Ngành bán dẫn lao đao giữa căng thẳng địa chính trị

Ảnh minh họa - Ảnh: Bloomberg.

Cùng với đó, chi phí gia tăng có thể ảnh hưởng đến nhu cầu về chip, mặt hàng giữ vai trò trung tâm của sự bùng nổ của công nghệ trí tuệ nhân tạo (AI).

Cuộc chiến giữa Mỹ và Israel với Iran đã làm nổi bật vai trò của các quốc gia Trung Đông trong chuỗi cung ứng bán dẫn phức tạp và tinh vi. Trong tuần trước, các cổ phiếu bán dẫn đã bị cuốn vào đợt bán tháo trên thị trường chứng khoán toàn cầu, trước khi Tổng thống Donald Trump vào ngày thứ Hai tuần này tuyên bố rằng chiến tranh sẽ kết thúc "rất sớm".

Các nhà sản xuất chip nhớ như SK Hynix và Samsung đã bị ảnh hưởng nặng nề, với giá trị vốn hóa thị trường của hai công ty Hàn Quốc này sụt giảm tổng cộng hơn 200 tỷ USD kể từ khi chiến tranh bắt đầu, dù cả hai cổ phiếu đã phục hồi mạnh vào ngày thứ Ba. Quỹ VanEck Semiconductor ETF đã giảm khoảng 3% kể từ khi chiến tranh bắt đầu, dù đã hồi phục 3,6% trong phiên ngày thứ Hai.

RỦI RO GIÁN ĐOẠN NGUỒN CUNG KHOÁNG SẢN QUAN TRỌNG

“Một cuộc xung đột khu vực kéo dài có thể làm gián đoạn hoạt động sản xuất của các nhà sản xuất chip vì họ phải việc tìm nguồn cung ứng thay thế đối với các nguyên liệu như helium và bromine”, nhà phân tích Ray Wang của công ty SemiAnalysis nhận định với hãng tin CNBC.

Theo ông Wang, ở thời điểm hiện tại, tác động có vẻ như còn hạn chế. Tuy nhiên, một cuộc xung đột kéo dài có thể dẫn đến gián đoạn hoặc yêu cầu điều chỉnh trong việc tìm nguồn cung ứng các nguyên liệu quan trọng.

Một nghị sỹ Hàn Quốc đã cảnh báo rằng cuộc chiến Iran có thể cản trở việc tiếp cận các nguyên liệu quan trọng từ Trung Đông như helium. Nhà lập pháp này cũng cảnh báo rằng một cuộc xung đột kéo dài có thể dẫn đến giá năng lượng cao hơn.

Qatar sản xuất hơn 1/3 nguồn cung helium của thế giới. Helium được sử dụng trong quá trình sản xuất để chuyển nhiệt. Chất này cũng được sử dụng trong các lĩnh vực như in thạch bản, rất quan trọng để in mạch điện phức tạp của một con chip.

Theo giới phân tích, không có giải pháp thay thế khả thi nào cho helium. Năm 2023, Hiệp hội Công nghiệp Bán dẫn đã cảnh báo rằng nếu nguồn cung helium bị gián đoạn, "sẽ có khả năng xảy ra cú sốc đối với ngành sản xuất bán dẫn toàn cầu".

Ngoài vấn đề nguồn cung, việc vận chuyển nguyên tố này ra khỏi Trung Đông có thể trở nên ngày càng khó khăn do việc đóng cửa eo biển Hormuz. Hơn 25% nguồn cung helium của thế giới sẽ bị xóa khỏi thị trường nếu eo biển Hormuz bị đóng cửa kéo dài - theo ông Phil Kornbluth, Chủ tịch công ty Kornbluth Helium Consulting.

QatarEnergy, công ty thuộc sở hữu nhà nước của Qatar, sản xuất helium như một phụ phẩm của khí tự nhiên hóa lỏng (LNG). Thành phố Công nghiệp Ras Laffan của QatarEnergy đã bị tấn công bằng máy bay không người lái của Iran vào tuần trước, khiến địa điểm này ngừng hoạt động.

