Nghị quyết 57: Quản lý hồ sơ tố tụng hình sự trên môi trường số

Thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, Viện Kiểm sát nhân dân Tối cao đã đưa vào vận hành nền tảng Quản lý án hình sự toàn ngành từ quý 2/2026 nhằm số hóa và quản lý toàn bộ hồ sơ tố tụng hình sự trên môi trường số.

Là một trong số các đơn vị có số lượng án lớn nhất trong cả nước, tính chất vụ việc phức tạp, Viện Kiểm sát nhân dân thành phố Hà Nội đã "tăng tốc" thực hiện chương trình này, đóng góp vào cơ sở dữ liệu án hình sự lớn nhất từ trước đến nay của ngành, từng bước bảo đảm yêu cầu "đúng, đủ, sạch, sống, thống nhất, dùng chung."

Đồng bộ và minh bạch

Theo Kế hoạch số 205/KH-VKSTC ngày 24/10/2025 của Viện Kiểm sát nhân dân Tối cao, nền tảng Quản lý án hình sự trong ngành Kiểm sát nhân dân giúp quản lý, theo dõi chặt chẽ mọi giai đoạn từ điều tra, truy tố, xét xử đến tạm giữ, tạm giam và thi hành án. Đặc biệt, giúp các cơ quan tố tụng liên thông, đồng bộ hóa dữ liệu, giảm thời gian xử lý và tăng tính minh bạch.

Cụ thể, Viện Kiểm sát các cấp phải số hóa 100% tài liệu, hồ sơ vụ án đủ điều kiện và lưu trữ trong hồ sơ điện tử. Cán bộ kiểm sát thực hiện báo cáo đề xuất, tạo lập văn bản tố tụng, trình ký và ký số trực tiếp trên phần mềm. Đồng thời, các dữ liệu cần được cập nhật và chuẩn hóa thông tin theo tiêu chí "đúng, đủ, sạch, sống, thống nhất, dùng chung."

Theo Phó Viện trưởng Viện Kiểm sát nhân dân thành phố Hà Nội Ngô Hồng Sơn, hiện nay, hầu hết các đơn vị trong ngành đã hoàn thành việc nhập dữ liệu 100% các vụ việc, vụ án hình sự lên hệ thống; bảo đảm thực hiện các thao tác nghiệp vụ toàn trình.

Lãnh đạo đơn vị có thể theo dõi tiến độ xử lý hồ sơ, rà soát thời hạn tố tụng, kiểm tra việc thực hiện nhiệm vụ của cán bộ và kịp thời chỉ đạo xử lý các vụ, việc có nguy cơ quá hạn hoặc tồn đọng. Việc quản lý dữ liệu tập trung trên nền tảng giúp nâng cao khả năng tra cứu, thống kê, tổng hợp số liệu và phục vụ hiệu quả công tác quản lý, điều hành.

Đặc biệt, đối với việc thực hiện toàn trình, ký số trên nền tảng Quản lý án hình sự, các đơn vị đã triển khai xử lý hồ sơ điện tử, ký số đối với văn bản tố tụng, báo cáo đề xuất và các tài liệu nghiệp vụ theo quy định. Công tác ký số, xử lý toàn trình đối với các vụ việc, vụ án phát sinh mới từ ngày 1/1/2026 được thực hiện nghiêm túc, góp phần hình thành hồ sơ điện tử, tạo thuận lợi cho việc lưu trữ, tra cứu và khai thác dữ liệu phục vụ công tác chuyên môn.

Bên cạnh đó, các đơn vị còn thực hiện số hóa tài liệu trong quá trình thụ lý, xử lý vụ, việc; scan, cập nhật và lưu trữ tài liệu điện tử trên hệ thống nhằm phục vụ quản lý hồ sơ và xây dựng môi trường làm việc điện tử trong hoạt động nghiệp vụ hình sự.

Việc sử dụng, khai thác các biểu mẫu, văn bản tố tụng và báo cáo đề xuất trên nền tảng Quản lý án hình sự được cán bộ, công chức thực hiện thường xuyên. Các biểu mẫu được tích hợp trên hệ thống giúp bảo đảm tính thống nhất trong ban hành văn bản, giảm thời gian soạn thảo, hạn chế sai sót về hình thức và hỗ trợ người dùng tra cứu nhanh hồ sơ, dữ liệu nghiệp vụ phục vụ công tác chuyên môn, thống kê và xây dựng báo cáo đề xuất.

