Ngành giáo dục vẫn 'đau đầu' vì thiếu hơn 43.000 giáo viên cùng 10.534 phân hiệu trường vẫn 'ngập' khắp nơi

Theo báo cáo của Bộ Giáo dục và Đào tạo, 34/34 địa phương đã hoàn thành việc sắp xếp mạng lưới cơ sở giáo dục. Sau sắp xếp, số cơ sở giáo dục công lập giảm từ 37.530 xuống 18.555, tương ứng 50,6%.

Việc giảm đầu mối pháp nhân không đồng nghĩa với việc đóng cửa tương ứng các địa điểm dạy học. Sau sắp xếp, cả nước hình thành 13.518 cơ sở tổ chức theo mô hình đa cơ sở, chiếm 72,9%; 2.418 trường phổ thông nhiều cấp học, gồm 2.013 trường tiểu học-THCS, 391 trường THCS-THPT và 14 trường ba cấp.

Theo số liệu các địa phương báo cáo, 10.534 phân hiệu đã được thành lập.

Bộ Giáo dục và Đào tạo đánh giá mục tiêu tinh gọn đầu mối cơ bản đạt được, trong khi việc duy trì các phân hiệu, điểm trường cần thiết giúp bảo đảm quyền học tập và khả năng tiếp cận giáo dục của học sinh.

Tuy nhiên, số lượng phân hiệu, điểm trường còn lớn cũng là vấn đề cần tiếp tục xử lý. Bộ cho rằng mạng lưới cần được rà soát, tinh gọn trong thời gian tới để nâng hiệu quả vận hành, đầu tư cơ sở vật chất và sử dụng đội ngũ giáo viên.

Giảm gần 34.000 cán bộ quản lý, vẫn thiếu hơn 43.000 giáo viên

Một trong những thay đổi lớn sau sắp xếp là đội ngũ cán bộ quản lý. Toàn quốc giảm 33.870 cán bộ quản lý, trong đó 21.009 người được bố trí làm giáo viên, 479 người chuyển công tác khác, 3.559 người nghỉ chế độ và 8.823 người đang trong quá trình thực hiện phương án bố trí.

Trong khi đó, toàn quốc hiện có 1.081.727 giáo viên. Theo tính toán sơ bộ, nhu cầu bổ sung giáo viên năm học 2026-2027 vẫn khoảng 43.267 người, tập trung ở một số cấp học, môn học và địa bàn.

Bộ Giáo dục và Đào tạo cho biết việc rà soát đội ngũ đang chuyển từ cách tính tổng số sang xác định cụ thể theo cấp học - môn học - địa bàn - cơ sở, qua đó làm cơ sở điều tiết và tuyển dụng có trọng tâm.

Tại Tây Ninh, Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo Nguyễn Quang Thái cho biết tỉnh đã giảm số đơn vị từ 961 xuống 521, tương ứng gần 46%. Để giải quyết tình trạng thiếu khoảng 1.700 giáo viên, địa phương đang triển khai chính sách hỗ trợ tài chính lên tới 100 triệu đồng mỗi giáo viên nhằm thu hút nguồn tuyển.

Thanh Hóa là một trong những địa phương có tỷ lệ giảm đầu mối cơ sở giáo dục cao, ở mức 60,4%. Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo Đỗ Đức Quế cho biết sau sắp xếp, tỉnh giảm 1.660 cán bộ quản lý, trong đó 1.541 người chuyển xuống làm giáo viên, 119 người nghỉ theo chế độ.

Tại TP HCM, sau sắp xếp có 2.841 cơ sở giáo dục, gồm 1.486 trường công lập và 1.355 trường ngoài công lập. Trước áp lực gia tăng học sinh, nhất là do dân số cơ học, thành phố đã triển khai chiến dịch 150 ngày đêm xây dựng 1.000 phòng học. Kết quả, 1.027 phòng học được hoàn thành, vượt 27 phòng so với mục tiêu.

Thành phố cũng đang tính toán cơ chế dạy thỉnh giảng, dạy liên trường để giải quyết tình trạng thiếu giáo viên các môn tiếng Anh, Tin học, Âm nhạc và Mỹ thuật.

Quản trị trường học phải dựa trên dữ liệu

Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo Hoàng Minh Sơn cho rằng sau khi đã phân cấp, phân quyền rõ hơn đối với giáo dục mầm non và phổ thông, địa phương cần đổi mới mạnh mẽ tư duy quản lý.

Theo Bộ trưởng, việc quản trị phải dựa trên số liệu và dữ liệu chính xác. Ông dẫn việc chưa giao chỉ tiêu biên chế giáo viên cho địa phương và cho rằng dữ liệu cập nhật chưa đầy đủ, chính xác là một trong những nguyên nhân khiến việc tính toán nhu cầu nhân lực chưa thống nhất.

“Số liệu vênh nhau là số liệu chưa tin cậy, chưa kịp thời”, Bộ trưởng nói.

Đối với mạng lưới trường học sau sắp xếp, Bộ trưởng yêu cầu các địa phương tiếp tục rà soát, đánh giá kỹ, trong đó đặt sự thuận lợi và lợi ích của người học lên hàng đầu, không để việc tinh gọn làm giảm cơ hội tiếp cận giáo dục của học sinh.

Với đội ngũ cán bộ quản lý, các địa phương cần làm tốt công tác tư tưởng, giải quyết đầy đủ chế độ, chính sách, tránh phát sinh tâm tư, mất đoàn kết sau sắp xếp. Bộ yêu cầu các địa phương báo cáo tình hình trước ngày 15/10.

Việc điều động, luân chuyển giáo viên cũng phải dựa trên dữ liệu chính xác để xử lý tình trạng thừa, thiếu cục bộ thay vì chỉ tính toán theo tổng số.

Bộ trưởng đồng thời lưu ý việc hoàn thiện và vận hành các trường phổ thông nội trú liên cấp tại các xã biên giới. Theo ông, không chỉ bảo đảm tiến độ xây dựng để phục vụ khai giảng mà phải đánh giá kỹ các điều kiện vận hành, từ an ninh, an toàn đến sinh hoạt của học sinh, qua đó đề xuất giải pháp phát triển toàn diện.

Các thành phố lớn cũng cần chủ động chuẩn bị cơ sở vật chất, trường lớp cho tuyển sinh đầu cấp.

Về bữa ăn bán trú, Bộ trưởng cho biết Bộ Giáo dục và Đào tạo đang xây dựng quy định về tổ chức bữa ăn nội trú, bán trú tại các cơ sở giáo dục mầm non và phổ thông, dự kiến khẩn trương ban hành.

Bộ cũng yêu cầu các địa phương đẩy nhanh hoàn thiện học bạ số, văn bằng số và cơ sở dữ liệu ngành giáo dục, tạo nền tảng cho việc quản lý, điều hành dựa trên dữ liệu.