Ngày Vi chất dinh dưỡng (1-6): Bổ sung đầy đủ dinh dưỡng để trẻ khỏe mạnh, thông minh

Trẻ được uống vitamin A miễn phí tại điểm Trạm Y tế Xuân Trường (phường Xuân Lộc). Ảnh: Hạnh Dung

Bên cạnh chất đạm, chất béo, tinh bột, các vi chất dinh dưỡng tuy chỉ cần một lượng rất nhỏ nhưng lại quyết định lớn đến sự phát triển toàn diện của trẻ.

Thiếu vi chất, trẻ hay ốm vặt

Chị Phạm Thùy Nhung (ở phường Tân Triều, thành phố Đồng Nai) chia sẻ: Con gái chị 22 tháng tuổi nhưng chỉ nặng hơn 9kg, thường xuyên ốm vặt. Dù được cha mẹ chăm sóc khá kỹ nhưng bé hấp thu không tốt, rất khó tăng cân. Trong một lần nhập viện mới đây điều trị bệnh viêm phổi, gia đình mới biết bé thiếu nhiều vi chất cần thiết cho cơ thể.

Bà Nguyễn Thị Hường, Trưởng khoa Dinh dưỡng tiết chế, Bệnh viện Hoàn Mỹ Đồng Nai cho biết: Với những trẻ chậm tăng cân, suy dinh dưỡng, việc bổ sung vi chất là vô cùng cần thiết. Trong đó, kẽm giúp tăng cường miễn dịch và hỗ trợ tiêu hóa; sắt giúp cải thiện tình trạng thiếu máu; còn chất béo giúp tăng khả năng hấp thu các vitamin tan trong dầu như vitamin A, D, K.

Theo chuyên gia dinh dưỡng, thiếu vi chất dinh dưỡng ở giai đoạn đầu thường diễn biến âm thầm, khó nhận biết. Tuy nhiên, khi đã xuất hiện các biểu hiện bệnh lý thì hậu quả thường rất nặng nề. Một số trường hợp gần như không thể phục hồi hoàn toàn, chẳng hạn thiểu năng trí tuệ do thiếu i-ốt hay mù lòa do thiếu vitamin A.

Thạc sĩ - bác sĩ Phạm Kiều Trang, Trưởng khoa Hồi sức tích cực - chống độc, Bệnh viện Nhi đồng Đồng Nai cho hay: Thực tế cho thấy, một bệnh nhi có tình trạng dinh dưỡng tốt sẽ phục hồi nhanh hơn khi mắc bệnh. Ngược lại, trẻ bị suy dinh dưỡng thường có sức đề kháng yếu, thời gian điều trị kéo dài và dễ gặp biến chứng.

Vai trò quan trọng của vi chất dinh dưỡng

Hiện có khoảng 90 loại vi chất cần thiết cho cơ thể, bao gồm các vitamin nhóm A, B, C, D, E, K cùng nhiều khoáng chất như: sắt, kẽm, i-ốt, magiê… Trong đó, 4 loại vi chất trẻ dễ thiếu nhất là: vitamin A, sắt, i-ốt và kẽm.

Theo bà Nguyễn Thị Hường, vitamin A giúp trẻ phát triển bình thường, bảo vệ giác mạc mắt, làn da và niêm mạc hô hấp. Thiếu vitamin A khiến trẻ chậm lớn, còi cọc, dễ mắc các bệnh nhiễm trùng như: sởi, viêm đường hô hấp, tiêu chảy. Đặc biệt, vitamin A còn góp phần tăng cường hệ miễn dịch, giúp cơ thể chống lại bệnh tật. Thiếu vitamin A là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây mù lòa ở trẻ em.

Trong khi đó, sắt tham gia trực tiếp vào quá trình tạo máu. Khi thiếu sắt, cơ thể sẽ bị thiếu máu, dẫn đến mệt mỏi, xanh xao, giảm khả năng học tập và phát triển trí tuệ ở trẻ. Các chuyên gia dinh dưỡng khuyến cáo, trẻ cần được bổ sung sắt thông qua các thực phẩm giàu đạm như: thịt đỏ, gan, lòng đỏ trứng, rau xanh đậm… Đồng thời cần bổ sung thêm vitamin C từ rau xanh và trái cây để tăng hấp thu sắt. Không chỉ trẻ em, phụ nữ mang thai và phụ nữ trong độ tuổi sinh sản cũng là nhóm dễ thiếu sắt. Thiếu máu do thiếu sắt ở phụ nữ mang thai có thể làm tăng nguy cơ sinh non và ảnh hưởng đến sự phát triển của thai nhi.

Còn i-ốt là vi chất thiết yếu cho hoạt động của tuyến giáp và sự phát triển của não bộ. Thiếu i-ốt có thể gây bướu cổ, thiểu năng trí tuệ, chậm phát triển thể chất và tinh thần. Nếu người mẹ thiếu i-ốt trong thai kỳ sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng nhận thức của trẻ sau này. Vì thế, việc sử dụng muối i-ốt trong bữa ăn hàng ngày là giải pháp đơn giản nhưng rất hiệu quả để phòng, chống thiếu i-ốt. Ngoài muối i-ốt, các loại hải sản như sò, rong biển cũng là nguồn thực phẩm giàu i-ốt tự nhiên.

Kẽm là thành phần quan trọng của hormone tăng trưởng. Thiếu kẽm khiến trẻ biếng ăn, chậm tăng cân, thấp còi và giảm sức đề kháng. Trên thực tế, nhiều trẻ nhỏ hiện gặp tình trạng hấp thu kém trong giai đoạn ăn dặm, dẫn đến thiếu kẽm kéo dài. Biểu hiện thường gặp là trẻ hay rụng tóc vành khăn, ra mồ hôi trộm, móng tay xuất hiện đốm trắng hoặc da xanh xao. Để bổ sung kẽm, phụ huynh nên cho trẻ ăn các loại thịt, hải sản, lòng đỏ trứng, đậu nành và rau lá xanh đậm. Việc bổ sung kẽm bằng thuốc cần có hướng dẫn của bác sĩ để tránh dư thừa, gây ảnh hưởng sức khỏe.

Bác sĩ chuyên khoa I Nguyễn Thị Quý, Trưởng khoa Dinh dưỡng (Trung tâm Kiểm soát bệnh tật Đồng Nai) nhấn mạnh: Giai đoạn “vàng” để phát triển thể chất và trí não của trẻ là từ khi mang thai đến 5 tuổi. Vì vậy, việc chăm sóc dinh dưỡng cần được thực hiện càng sớm càng tốt. Trẻ cần được bú mẹ hoàn toàn trong 6 tháng đầu đời để tận dụng nguồn sữa non giàu vitamin A và kháng thể tự nhiên. Sau 6 tháng, trẻ cần ăn dặm hợp lý, đa dạng thực phẩm để đảm bảo đủ 4 nhóm chất: đạm, đường, chất béo, vitamin và khoáng chất.