Sách giáo khoa mới: 'Đừng bắt trẻ học những thứ lên lớp 12 vẫn chẳng dùng'

Bộ Giáo dục và Đào tạo cho biết bộ sách giáo khoa mới sẽ được kế thừa, cập nhật và chỉnh sửa trên nền tảng sách hiện hành thay vì xây dựng lại từ đầu, nhằm hạn chế xáo trộn với gần 20 triệu học sinh, giáo viên và gia đình.

Thông tin được Bộ Giáo dục và Đào tạo đưa ra trong quá trình rà soát, điều chỉnh chương trình giáo dục phổ thông theo chỉ đạo của Bộ Chính trị, lãnh đạo Đảng và Chính phủ, phù hợp với yêu cầu mới của Nghị quyết 71-NQ/TW về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo.

Bộ chưa công bố cụ thể những nội dung sẽ được chỉnh sửa trong sách giáo khoa. Tuy nhiên, cơ quan này nhấn mạnh việc điều chỉnh chương trình và sách sẽ theo hướng kế thừa, cập nhật, bổ sung trên nền tảng hiện có, không xây dựng lại từ đầu.

"Cách tiếp cận này vừa đảm bảo yêu cầu đổi mới, cập nhật nội dung cần thiết, vừa giữ được tính ổn định, liên tục của quá trình dạy học, hạn chế xáo trộn với trường, giáo viên, học sinh và gia đình", Bộ cho biết.

Bộ sách giáo khoa lớp 1-12 mới sẽ được in tại địa phương từ năm 2028

Gần 20 triệu học sinh sẽ không phải 'học lại từ đầu' với sách giáo khoa mới

Tăng nội dung lịch sử, văn hóa, đạo đức

Theo định hướng của Bộ, sách giáo khoa mới sẽ tăng cường giáo dục đạo đức, nhân cách, lòng yêu nước, ý thức trách nhiệm và khát vọng cống hiến. Nội dung về lịch sử, văn hóa, truyền thống dân tộc và các danh nhân cũng được bổ sung, cập nhật.

Sách được định hướng theo hướng thiết thực, dễ tiếp cận, phù hợp điều kiện dạy học thực tế; đồng thời giảm nội dung trùng lặp, nặng lý thuyết, không cần thiết hoặc quá chuyên sâu.

Đây cũng là những thay đổi được nhiều giáo viên, phụ huynh kỳ vọng.

Chị Nguyễn Thị Hường (Bắc Ninh), cho rằng sách giáo khoa cần bảo đảm tính liên thông giữa các cấp học, tránh tình trạng nội dung "lệch pha", thiếu tính kế thừa.

"Quan trọng nhất là sách phải hữu dụng trong thực tế, dành nhiều không gian hơn cho học sinh thực hành và trải nghiệm", chị Hường nói.

Nội dung sách chị Hường mong muốn sẽ tập trung vào những giá trị nền tảng như lịch sử, văn hóa, đạo đức và đổi mới sáng tạo.

Lịch sử không nên bị lược bỏ bởi đây là nền tảng giúp học sinh hiểu quá trình dựng nước, giữ nước của cha ông, từ đó biết trân trọng nền hòa bình, độc lập hiện nay. Văn hóa cần được giữ gìn trong quá trình hội nhập, còn giáo dục đạo đức phải hướng học sinh đến những giá trị ứng xử tốt đẹp với gia đình, cộng đồng và xã hội.

Bên cạnh đó, sách cần khuyến khích đổi mới tư duy, sáng tạo và sử dụng khoa học công nghệ đúng hướng để học sinh có khả năng thích ứng với sự phát triển của thế giới.

Chị Hường cũng cho rằng một số môn học cần được cân nhắc về cách tổ chức, trong đó có âm nhạc. Theo chị, không nhất thiết tất cả học sinh phải học theo cùng một cách, bởi năng lực và sở thích của mỗi em khác nhau.

Giáo viên muốn giảm kiến thức hàn lâm

Thầy La Đức Hải (Hà Nội) cũng đề nghị giảm lượng kiến thức nâng cao, chuyên sâu trong chương trình phổ thông. Theo thầy, những nội dung này có thể được tiếp tục học ở đại học hoặc dành cho những học sinh có nhu cầu, đam mê nghiên cứu.