Theo ông Nguyễn Văn Thuận (Viện trưởng Viện Kiểm sát nhân dân khu vực 3-thành phố Hà Nội), trong bối cảnh chuyển đổi số đang trở thành yêu cầu tất yếu đối với các cơ quan nhà nước, Viện Kiểm sát nhân dân khu vực 3 xác định ứng dụng công nghệ thông tin chuyển đổi số là một trong những giải pháp quan trọng nhằm đổi mới phương thức quản lý, nâng cao chất lượng thực hành công vụ, cải cách hành chính và xây dựng nền tư pháp hiện đại.

"Chúng tôi đã đảm bảo thực hiện 100% vụ việc, vụ án hình sự thụ lý mới kể từ ngày 15/7/2026 được lập hồ sơ kiểm soát điện tử thực hiện ký số, đóng dấu số đối với các văn bản tố tụng. Qua đó, thực hiện xử lý vụ việc, quản lý hồ sơ, theo dõi tiến trình giải quyết…một cách khoa học, minh bạch và đồng bộ," Viện trưởng Viện Kiểm sát nhân dân khu vực 3-thành phố Hà Nội nhấn mạnh.

Hoàn thiện hệ thống liên thông

Theo đánh giá của Viện Kiểm sát nhân dân thành phố Hà Nội, quá trình vận hành nền tảng Quản lý án hình sự cho thấy, hiện nay, một số quy định liên quan đến hồ sơ điện tử, ký số, số hóa tài liệu, lưu trữ và chia sẻ dữ liệu điện tử trong lĩnh vực tố tụng hình sự chưa thực sự đầy đủ, đồng bộ hoặc chưa có hướng dẫn chi tiết để triển khai thống nhất trong thực tiễn.

Quy trình phối hợp, liên thông dữ liệu giữa các cơ quan tiến hành tố tụng trên môi trường điện tử chưa được quy định cụ thể, dẫn đến khó khăn trong việc khai thác và đối chiếu dữ liệu.

Viện trưởng Viện Kiểm sát nhân dân khu vực 5-thành phố Hà Nội Phùng Xuân Giang cho biết, một số quy định của Bộ luật Tố tụng hình sự và quy chế nghiệp vụ hiện hành chưa được cập nhật đầy đủ trên nền tảng, đặc biệt đối với việc tính thời hạn tố tụng, thời hạn điều tra, gia hạn điều tra, các vụ án có người chưa thành niên hoặc các trường hợp khởi tố bổ sung, thay đổi tội danh.

Điều này dẫn đến số liệu trên nền tảng và số liệu thống kê thực tế có thời điểm chưa thống nhất hoặc phát sinh cảnh báo quá hạn không chính xác. Riêng với phần thống kê, báo cáo, việc kết xuất số liệu ở một số thời điểm chưa bảo đảm chính xác, chưa phản ánh đầy đủ thực tế dữ liệu nhập trên nền tảng; chức năng lọc dữ liệu, tra cứu, thống kê, hiển thị công thức tính và theo dõi tiến độ nhập liệu còn hạn chế.

Mặt khác, một số chức năng chưa linh hoạt trong xử lý các tình huống nghiệp vụ phát sinh; việc chỉnh sửa dữ liệu, hủy bỏ thao tác nhập nhầm hoặc cập nhật lại trạng thái hồ sơ còn phức tạp và phụ thuộc vào cấp quản trị hệ thống.

"Vì vậy, theo tôi cần tập trung khắc phục các lỗi kỹ thuật phát sinh trong quá trình sử dụng như lỗi đồng bộ dữ liệu, xử lý án nhập, án tách, cảnh báo quá hạn và các bất cập liên quan đến tính thời hạn tố tụng. Đồng thời bổ sung, hoàn thiện các mô-đun nghiệp vụ, chức năng tìm kiếm, lọc dữ liệu, tra cứu hồ sơ và kết xuất biểu mẫu thống kê phục vụ công tác quản lý, chỉ đạo điều hành," Viện trưởng Viện Kiểm sát nhân dân khu vực 5-thành phố Hà Nội nêu quan điểm.

Trong bối cảnh chuyển đổi số quốc gia đang bước vào giai đoạn tăng tốc và chuyển mạnh từ "nhận thức" sang "hành động", ngành Kiểm sát nhân dân đã đẩy mạnh triển khai ứng dụng nền tảng Quản lý án hình sự trong các hoạt động của ngành.

Đây là bước tiến trọng tâm trong chuyển đổi số của ngành Kiểm sát nhân dân, giúp số hóa, chuẩn hóa và đồng bộ hóa toàn bộ công tác quản lý, khai thác dữ liệu án hình sự trên toàn hệ thống./.