Ngành chăn nuôi đối đầu với bài toán hạ giá thành sản xuất để ổn định đầu ra

Hình ảnh minh họa được tạo bởi AI

Theo ông Phạm Kim Đăng, Phó Cục trưởng Cục Chăn nuôi và Thú y (Bộ Nông nghiệp và Môi trường), những tháng đầu năm 2026, ngành chăn nuôi tăng trưởng 4,98%, tổng sản lượng thịt hơi các loại đạt 6,83 triệu tấn, tăng 5% so với cùng kỳ. Kim ngạch xuất khẩu sản phẩm chăn nuôi ước đạt 564 triệu USD, tăng 24,6%.

Tuy nhiên, tăng trưởng sản lượng chưa đồng nghĩa với hiệu quả kinh tế được cải thiện. Khi nguồn cung trong nước tiếp tục mở rộng nhưng sức tiêu thụ không tăng tương ứng, giá bán tại trại chịu áp lực. Trong khi đó, chi phí thức ăn, con giống, thuốc thú y và vận chuyển vẫn ở mức cao, khiến lợi nhuận của người chăn nuôi bị thu hẹp.

Theo đại diện Hiệp hội Chăn nuôi, thức ăn chiếm khoảng 70-75% giá thành sản xuất. Chi phí nuôi một con lợn đạt trọng lượng 100 kg hiện vào khoảng 5,5-5,8 triệu đồng, tăng đáng kể so với mức khoảng 3,5 triệu đồng trước đây. Việc giá thức ăn tiếp tục điều chỉnh tăng càng khiến bài toán chi phí trở nên khó giải quyết, nhất là khi người nuôi không thể chủ động nâng giá bán để bù đắp.

Trước áp lực này, một số doanh nghiệp phải tính toán lại quy mô đàn, giảm tỷ lệ nuôi lợn thịt và xuất bán một phần lợn cai sữa nhằm rút ngắn thời gian đầu tư, giảm nhu cầu thức ăn và hạn chế áp lực vốn lưu động. Với các hộ nhỏ lẻ, khả năng điều chỉnh còn hạn chế hơn do thiếu vốn, khó đầu tư công nghệ và không có lợi thế khi mua nguyên liệu với số lượng lớn.

Trong bối cảnh thịt nhập khẩu cạnh tranh về giá, nếu tiếp tục duy trì phương thức sản xuất có chi phí cao, người chăn nuôi trong nước sẽ ngày càng khó giữ lợi thế ngay trên sân nhà.

Theo Cục Chăn nuôi và Thú y, nâng cao sức cạnh tranh cần bắt đầu từ cải thiện con giống, dinh dưỡng, quản lý đàn và thúc đẩy sản xuất tập trung. Tuy nhiên, trong giai đoạn khó khăn hiện nay, doanh nghiệp và hộ chăn nuôi cần ưu tiên những giải pháp có thể triển khai ngay, tạo hiệu quả trực tiếp đối với chi phí và dòng tiền.

Trước hết, cần rà soát toàn bộ chi phí sản xuất, từ thức ăn, con giống, thuốc thú y đến điện, nước, nhân công và vận chuyển, qua đó xác định những khoản có thể tiết giảm. Việc điều chỉnh khẩu phần phải dựa trên nhu cầu dinh dưỡng từng giai đoạn sinh trưởng, hạn chế thất thoát thức ăn và cải thiện hệ số chuyển đổi thức ăn. Cắt giảm khẩu phần thiếu tính toán có thể làm vật nuôi chậm lớn, kéo dài thời gian nuôi và khiến tổng chi phí tăng lên.

Với doanh nghiệp có quy mô đàn lớn, cần chủ động đàm phán hợp đồng mua thức ăn dài hạn, đa dạng hóa nhà cung cấp và phối hợp mua nguyên liệu để cải thiện giá đầu vào. Việc tận dụng phụ phẩm nông nghiệp, công nghiệp thực phẩm làm nguyên liệu thức ăn cũng là hướng cần xem xét, nhưng phải bảo đảm chất lượng, an toàn và cân đối dinh dưỡng.

Đối với hộ chăn nuôi nhỏ lẻ, liên kết thông qua hợp tác xã hoặc nhóm hộ có thể giúp tăng sức mua, chia sẻ thông tin thị trường, tiếp cận nguồn thức ăn với giá hợp lý hơn và giảm chi phí dịch vụ. Đây là cách hỗ trợ thiết thực trong điều kiện nhiều hộ không đủ nguồn lực đầu tư công nghệ hay mở rộng quy mô.

Bên cạnh việc tối ưu chi phí, các hộ chăn nuôi có thể cân nhắc đa dạng hóa đàn vật nuôi, phát triển thêm các giống lợn đặc sản như lợn bản địa, lợn đen hoặc các giống lợn có chất lượng thịt và hương vị riêng. Đây có thể là hướng đi giúp người nuôi giảm phụ thuộc vào phân khúc thịt lợn phổ thông vốn chịu áp lực cạnh tranh về giá, đồng thời tiếp cận nhóm khách hàng sẵn sàng chi trả cao hơn cho sản phẩm có nguồn gốc rõ ràng và chất lượng khác biệt.

Tuy nhiên, nuôi lợn đặc sản không đồng nghĩa với lợi nhuận chắc chắn cao hơn. Đặc điểm của các giống lợn này là thời gian nuôi, tốc độ tăng trọng và nhu cầu thức ăn có thể khác với lợn công nghiệp, nguồn tiêu thụ cũng thường tập trung vào những phân khúc nhất định. Vì vậy, hộ chăn nuôi cần khảo sát nhu cầu thị trường, tính toán giá thành và tìm kiếm đầu mối tiêu thụ trước khi mở rộng đàn. Liên kết với hợp tác xã, nhà hàng, cơ sở chế biến và kênh bán hàng trực tiếp sẽ giúp giảm rủi ro đầu ra, đồng thời tạo điều kiện xây dựng thương hiệu cho sản phẩm địa phương.

Trong bối cảnh hiện nay, hướng đi phù hợp không phải là chuyển đổi ồ ạt sang lợn đặc sản mà là phát triển theo quy mô vừa sức, gắn sản xuất với nhu cầu thực tế. Khi có thị trường ổn định, quy trình chăn nuôi bảo đảm an toàn sinh học và nguồn gốc được kiểm soát, sản phẩm đặc sản có thể trở thành một hướng bổ trợ để hộ chăn nuôi đa dạng hóa nguồn thu, nâng cao giá trị sản phẩm và giảm bớt áp lực cạnh tranh trực tiếp về giá.