Nghị quyết 19-NQ/TW: Khơi thông nguồn lực, doanh nghiệp bứt phá trong mô hình phát triển mới

Ông Mạc Quốc Anh, Phó Chủ tịch, Tổng thư ký Hiệp hội Doanh nghiệp vừa và nhỏ thành phố Hà Nội phát biểu. Ảnh: Phan Phương/TTXVN

Với mục tiêu tăng trưởng GRDP bình quân từ 11%/năm trở lên trong giai đoạn 2026-2030, Hà Nội phải khơi thông nguồn lực, nâng hiệu quả phân bổ vốn và tạo điều kiện để doanh nghiệp chuyển hóa nguồn lực thành sản phẩm, việc làm và giá trị gia tăng.

Xung quanh tác động của mô hình phát triển mới đối với cộng đồng doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp nhỏ và vừa, phóng viên TTXVN đã trao đổi với ông Mạc Quốc Anh, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa thành phố Hà Nội (HANOISME).

Thưa ông, Nghị quyết số 19-NQ/TW đặt ra một cách tiếp cận mới về tăng trưởng và phân bổ nguồn lực. Theo ông, điều này tác động như thế nào đến cộng đồng doanh nghiệp nhỏ và vừa của Hà Nội?

Tác động trước hết nằm ở sự thay đổi tư duy điều hành. Nghị quyết yêu cầu chuyển từ quản lý, kiểm soát sang kiến tạo, dẫn dắt phát triển; pháp luật phải rõ ràng, minh bạch, dễ thực hiện; chuyển mạnh từ tiền kiểm sang hậu kiểm thông minh, đồng thời bảo vệ quyền sở hữu, quyền tài sản và quyền tự do kinh doanh. Nếu những định hướng này được Hà Nội cụ thể hóa quyết liệt, doanh nghiệp sẽ được hưởng lợi trực tiếp từ việc giảm chi phí tuân thủ, rút ngắn thời gian thực hiện thủ tục và hạn chế rủi ro chính sách.

Đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa, một thủ tục kéo dài hoặc quy định thiếu ổn định có thể làm tăng đáng kể chi phí và khiến họ bỏ lỡ cơ hội thị trường. Ngược lại, môi trường đầu tư minh bạch, ổn định và có khả năng dự báo sẽ củng cố niềm tin để doanh nghiệp đầu tư dài hạn, đổi mới công nghệ và mở rộng kinh doanh.

Mô hình mới mở ra cơ hội cho những doanh nghiệp có năng lực đổi mới và tạo giá trị gia tăng, kể cả doanh nghiệp quy mô nhỏ. Nhưng cơ hội chỉ trở thành kết quả khi doanh nghiệp chủ động thay đổi và chính quyền tạo được môi trường thuận lợi cho đầu tư, kinh doanh.

"Khơi thông nguồn lực" thường được hiểu trước hết là giải quyết bài toán vốn. Từ thực tế doanh nghiệp, theo ông, Hà Nội cần tiếp cận vấn đề này như thế nào?

Vốn rất quan trọng nhưng khơi thông nguồn lực không chỉ là đưa thêm tiền vào nền kinh tế. Điều cốt lõi là làm cho các nguồn lực đang có được lưu chuyển nhanh hơn, được sử dụng hiệu quả hơn và đi vào những hoạt động có khả năng tạo ra năng suất, việc làm và giá trị gia tăng cao. Đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa, những nguồn lực cần được khơi thông đồng bộ gồm vốn, đất đai, mặt bằng sản xuất, công nghệ, dữ liệu và nguồn nhân lực chất lượng cao.

Nhiều doanh nghiệp có phương án kinh doanh và thị trường nhưng thiếu tài sản bảo đảm hoặc khó tiếp cận vốn dài hạn. Hà Nội vì vậy cần đa dạng hóa các kênh vốn cho đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh và doanh nghiệp công nghệ; đồng thời nâng hiệu quả các quỹ, chương trình hỗ trợ để vốn đến đúng đối tượng.

Đầu tư công cũng phải phát huy vai trò dẫn dắt và kích hoạt đầu tư xã hội. Khi thành phố đẩy nhanh hạ tầng chiến lược, xử lý dự án tồn đọng và mở rộng không gian phát triển, khu vực tư nhân sẽ có thêm cơ hội đầu tư, cung ứng sản phẩm, dịch vụ.
Cải cách hành chính cũng phải được xem là một giải pháp kinh tế. Mỗi ngày rút ngắn thời gian xử lý thủ tục là một phần chi phí được tiết giảm; mỗi dự án được tháo gỡ là một dòng vốn có cơ hội quay lại sản xuất, kinh doanh. Hiệu quả khơi thông nguồn lực vì thế phải được đo cả bằng tốc độ đưa nguồn lực vào nền kinh tế và giá trị mới được tạo ra.

Khi khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và năng suất trở thành các động lực chính, theo ông, ndoanh nghiệp nhỏ và vừa phải thay đổi ra sao để không bị bỏ lại phía sau?

