa; quyết liệt tháo gỡ những điểm nghẽn về thể chế, hạ tầng, nguồn nhân lực và môi trường đầu tư kinh doanh; không để cơ hội phát triển bị chậm lại bởi sự trì trệ, né tránh, thiếu quyết liệt trong tổ chức thực hiện.

Khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số phải thực sự trở thành động lực quan trọng nâng cao năng suất, chất lượng và sức cạnh tranh của nền kinh tế. Tạo môi trường thuận lợi, minh bạch để kinh tế tư nhân phát triển, huy động mạnh mẽ và sử dụng hiệu quả các nguồn lực xã hội cho đầu tư phát triển.

Ban Quản lý KKT tỉnh Hà Tĩnh, Tổng Công ty Khí Việt Nam (PV GAS) và Tập đoàn Nebula Energy đã ký kết thỏa thuận hợp tác nghiên cứu cơ hội đầu tư Trung tâm Dữ liệu tại KKT Vũng Áng.

Tiếp tục định hình rõ các trụ cột, động lực tăng trưởng và tập trung nguồn lực để tạo đột phá. Công nghiệp giữ vai trò động lực chủ đạo, gắn với mục tiêu đưa Hà Tĩnh trở thành trung tâm công nghiệp, năng lượng sinh thái và logistics của khu vực. Dịch vụ phát triển theo hướng hiện đại, chất lượng cao, gắn với thương mại, logistics, đô thị, văn hóa và du lịch. Nông nghiệp phải chuyển mạnh sang sinh thái, hữu cơ, tuần hoàn, ứng dụng công nghệ cao, liên kết chuỗi giá trị và chế biến sâu, nâng cao giá trị gia tăng và tạo sinh kế bền vững cho người dân.

Phát huy tối đa lợi thế chiến lược của Khu kinh tế Vũng Áng, hệ thống cảng biển nước sâu Vũng Áng - Sơn Dương, Khu kinh tế Cửa khẩu quốc tế Cầu Treo, hành lang kinh tế Đông - Tây và các tuyến giao thông kết nối liên vùng, quốc gia, quốc tế. Tập trung hoàn thiện kết cấu hạ tầng chiến lược, tăng cường kết nối, từng bước nâng cao vị thế của Hà Tĩnh trong các chuỗi công nghiệp, năng lượng, logistics và thương mại của khu vực.

Theo định hướng, quy mô KKT Vũng Áng sẽ được mở rộng, quy hoạch không gian phát triển đồng bộ với các khu công nghiệp thế hệ mới, đô thị, logistics, thương mại, dịch vụ cảng biển và hạ tầng kỹ thuật.

Cùng với phát triển kinh tế, văn hóa và con người phải được xác định là nền tảng tinh thần, sức mạnh nội sinh và nguồn lực đặc biệt quan trọng cho phát triển bền vững. Tiếp tục khơi dậy, phát huy những giá trị tốt đẹp của văn hóa, con người Hà Tĩnh gắn với thực hiện Nghị quyết 80-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam. Phát huy truyền thống khoa bảng của vùng đất núi Hồng - sông La; đổi mới mạnh mẽ giáo dục và đào tạo, phát triển nguồn nhân lực, nhất là nguồn nhân lực chất lượng cao. Nâng cao chất lượng chăm sóc sức khỏe Nhân dân, thực hiện tốt chính sách an sinh xã hội; tiếp tục huy động cả hệ thống chính trị thực hiện hiệu quả công tác tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ.

Một góc Núi Hồng, sông La - biểu tượng văn hóa của quê hương Hà Tĩnh.

Giữ vững quốc phòng, an ninh, bảo đảm trật tự, an toàn xã hội; chủ động từ sớm, từ xa, không để bị động, bất ngờ, tạo môi trường hòa bình, ổn định cho phát triển. Chủ động mở rộng và nâng cao hiệu quả công tác đối ngoại; tăng cường liên kết vùng, hội nhập và hợp tác quốc tế, biến lợi thế về vị trí địa kinh tế thành nguồn lực và động lực phát triển mới.

Không ngừng nâng cao đời sống vật chất, tinh thần để mỗi người dân Hà Tĩnh được thụ hưởng ngày càng đầy đủ hơn thành quả phát triển của đất nước và tỉnh nhà mà các thế hệ cha anh đã dày công vun đắp.

Liên hoan Dân ca Ví, Giặm Nghệ Tĩnh toàn tỉnh Hà Tĩnh năm 2026 góp phần bảo tồn, phát huy giá trị di sản, làm phong phú đời sống tinh thần của người dân.

Trên hành trình phát triển mới, những giá trị được bồi đắp qua chặng đường 195 năm tiếp tục là nền tảng tinh thần, nguồn lực quý báu để Hà Tĩnh vươn lên mạnh mẽ. Với niềm tin vững chắc vào sự lãnh đạo của Đảng, sức mạnh đoàn kết của Nhân dân, cùng ý chí tự lực, tự cường, tinh thần đổi mới, sáng tạo và khát vọng vươn lên, Hà Tĩnh quyết tâm biến nguồn lực thành động lực, biến lợi thế thành sức cạnh tranh, biến thời cơ thành những thành quả cụ thể. Đảng bộ và Nhân dân Hà Tĩnh quyết tâm đưa tỉnh nhà phát triển nhanh, bền vững, cùng cả nước thực hiện thắng lợi Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng, hiện thực hóa khát vọng xây dựng đất nước phồn vinh, văn minh, hạnh phúc.

NỘI DUNG: NGUYỄN DUY LÂM
Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Bí thư Tỉnh ủy, Trưởng đoàn ĐBQH tỉnh Hà Tĩnh
Ảnh: PV & tư liệu
Thiết kế: Huy Tùng