Nét đẹp văn hóa từ hoạt động lễ chùa đầu năm

Lễ chùa đầu năm không chỉ là hoạt động tâm linh mà còn là nét đẹp văn hóa.

Thực tế, tập tục lễ chùa đầu năm, liên quan mật thiết đến đạo Phật, đã trở thành một hoạt động không thể thiếu trong đời sống của mỗi người con và gia đình Việt Nam.

Ngay sau giao thừa, khoảnh khắc chuyển giao giữa năm cũ và năm mới, nhiều người đã đến chùa để thắp hương cầu an, cầu tài, cầu lộc. Người Việt tin rằng, việc đi lễ đầu năm không chỉ đơn thuần là để thực hiện ước nguyện, mà còn là một thời khắc để con người hòa mình vào không gian tâm linh, tạm quên đi những khó khăn trong cuộc sống.

Vì vậy, trong dòng chảy của thời gian, dù cuộc sống ngày càng hiện đại và văn minh, nhưng phong tục đi lễ chùa đầu năm vẫn luôn được người dân trân trọng và duy trì qua nhiều thế hệ.

Khi đến lễ chùa đầu năm, ngoài việc đi lễ thì mọi người thường có các hoạt động như: hái lộc xuân, xin chữ đầu năm...

Có thể thấy, đây cũng là một trong những hoạt động ý nghĩa trong những ngày đầu Xuân năm mới. Các ngôi chùa trong dịp Tết cổ truyền cũng được trang trí đẹp hơn, rực sáng ánh đèn, nến. Người Việt tin rằng, đi lễ đầu năm không đơn giản chỉ để ước nguyện, mà đó còn là khoảnh khắc để con người hòa mình vào chốn tâm linh, bỏ lại phía sau bao vất vả trong cuộc mưu sinh.

Dải đất hình chữ S thân thương trải dài từ Bắc Bộ xuống Trung Bộ, Nam Bộ. Văn hóa tín ngưỡng tôn giáo vì thế cũng có sự tiếp biến và thay đổi theo vùng miền. Mỗi nơi đều có sự khác biệt nhất định, nhưng điều đầu tiên khi mọi người đến với nhà chùa, đến với cửa Phật là tâm thành.

Người Việt có truyền thống giữ gìn thận trọng trong mọi hành động vào những ngày đầu năm để không bị xui xẻo cả năm. Bởi vậy, chùa là nơi họ thường lui tới để cầu mong một năm mới sức khỏe dồi dào, gia đạo an khang, hanh thông thuận lợi. Tới chùa, họ thường chọn những trang phục đẹp nhất, chỉn chu nhất để khấn nguyện.

Trao đổi về tục lễ chùa đầu năm với phóng viên Báo Nhân Dân, Tiến sĩ Bùi Hữu Dược, nguyên Vụ trưởng Vụ Phật Giáo, Ban Tôn giáo Chính phủ cho rằng, đi chùa đầu xuân không đơn thuần là một nghi thức tôn giáo, mà đã trở thành một nét đẹp văn hóa tinh thần không thể thiếu của người Việt mỗi dịp Tết đến, Xuân về. “Việc đi lễ chùa đầu năm thể hiện ước vọng về một năm mới an khang, thịnh vượng. Sau một năm làm việc vất vả, người Việt đi lễ chùa trước hết để cầu may mắn, sức khỏe và bình an cho bản thân và gia đình. Cầu một năm mới an khang, thịnh vượng”, Tiến sĩ Dược nói.

Theo Tiến sĩ Bùi Hữu Dược, tục lễ chùa đầu năm cũng là thể hiện của việc tìm lại sự thanh tịnh trong tâm hồn. “Thông thường, cửa chùa là nơi tách biệt với thế giới xô bồ ngoài kia. Mùi hương trầm thoang thoảng cùng sắc hoa xuân rực rỡ tạo nên một không gian linh thiêng mà tĩnh mịch. Để mỗi người tự tâm tìm lại sự thanh tịnh với ước nguyện thanh sạch trong cuộc sống”, Tiến sĩ Dược lý giải.

Về nơi cửa Phật, hòa vào dòng người đi lễ đầu năm, giữa không gian thanh tịnh, bất kỳ ai cũng cảm nhận được sự giao hòa của đất trời khi vào Xuân. Cửa chùa rộng mở với tiếng chuông ngân vang cùng mùi thơm của khói hương, hoa lễ luôn làm cho tâm hồn con người thanh bình đến lạ.

Bạn Nguyễn Đức Anh, sinh viên năm cuối Trường đại học Điện lực Hà Nội, cho biết đầu năm mới, sau khi hoàn tất nghi lễ cúng gia tiên, ngày mùng 1 gia đình bạn thường xuyên tới chùa để lễ. Đây là dịp để bạn cũng như người thân của mình mong tìm được sự thanh tịnh và hướng những việc cần phải làm cho năm mới.

Bà Nguyễn Thị Dung (Hồng Hà, Hà Nội) cho hay những ngày đầu năm mới cả gia đình bà sẽ cùng nhau đi lễ chùa. Việc làm này khiến mọi người cảm thấy lòng mình nhẹ nhàng, an lạc và bình an, thư thái sau một năm làm việc vất vả với nhiều bộn bề, lo toan trong cuộc sống. Trước là để vãng cảnh, sau là cầu mong cho bản thân, gia đình luôn mạnh khỏe, hạnh phúc, thuận hòa, mọi sự được hanh thông.

“Đi lễ chùa là lúc mọi thành viên trong gia đình chúng tôi sẽ hòa mình vào không gian linh thiêng nơi cửa Phật, tìm được chút thư thái cho tâm hồn sau một năm làm việc bận rộn đồng thời thêm hiểu biết về nét văn hóa truyền thống của dân tộc, từ đó thấy được trách nhiệm của mình trong việc gìn giữ nét đẹp văn hóa đẹp của quê hương đất nước”, bà Dung tâm sự.

Lễ chùa đầu năm quả thực là một nét đẹp văn hóa tâm linh lâu đời của người Việt, phản ánh rõ nét sự hòa quyện giữa tín ngưỡng tôn giáo và đời sống tinh thần của dân tộc.

Vào những ngày đầu xuân, không khí lễ chùa tràn ngập khắp nơi, từ miền quê yên bình, đến thành phố tấp nập. Những ngôi chùa cổ kính, mái ngói rêu phong hay những công trình mới xây đều thu hút dòng người tới thắp hương và bày tỏ lòng thành kính.

Đối với người Việt, lễ chùa đầu năm không chỉ là một nghi thức mang tính tâm linh, mà còn là hoạt động văn hóa giàu ý nghĩa.

Hành trình đi lễ chùa đầu năm còn giúp mỗi người tìm lại sự cân bằng trong tâm hồn, giữ vững niềm tin vào những giá trị tốt đẹp trong cuộc sống. Đồng thời, đây cũng là dịp để các thế hệ trong gia đình thêm gắn kết.

HÂN NGUYỄN