Trao đổi với CNBC, ô ng Kornbluth cho biết thế giới có thể đang phải đối mặt với tình trạng gián đoạn sản xuất helium trong "tối thiểu" 2-3 tháng và một khoảng thời gian 4-6 tháng trước khi chuỗi cung ứng helium "trở lại bình thường".

Bromine là một nguyên tố khác đang được chú ý và là một phần quan trọng của quá trình sản xuất bán dẫn. Khoảng 2/3 sản lượng bromine của thế giới đến từ Israel và Jordan - theo Cơ quan Khảo sát địa chất Mỹ (USGS).

“Đang có rủi ro ở mức độ vừa phải đối với nguồn cung các khoáng sản quan trọng. Helium là nguyên liệu chính mà chúng tôi đang theo dõi. Qatar là một trong những nguồn cung cấp helium lớn nhất. Canada và Mỹ cũng là những nhà cung cấp lớn”, chuyên gia Peter Hanbury của công ty Bain & Company’s Technology nhận định.

RỦI RO CHI PHÍ NĂNG LƯỢNG TĂNG CAO

Chi phí năng lượng tăng cũng có thể ảnh hưởng đến ngành công nghiệp bán dẫn. Đó là bởi một lượng lớn linh kiện bán dẫn, từ các bộ vi xử lý đồ họa của Nvidia đến các mặt hàng chip nhớ của Samsung và SK Hynix - những sản phẩm được thiết kế dùng cho các trung tâm dữ liệu đang đào tạo và vận hành các mô hình AI khổng lồ.

Các trung tâm dữ liệu tiêu tốn nhiều năng lượng này đang được xây dựng bởi các công ty công nghệ lớn của Mỹ từ Microsoft đến Amazon - những doanh nghiệp đang mua mua mạnh các loại chip AI.

Xung đột đã khiến giá dầu Brent tăng lên gần 120 USD/thùng trong phiên ngày thứ Hai tuần này, trước khi giảm về dưới ngưỡng 90 USD/thùng trong phiên ngày thứ Ba. Sự phụ thuộc cao của Mỹ vào dầu thô đồng nghĩa chi phí cao hơn đáng kể đối với các trung tâm dữ liệu AI - những cơ sở tiêu tốn năng lượng gấp 3-5 lần so với các trung tâm dữ liệu thông thường.

Điều này có thể làm tăng đáng kể tổng chi phí sở hữu (TCO) cho các doanh nghiệp đầu tư xây trung tâm dữ liệu, do đó đặt ra mối đe dọa đối với việc sử dụng cơ sở hạ tầng AI. Một cuộc chiến kéo dài ở Trung Đông vì thế có thể sẽ dẫn đến một sự suy giảm nhất định trong nhu cầu chip nhớ AI.

Samsung và SK Hynix là hai nhà sản xuất chip nhớ lớn nhất. Nhu cầu và giá chip nhớ tăng cao trong cơn sốt AI đã thúc đẩy lợi nhuận mạnh mẽ tại cả Samsung và SK Hynix, dẫn tới xu hướng tăng giá mạnh mẽ của các cổ phiếu này trong 9 tháng qua.

Nhưng chi phí tăng và nguy cơ nhu cầu chip nhớ suy giảm do xung đột ở Trung Đông đang khiến các nhà đầu tư lo lắng. Điện chiếm khoảng một nửa chi phí vận hành của một trung tâm dữ liệu và khoảng một nửa lượng điện đó được sử dụng để cung cấp năng lượng cho bộ nhớ. Do đó, nếu giá bộ nhớ tiếp tục tăng do sự bất ổn của chuỗi cung ứng và chi phí vận hành do năng lượng cũng tăng, khách hàng vận hành các trung tâm dữ liệu có thể giảm cả đầu tư cơ bản và nhu cầu con chip.

An Huy