Ngân sách 2026 ước vượt thu nửa triệu tỷ đồng, động lực đến từ đâu?

Báo cáo từ Bộ Tài chính cho thấy tiến độ thu ngân sách nhà nước năm 2026 đang diễn biến vượt kỳ vọng. Dù mức dự toán pháp lệnh ban đầu đặt ra hơn 2,529 triệu tỉ đồng, kết quả sau 9 tháng đã gom về 2,187 triệu tỉ đồng, đạt 86,5% chỉ tiêu và tăng 12,1% so với cùng kỳ năm 2025.

Bộ Tài chính ước tính thu ngân sách cả năm lên hơn 3,055 triệu tỉ đồng.

Sự tăng trưởng tích cực này, Bộ Tài chính ước tính thu ngân sách cả năm lên hơn 3,055 triệu tỉ đồng. Như vậy, số vượt thu so với kế hoạch ban đầu sẽ vào khoảng 526.300 tỉ đồng, tương đương mức tăng trưởng 14% so với số thực hiện năm 2025.

Nguồn thu nội địa tiếp tục giữ vị trí then chốt trong bức tranh ngân sách. Tính chung cả năm 2026, chỉ tiêu thu nội địa ước đạt 2,681 triệu tỉ đồng, cao hơn 481.200 tỉ đồng so với dự toán. Đáng chú ý, chỉ qua ba quý đầu năm, các khoản thu nội địa đã mang về hơn 1,880 triệu tỉ đồng, tương đương 85,5% kế hoạch giao.

Sự khởi sắc của hoạt động sản xuất kinh doanh là động lực cốt lõi thúc đẩy dòng tiền nội địa. Doanh nghiệp nhà nước, doanh nghiệp FDI cùng khu vực kinh tế ngoài quốc doanh đều ghi nhận mức tăng thu hai con số so với cùng kỳ năm ngoái. Nổi bật nhất là khối ngoài quốc doanh khi đóng góp tới 496.250 tỉ đồng sau 9 tháng, hoàn thành 98,5% dự toán năm và tăng vọt 31% so với cùng kỳ năm 2025.

Bên cạnh mảng sản xuất, các khoản thu từ quỹ đất tiếp tục là điểm tựa tài chính lớn. Sau 9 tháng, tiền sử dụng đất đã thực thu khoảng 77% dự toán. Bất chấp thực tế thị trường bất động sản vẫn trầm lắng, Bộ Tài chính vẫn đưa ra kịch bản lạc quan khi dự báo số thu tiền sử dụng đất cả năm tăng thêm khoảng 166.000 tỉ đồng, tức tăng hơn 28% so với năm 2025.

Thực tế, từ đầu năm đến nay, nhiều địa phương chứng kiến nguồn thu đất đai chiếm tỷ trọng áp đảo. Điển hình tại Hải Phòng, 9 tháng đầu năm đã thu 22,171 tỷ đồng trên tổng chỉ tiêu 36,200 tỷ đồng tiền sử dụng đất. Trong 3 tháng cuối năm thành phố dự kiến thu khoảng 14,000 tỷ đồng, tương ứng áp lực gần 4,700 tỷ đồng mỗi tháng để đạt mục tiêu.

Tại Hà Nội, khoản thu này sau 9 tháng đạt 85,044 tỷ đồng, chiếm gần 15% tổng thu ngân sách toàn thành phố. Đáng chú ý, chỉ ba dự án bất động sản lớn đã nộp khoảng 27,600 tỷ đồng, chiếm gần một phần ba tổng số thu từ đất của thủ đô. Trong giai đoạn 2026-2030, Hà Nội đặt mục tiêu huy động khoảng 800,000 tỷ đồng từ nguồn lực đất đai.

Dựa trên mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội cùng kế hoạch tài chính quốc gia 5 năm 2026-2030, Chính phủ đã trình Quốc hội phương án dự toán thu ngân sách năm 2027 ở mức khoảng 3,33 triệu tỷ đồng, tăng khoảng 9,1% so với ước tính năm 2026.

Đi cùng quy mô thu mở rộng, tổng chi ngân sách nhà nước năm 2027 ước tính khoảng 4,07 triệu tỷ đồng, tăng 915,2 nghìn tỷ đồng so với dự toán năm 2026. Trong đó, dự toán chi ngân sách trung ương dự kiến ở mức 1,96 triệu tỷ đồng, tăng 438,6 nghìn tỷ đồng.

Đáng chú ý, dòng vốn đầu tư phát triển của ngân sách trung ương năm 2027 dự kiến bố trí khoảng 757,2 nghìn tỷ đồng, tăng 287,2 nghìn tỷ đồng so với năm 2026. Riêng chi đầu tư công chiếm khoảng 690 nghìn tỷ đồng, tăng 260 nghìn tỷ đồng nhằm dồn nguồn lực triển khai các công trình, dự án trọng điểm và nhiệm vụ chiến lược quốc gia, tạo lực đẩy trực tiếp cho tăng trưởng kinh tế.