Với môn Ngữ văn, thầy Hải cho rằng nên lựa chọn những tác phẩm có giá trị về cuộc sống, lịch sử, nhân văn và nghệ thuật, hạn chế những văn bản quá cao siêu hoặc thiên về "đánh đố" học sinh.

Ở môn Lịch sử và Địa lý, nội dung nên gần gũi, xác thực, có thể đưa thêm tiểu sử các anh hùng, liệt sĩ để học sinh dễ tiếp cận và hiểu hơn về lịch sử dân tộc.

Với môn Giáo dục kinh tế và pháp luật, thầy Hải đề xuất tăng các kiến thức pháp luật thiết thực với lứa tuổi học sinh như an toàn giao thông, hôn nhân và gia đình, giáo dục, bảo vệ môi trường, quyền trẻ em..., thay vì quá nhiều kiến thức hàn lâm, giáo điều mà học sinh khó vận dụng sau khi học.

Hoạt động trải nghiệm cũng nên được tổ chức thực chất hơn, giảm những tiết học chỉ diễn ra trong lớp để tăng cơ hội tham quan, trải nghiệm bên ngoài trường. Nội dung giữa các khối cần được thiết kế khác nhau, tránh trùng lặp hoặc lặp lại dưới những cách thể hiện tương tự.

Thầy Hải đồng thời đề nghị tăng thời lượng tiếng Anh khi học sinh đang chuẩn bị bước vào giai đoạn học tập và giao tiếp trong môi trường song ngữ.

Đặt nhiều kỳ vọng vào bộ sách mới, cô Đinh Thị Hậu, giáo viên Trường THCS Mường Động (Phú Thọ) đặc biệt lưu ý việc lựa chọn ngữ liệu trong môn Ngữ văn.

Cô Đinh Thị Hậu, giáo viên Trường THCS Mường Động. Ảnh: Nhân vật cung cấp

Theo cô Hậu, các văn bản được đưa vào sách cần được cân nhắc kỹ về giá trị giáo dục, mức độ phù hợp với học sinh và khả năng tiếp nhận của các em. "Tôi mong các tác giả khi lựa chọn văn bản sẽ quan tâm nhiều hơn đến giá trị giáo dục và mức độ phù hợp với học sinh, không có những văn bản chứa nhiều ý kiến trái chiều", cô nói.

Nữ giáo viên cũng cho rằng, tâm lý, khả năng tiếp nhận và nhu cầu học tập của học sinh hiện nay đã thay đổi. Vì vậy, sách giáo khoa không chỉ cung cấp kiến thức mà còn phải hỗ trợ mục tiêu phát triển phẩm chất, năng lực của học sinh.

Ngữ liệu cần có giá trị, gần gũi và tạo điều kiện để giáo viên tổ chức các hoạt động học tập hiệu quả.

Một vấn đề khác được cô Hậu nhấn mạnh là tính ổn định của sách giáo khoa. Khi một chương trình, bộ sách được triển khai, giáo viên và học sinh cần có đủ thời gian để tiếp cận, sử dụng, đánh giá rồi từ thực tế đưa ra những điều chỉnh phù hợp.

"Sự ổn định sẽ giúp giáo viên có điều kiện đầu tư sâu hơn cho chuyên môn và phương pháp giảng dạy", cô Hậu nhấn mạnh.

Khi chương trình giáo dục phổ thông mới được triển khai, giáo viên đã chủ động tìm hiểu, trao đổi và từng bước thích nghi với phương pháp dạy học mới. Do đó, bộ sách tiếp theo cần được nghiên cứu kỹ, lựa chọn nội dung phù hợp và có tính toán lâu dài để thực sự trở thành công cụ hỗ trợ giáo viên, học sinh.

Cả nước hiện có gần 20 triệu học sinh phổ thông từ lớp 1 đến 12. Từ năm học này, học sinh trên cả nước sử dụng chung bộ sách giáo khoa "Kết nối tri thức với cuộc sống", thay cho việc cùng lúc sử dụng ba bộ sách và nhiều sách lẻ như trước.