Ngành Tư pháp Quảng Trị: Đi trước một bước trong tham mưu hoàn thiện thể chế

Phóng viên Báo Pháp luật Việt Nam đã có cuộc trao đổi với ông Trần Chí Tiến, Giám đốc Sở Tư pháp Quảng Trị về những kết quả của ngành năm 2025 và định hướng trong năm 2026.

Thưa ông, nhìn lại năm 2025, ông đánh giá như thế nào về bối cảnh và yêu cầu đặt ra cho ngành Tư pháp Quảng Trị?

- Năm 2025 có thể xem là năm đặc biệt đối với ngành Tư pháp Quảng Trị. Việc sắp xếp đơn vị hành chính cấp tỉnh và tổ chức mô hình chính quyền địa phương 2 cấp đã tạo ra những thay đổi căn bản về không gian quản lý, phương thức điều hành cũng như hệ thống pháp lý áp dụng trên địa bàn.

Trong bối cảnh đó, yêu cầu đặt ra cho ngành Tư pháp không chỉ là hoàn thành các nhiệm vụ chuyên môn thường xuyên mà quan trọng hơn là tham mưu kịp thời, đầy đủ và đúng về thể chế, bảo đảm cho bộ máy chính quyền mới vận hành ổn định, không bị gián đoạn, không phát sinh khoảng trống hay xung đột pháp lý.

Có ý kiến cho rằng, năm 2025 là năm mà vai trò “gác cửa pháp lý” của ngành Tư pháp được thể hiện rất rõ. Ông nghĩ như thế nào về nhận định này?

- Tôi cho rằng nhận định đó phản ánh khá đúng thực tiễn. Trong quá trình sắp xếp tổ chức bộ máy và vận hành mô hình chính quyền mới, nếu thể chế không được chuẩn bị kỹ lưỡng, không được rà soát và điều chỉnh kịp thời thì rất dễ phát sinh vướng mắc, thậm chí ảnh hưởng đến hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước.

Chính vì vậy, ngành Tư pháp đã xác định rõ trách nhiệm của mình là đi trước một bước trong tham mưu hoàn thiện thể chế, từ việc sắp xếp tổ chức bộ máy, xử lý hệ thống văn bản quy phạm pháp luật cho đến hướng dẫn phân cấp, phân quyền và tổ chức thực hiện ở cơ sở.

Tập thể cán bộ, công chức Sở Tư pháp tỉnh Quảng Trị quyết tâm hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ năm 2026.

Một trong những nhiệm vụ có khối lượng rất lớn thời gian qua là rà soát, xử lý hệ thống văn bản quy phạm pháp luật sau sắp xếp đơn vị hành chính cấp tỉnh. Kết quả nổi bật của công tác này trên địa bàn Quảng Trị là gì, thưa ông?

- Sau sắp xếp đơn vị hành chính cấp tỉnh, hệ thống văn bản quy phạm pháp luật của hai tỉnh trước đây còn hiệu lực với số lượng lớn và có nhiều nội dung không còn phù hợp với mô hình quản lý mới. Sở Tư pháp đã phối hợp với các sở, ngành tiến hành rà soát 1.075 văn bản quy phạm pháp luật bị tác động bởi việc sắp xếp và tổ chức chính quyền địa phương 2 cấp.

Trên cơ sở đó, các sở, ngành đã phối hợp với Sở Tư pháp tham mưu xử lý 181 văn bản, qua đó bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ của hệ thống pháp luật trên địa bàn tỉnh Quảng Trị mới, khẳng định vai trò nòng cốt của ngành Tư pháp trong tham mưu kiến tạo hành lang pháp lý cho bộ máy vận hành ổn định.

Không chỉ rà soát, xử lý văn bản, công tác thẩm định, kiểm tra văn bản cũng được nhấn mạnh trong năm 2025. Điểm mới trong cách làm của ngành Tư pháp Quảng Trị là gì thưa ông?

- Năm 2025, chúng tôi đã đổi mới mạnh mẽ phương thức thẩm định văn bản quy phạm pháp luật. Thay vì chỉ tập trung “soát lỗi” ở giai đoạn cuối, Sở Tư pháp tăng cường hướng dẫn nghiệp vụ, trao đổi chuyên môn ngay từ giai đoạn soạn thảo, giúp các cơ quan chủ trì xây dựng văn bản nâng cao chất lượng dự thảo ngay từ đầu.

Trong năm, Sở đã thẩm định 155 dự thảo văn bản, giúp UBND tỉnh tự kiểm tra 103 quyết định, trực tiếp kiểm tra 36 văn bản theo thẩm quyền, bảo đảm hoàn thành 100% nhiệm vụ theo kế hoạch đề ra, góp phần hạn chế tối đa các vướng mắc trong tổ chức thi hành pháp luật.