Nghị quyết mở ra cơ hội nhưng đồng thời đặt doanh nghiệp trước một yêu cầu rất rõ là phải tự đổi mới. Doanh nghiệp nhỏ không thể tiếp tục cạnh tranh chủ yếu bằng giá rẻ và lao động giản đơn, mà phải chuyển sang cạnh tranh bằng năng suất, công nghệ, chất lượng sản phẩm, dữ liệu, thương hiệu và năng lực quản trị.

Công nghệ cần trở thành một phần trong chiến lược phát triển chứ không chỉ là khoản mua sắm thiết bị. Chuyển đổi số và ứng dụng trí tuệ nhân tạo có thể giúp doanh nghiệp giảm chi phí, chuẩn hóa quy trình và ra quyết định nhanh hơn. Song doanh nghiệp phải bắt đầu từ nhu cầu thực tế, tránh đầu tư theo phong trào mà không tạo ra năng suất.

Chuyển đổi xanh cũng gắn trực tiếp với năng lực cạnh tranh. Tiết kiệm nguyên liệu, năng lượng và đáp ứng tiêu chuẩn môi trường đang trở thành điều kiện để doanh nghiệp tham gia nhiều chuỗi cung ứng trong nước và quốc tế.

Doanh nghiệp nhỏ và vừa khó chuyển đổi hiệu quả nếu phát triển đơn lẻ. Cần thúc đẩy liên kết giữa doanh nghiệp lớn, doanh nghiệp đầu chuỗi với doanh nghiệp nhỏ và vừa, doanh nghiệp khởi nghiệp, viện nghiên cứu và trường đại học. Đây là con đường giúp doanh nghiệp nhỏ trở thành nhà cung cấp, nâng chuẩn sản phẩm và tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị.

Hà Nội có lợi thế về trường đại học, viện nghiên cứu, chuyên gia và nhân lực trình độ cao. Thành phố cần kết nối để tri thức và kết quả nghiên cứu được chuyển hóa thành công nghệ, sản phẩm và năng suất. Doanh nghiệp cũng phải nâng cao quản trị, đào tạo nhân lực, đầu tư công nghệ và xây dựng thương hiệu.

Từ góc độ HANOISME, ông đánh giá thành phố Hà Nội cần làm gì để các định hướng của Nghị quyết thực sự chuyển thành động lực tăng trưởng cho cộng đồng doanh nghiệp, thưa ông?

Theo tôi, thành phố Hà Nội cần sớm chuyển các định hướng lớn thành chương trình cụ thể, có đầu mối chịu trách nhiệm, nguồn lực thực hiện, thời hạn và kết quả đo lường được. Chính sách chỉ có ý nghĩa khi doanh nghiệp cảm nhận được sự thay đổi trong hoạt động sản xuất, kinh doanh.

Cần xác định rõ chi phí tuân thủ giảm bao nhiêu; thời gian làm thủ tục được rút ngắn thế nào; khả năng tiếp cận vốn, mặt bằng và dữ liệu cải thiện ra sao; bao nhiêu doanh nghiệp được hỗ trợ chuyển đổi và tham gia chuỗi cung ứng. Các chỉ tiêu này cần được công khai, theo dõi thường xuyên.

Muốn huy động nguồn lực tư nhân, Hà Nội phải tạo dựng niềm tin bằng môi trường đầu tư minh bạch, ổn định và có khả năng dự báo. Khi chính sách nhất quán, thủ tục rõ ràng và thời gian xử lý hợp lý, doanh nghiệp sẽ mạnh dạn đầu tư dài hạn.

Thành phố cần có các chương trình hỗ trợ thiết thực về công nghệ, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, quản trị và đào tạo nhân lực. Hỗ trợ không nên dàn trải mà phải dựa trên nhu cầu, năng lực hấp thụ và kết quả đầu ra; các hiệp hội doanh nghiệp có thể làm cầu nối với trường đại học, viện nghiên cứu, tổ chức tín dụng và doanh nghiệp công nghệ.

Đặc biệt, cần thúc đẩy liên kết thông qua cơ chế đặt hàng và chương trình phát triển nhà cung cấp. Khi tham gia chuỗi sản xuất lớn, doanh nghiệp nhỏ sẽ có động lực nâng chuẩn sản phẩm, đổi mới công nghệ và cải thiện quản trị.

Khơi thông nguồn lực không chỉ là đưa thêm nguồn lực vào nền kinh tế, mà phải làm cho nguồn lực đang có lưu chuyển nhanh hơn và tạo ra giá trị cao hơn. Nếu Hà Nội làm tốt điều đó và doanh nghiệp chủ động đổi mới, cộng đồng doanh nghiệp Thủ đô sẽ có nền tảng để đóng góp thực chất vào mục tiêu tăng trưởng nhanh, bền vững.

Xin trân trọng cảm ơn ông!