Ngân hàng đối mặt nhiều thách thức hơn trong năm 2026

Nhận định trên được đưa ra trong báo cáo ngành ngân hàng Việt Nam vừa được FiinRating công bố.

Theo FiinRating, sau thời kỳ tăng trưởng nhanh và đạt đỉnh khoảng 19% trong năm 2025, tăng trưởng tín dụng được dự báo sẽ chậm lại trong năm 2026 khi ngành Ngân hàng chuyển sang chiến lược mở rộng mang tính chọn lọc hơn.

Giai đoạn hạ nhiệt này xuất phát từ tỷ lệ Tín dụng/GDP toàn hệ thống ở mức cao vượt 140%, cùng với các quy định mới từ Ngân hàng Nhà nước, bao gồm thiết lập hạn mức tăng trưởng tín dụng theo quý chặt chẽ hơn (không vượt quá 25% tổng hạn mức tín dụng cả năm của mỗi ngân hàng) và giới hạn cho vay bất động sản (không vượt quá tổng tăng trưởng tín dụng năm 2025).

Cùng với đó, yêu cầu vốn theo Basel III và lộ trình “nới lỏng dần” hạn mức tín dụng sẽ làm gia tăng sự phân hóa tăng trưởng tín dụng giữa các ngân hàng. Các ngân hàng dẫn đầu với quy mô lớn và nền tảng vốn vững mạnh sẽ có khả năng gia tăng thị phần, trong khi các ngân hàng TMCP quy mô nhỏ hơn sẽ điều tiết tốc độ tăng trưởng nhằm cân đối giữa vốn, lợi nhuận và chất lượng tài sản.

Triển vọng ngành ngân hàng kém thuận lợi hơn trong năm 2026

Trong năm 2025, biên lợi nhuận tiếp tục thu hẹp. Biên lãi ròng (NIM) của ngành giảm xuống 2,9% tại cuối năm 2025, từ mức 3,5% tại cuối năm 2024 và mức đỉnh 3,8% năm 2022.

Các chuyên gia FiinRating dự báo NIM toàn ngành có thể sẽ duy trì dưới 3,0% trong năm 2026, chịu áp lực từ chi phí vốn cao hơn và lợi suất cho vay bị thu hẹp. Ngược lại, việc tập trung vào cho vay kỳ hạn dài hơn và tín dụng tiêu dùng có thể giúp duy trì NIM ở mức tương đương năm 2025.

Về triển vọng lợi nhuận, các chuyên gia cho rằng top 4 ngân hàng TMCP tư nhân dự kiến NIM sẽ ổn định trở lại (được hỗ trợ bởi tỷ lệ CASA cao hơn), ROA (tỷ suất lợi nhuận/tài sản) duy trì vượt trung vị ngành, trong khi thu nhập ngoài lãi đóng vai trò ngày càng lớn trong cơ cấu lợi nhuận.

Các ngân hàng quốc doanh NIM dự kiến giảm nhẹ do tiếp tục duy trì chính sách hỗ trợ lãi suất cho khách hàng; giao dịch ngoại hối, vàng và thu hồi nợ trở thành các động lực chính đóng góp vào thu nhập.

Trong khi nhóm ngân hàng TMCP tư nhân khác NIM sẽ phân hóa tùy thuộc vào khả năng khai thác tập khách hàng bán lẻ và vị thế kinh doanh trong các phân khúc thu nhập ngoài lãi.

Áp lực chất lượng tài sản được kỳ vọng sẽ gia tăng khi tăng trưởng tín dụng chậm lại và hoạt động xóa sổ nợ xấu trở về mức bình thường.

Tỷ lệ nợ xấu (NPL) duy trì ở ngưỡng ổn định khoảng 1,9% trong năm 2025. Tuy nhiên, sự ổn định này chủ yếu đến từ việc tích cực xóa sổ nợ xấu và tăng trưởng tín dụng nhanh, thay vì cải thiện năng lực nội tại. Tỷ lệ xóa sổ nợ ròng/dư nợ trung bình tăng lên 1,3%, nhỉnh hơn so với mức ổn định 1,2% trong giai đoạn 2023-2024.

Trong năm 2026, các chuyên gia nhận định các ngân hàng sẽ không xóa sổ nhiều như các năm trước; thay vào đó, hoạt động bán nợ và một số công cụ hỗ trợ quản lý chất lượng tài sản có khả năng sẽ được tận dụng hoặc tối ưu.

Trích lập dự phòng tại cuối năm 2025 ở mức thấp nhất kể từ 2021 cũng phản ánh việc các ngân hàng đang có xu hướng dựa vào xóa sổ nợ và thu hồi/bán nợ nhiều hơn.

Về thanh khoản, việc tăng trưởng tín dụng năm 2025 (19%) vượt xa tăng trưởng tiền gửi (11,4%) trong năm 2025, buộc các ngân hàng phải phụ thuộc nhiều hơn vào nguồn vốn vay liên ngân hàng và phát hành trái phiếu. Xu hướng này dự kiến sẽ kéo dài áp lực thanh khoản và làm gia tăng chi phí vốn trong suốt năm 2026.

Chi phí huy động vốn tăng vào cuối năm 2025 và có khả năng tiếp tục tăng trong năm 2026. Trong bối cảnh nhiều ngân hàng phụ thuộc lớn vào nguồn vốn bán buôn và phần lớn tiền gửi khách hàng là ngắn hạn (dưới 1 năm), các ngân hàng có khả năng tăng lãi suất huy động đáng kể trong năm nay để thu hút tiền gửi kỳ hạn dài hơn.

Đồng thời, lãi suất chứng chỉ tiền gửi/trái phiếu cũng sẽ tăng nhằm giúp các ngân hàng đảm bảo nguồn vốn dài hạn.

Về triển vọng toàn ngành, các chuyên gia đánh giá là kém thuận lợi hơn so với năm trước.

Năm 2025 ghi nhận hồ sơ tín dụng của các ngân hàng từ mức ổn định đến cải thiện (trung vị ngành tiếp tục duy trì ở mức [A-], với 7 trường hợp cải thiện hồ sơ tín dụng, không có trường hợp suy giảm). Tuy nhiên triển vọng ngành được kỳ vọng sẽ kém thuận lợi hơn trong năm 2026 trong bối cảnh áp lực về chất lượng tài sản và thanh khoản gia tăng.

Khả năng chống chịu sẽ được tập trung ở các ngân hàng có khả năng sinh lời vững chắc, bộ đệm vốn cao và cơ cấu nguồn vốn đa dạng.