Sở Tư pháp tổ chức Hội nghị tập huấn kỹ năng nghiệp vụ, chuyên sâu về hộ tịch, quốc tịch, nuôi con nuôi và chứng thực khi thực hiện chính quyền địa phương 2 cấp.

Việc thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp và phân cấp, ủy quyền mạnh cho cấp xã hiện nay đặt ra những yêu cầu gì về mặt thể chế, thưa ông?

- Yêu cầu lớn nhất là bảo đảm việc phân cấp, ủy quyền được thực hiện thực chất, rõ ràng, nhưng vẫn giữ được tính thống nhất trong quản lý nhà nước. Các nội dung phân cấp, ủy quyền phải bảo đảm đúng thẩm quyền, đủ nguồn lực và điều kiện bảo đảm.

Ngoài ra, ngành Tư pháp đã kịp thời tham mưu UBND tỉnh ban hành các văn bản chỉ đạo, hướng dẫn về bố trí công chức tư pháp - hộ tịch, chuyển giao thẩm quyền, hồ sơ, sổ sách từ cấp huyện về cấp xã. Đồng thời, Sở đã tham mưu công bố và phê duyệt quy trình điện tử đối với 162 thủ tục hành chính của cấp tỉnh và cấp xã, bảo đảm việc tiếp nhận, giải quyết thủ tục hành chính được thông suốt, không bị gián đoạn khi thay đổi mô hình tổ chức.

Trong quá trình hoàn thiện thể chế, ngành Tư pháp Quảng Trị đã làm gì để tháo gỡ các “điểm nghẽn” pháp lý phát sinh từ thực tiễn?

- Bám sát mục tiêu cơ bản là tháo gỡ những “điểm nghẽn”, khó khăn, vướng mắc do quy định pháp luật, Sở Tư pháp đã tham mưu UBND tỉnh chỉ đạo rà soát, xác định các nội dung cần hướng dẫn hoặc cần xử lý bằng văn bản quy phạm pháp luật theo trình tự, thủ tục rút gọn. Nhiều nội dung vướng mắc đã được hướng dẫn hoặc xử lý kịp thời, qua đó tạo hành lang pháp lý rõ ràng cho các cơ quan, tổ chức và người dân trong quá trình thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn theo mô hình mới.

Chuyển đổi số được xem là công cụ hỗ trợ quan trọng cho việc thực thi thể chế. Ông đánh giá vai trò của chuyển đổi số trong công tác tư pháp năm 2025 như thế nào?

- Chuyển đổi số giúp thể chế được triển khai nhanh hơn, minh bạch hơn và hiệu quả hơn. Đến nay, 100% thủ tục hành chính đủ điều kiện trong lĩnh vực tư pháp đã được cung cấp dịch vụ công trực tuyến; tỷ lệ hồ sơ trực tuyến tại Sở đạt 98,9%, nhiều thủ tục hộ tịch cấp xã đạt tỷ lệ rất cao. Các cơ sở dữ liệu chuyên ngành như vi bằng, công chứng, xử lý vi phạm hành chính tiếp tục được cập nhật đầy đủ, tạo nền tảng quan trọng cho quản lý nhà nước bằng dữ liệu, giúp giảm chi phí tuân thủ cho người dân và doanh nghiệp.

Thừa ủy quyền của Thủ tướng Chính phủ, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Trị Lê Văn Bảo trao Bằng khen của Thủ tướng Chính phủ cho 2 cá nhân. (Ảnh trong bài: ĐVCC)

Trên nền tảng hoàn thiện thể chế đã được thiết lập trong năm 2025, ngành Tư pháp Quảng Trị xác định mục tiêu và định hướng lớn nào trong giai đoạn tới?

- Trên nền tảng những kết quả đã đạt được trong năm 2025, ngành Tư pháp Quảng Trị xác định mục tiêu xuyên suốt trong năm 2026 nói riêng và thời gian tới nói chung là tiếp tục hoàn thiện thể chế một cách đồng bộ, thống nhất và khả thi, bảo đảm hệ thống pháp luật thực sự trở thành nền tảng cho bộ máy chính quyền địa phương vận hành thông suốt, hiệu quả theo mô hình mới.

Chúng tôi tập trung nâng cao chất lượng tham mưu xây dựng, thẩm định và tổ chức thi hành văn bản quy phạm pháp luật, kịp thời tháo gỡ những “điểm nghẽn” pháp lý phát sinh từ thực tiễn, gắn hoàn thiện thể chế với cải cách thủ tục hành chính và chuyển đổi số. Qua đó khẳng định vai trò trung tâm của ngành Tư pháp trong kiến tạo thể chế, làm cho pháp luật thực sự trở thành nền móng của bộ máy chính quyền địa phương vận hành thông suốt và hiệu quả trong giai đoạn phát triển mới.

Trân trọng cảm ơn ông!

Minh Phương (thực hiện)