Ngành hàng xuất khẩu chủ lực nín thở chờ kết quả đàm phán Hiệp định thương mại đối ứng Việt Nam - Hoa Kỳ

Tại Diễn đàn "Giải pháp nâng cao năng lực cạnh tranh cho sản phẩm xuất khẩu Việt Nam trong chuỗi cung ứng toàn cầu" diễn ra chiều 3/2 tại Hà Nội, ông Ngô Sỹ Hoài, Tổng thư ký Hiệp hội Gỗ và Lâm sản Việt Nam cho biết, trong 15 năm liên tục gần đây, ngành công nghiệp gỗ luôn tăng trưởng kim ngạch xuất khẩu ở mức trên 10%, có lúc đạt 18 - 20%. Tuy nhiên, năm ngoái thì đã chững lại:

"Năm ngoái chúng ta chỉ xuất khẩu được 17,2 tỷ USD sản phẩm gỗ và khoảng 1 tỷ USD sản phẩm lâm sản ngoài gỗ - tăng trưởng 5,7%. Tức là tốc độ tăng trưởng đã giảm rất sâu, thấp xa so với kỳ vọng".

Ông Ngô Sỹ Hoài và các chuyên gia thảo luận tại Diễn đàn.

Ông Hoài cho biết, lý do chủ yếu đến từ thị trường Mỹ - thị trường chiếm khoảng 50% tổng kim ngạch xuất khẩu của ngành.

"Chúng ta bỏ trứng vào một giỏ như vậy thì nguy cơ bị điều tra và áp đặt các biện pháp phòng vệ thương mại là rất cao", ông Hoài nói.

Hiệp hội Gỗ và Lâm sản Việt Nam cho hay, ngành công nghiệp gỗ Việt Nam vừa bị áp thuế đối ứng, vừa bị áp thuế 232 đến 25%. Thậm chí, ngành đối diện nguy cơ có thể bị áp thuế "tăng gấp đôi".

"Hiện nay tất cả doanh nghiệp gỗ tập trung xuất khẩu nhiều vào thị trường Mỹ đang rất sốt ruột chờ đợi kết quả từ đoàn đàm phán và trông đợi rằng Hiệp định thương mại đối ứng giữa Việt Nam - Hoa Kỳ không quá bất lợi cho doanh nghiệp gỗ Việt Nam", ông Hoài cho biết.

Năm 2025, gỗ và sản phẩm gỗ nằm trong top 8 mặt hàng xuất khẩu trên 10 tỷ USD của Việt Nam. Năm 2026, với tư cách là một trong những ngành hàng quan trọng, đóng góp cho tăng trưởng xuất khẩu cũng như tăng trưởng nền kinh tế, ông Ngô Sỹ Hoài kỳ vọng ngành gỗ có kim ngạch xuất khẩu khoảng 19 tỷ USD.

Để làm được điều đó, theo ông Hoài, ngành cần đặc biệt đa dạng hóa thị trường, sản phẩm.

"Chúng ta cũng phải làm mới cách tiếp cận các thị trường cũ như EU, Nhật Bản... Lâu nay chúng ta chỉ quen làm một số sản phẩm theo đơn hàng của các nhà nhập khẩu từ các nước này, cam chịu thân phận gia công theo đúng mẫu mã", ông Hoài cho rằng doanh nghiệp cần phải tận dụng tiến bộ khoa học công nghệ, chuyển đổi số... chuyển dần từ OEM sang ODM và OBM. Doanh nghiệp cần làm sao để thoát cảnh "áo gấm đi đêm", chủ động nhiều hơn nữa trong chuỗi cung ứng sản phẩm gỗ trên thị trường toàn cầu và trong xúc tiến thương mại.

Liên quan đến thương mại điện tử, đại diện Hiệp hội Gỗ và Lâm sản Việt Nam mong trong thời gian tới sẽ nhận được sự hỗ trợ, giúp đỡ của Alibaba Việt Nam, Cục Xúc tiến thương mại, Cục Xuất nhập khẩu để tổ chức nhiều hơn các khóa đào tạo về thương mại điện tử xuyên quốc gia cho các doanh nghiệp lớn, doanh nghiệp đầu tàu và cả các làng nghề với nhóm sản phẩm thủ công mỹ nghệ.

"Chúng tôi bên cạnh 3.000 doanh nghiệp chế biến xuất khẩu lớn thì có 340 làng nghề gỗ, làm rất nhiều sản phẩm thủ công mỹ nghệ. Sản phẩm này năm ngoái chúng ta xuất khẩu được khoảng 1 tỷ USD. Nếu chúng ta biết tận dụng kênh thương mại điện tử xuyên biên giới thì tôi tin chắc rằng trong tương lai kim ngạch có thể tăng cao, góp phần tăng trưởng", ông Hoài kỳ vọng.

Nhấn mạnh một lần nữa bối cảnh thị trường Mỹ hiện nay và các doanh nghiệp đang chăm chú theo dõi kết quả đàm phán của hai bên, đại diện hiệp hội cũng bày tỏ góc nhìn lạc quan, dù khó khăn đến mấy, doanh nghiệp gỗ Việt Nam nói riêng, cũng như doanh nghiệp Việt Nam nói chung, với bản lĩnh can trường đã được rèn luyện, nhận thấy đây là một thách thức rất lớn nhưng cũng kéo theo các cơ hội, thời cơ.

"Nếu chúng ta biết nhìn lại phía sau lưng mình để tìm lối đi tiếp thì tôi vẫn tin ngành công nghiệp gỗ Việt Nam khi đã khẳng định được vị thế thuộc top đầu thế giới thì chắc chắn không có lý do gì dừng lại, mặc dù điều kiện thương mại, điều kiện thị trường toàn cầu có rất nhiều bất trắc như vậy", chuyên gia tin tưởng.

Đỗ Kiều