Nghị quyết 80 - 'soi đường' cho văn hóa Việt Nam: Khơi thông điểm nghẽn, nút thắt

Đất nước ta đang tiến bước vào kỷ nguyên mới. Năm 2026 là năm đầu tiên toàn Đảng, toàn dân, toàn quân triển khai Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng. Đồng thời, đây cũng là năm đầu triển khai Nghị quyết số 80-NQ/TW (gọi tắt là Nghị quyết 80) ngày 7-1-2026 của Bộ Chính trị "Về phát triển văn hóa Việt Nam".

Trọng trách của ngành văn hóa

Định hướng chỉ đạo xuyên suốt của Đảng tại Nghị quyết 80, đó là văn hóa phải đi trước soi đường, thấm vào từng quyết sách, định hình phẩm giá con người, đạo đức xã hội và phẩm cách quốc gia; thực sự trở thành nền tảng vững chắc và sức mạnh nội sinh, góp phần vào mục tiêu phát triển nhanh, bền vững và hai mục tiêu 100 năm mà Đảng, Nhà nước và nhân dân ta xác lập.

Trong bối cảnh thế giới dự báo tiếp tục biến động nhanh và phức tạp, với cạnh tranh nước lớn ngày càng gay gắt, trong đó có cạnh tranh về giá trị và ảnh hưởng văn hóa, các quốc gia đều nỗ lực định vị vai trò của mình trong trật tự thế giới mới, nhất là "vị thế văn hóa". Điều này đòi hỏi đội ngũ cán bộ làm công tác văn hóa, thông tin, thể thao và du lịch, phải quyết tâm cao, nỗ lực lớn và hành động quyết liệt mới đạt được kết quả như mong muốn.

Ý thức sâu sắc được trách nhiệm của mình về phát triển văn hóa mà Đảng, Nhà nước, Chính phủ giao phó, trong thời gian tới đây, toàn ngành văn hóa, thể thao và du lịch tiếp tục đi sâu nghiên cứu, nâng cao nhận thức đầy đủ, sâu sắc hơn nữa về văn hóa theo tinh thần Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng, Nghị quyết 80 của Bộ Chính trị; trước hết là ở các cơ quan quản lý Nhà nước về văn hóa, thông tin, thể thao và du lịch. Đó là làm tốt vai trò tham mưu cho các cấp ủy Đảng, chính quyền để văn hóa phải được phát triển ngang tầm với chính trị, kinh tế, xã hội. Phát triển văn hóa, con người là nền tảng, nguồn lực nội sinh quan trọng, động lực to lớn, trụ cột, hệ điều tiết cho phát triển nhanh và bền vững đất nước.

Song song đó, cần kịp thời thể chế hóa các nghị quyết, kết luận của Đảng về văn hóa; hoàn thiện hệ thống pháp luật đồng bộ, khả thi, dễ thực hiện, tương thích với các nghị quyết trụ cột mà Bộ Chính trị ban hành trong thời gian qua. Trong bối cảnh phát triển văn hóa số, kinh tế số và công dân số, cần đẩy mạnh phân cấp, phân quyền cho địa phương. Đồng thời rà soát, khơi thông các "điểm nghẽn", "nút thắt", khoảng trống pháp lý, nhất là trong lĩnh vực nghệ thuật biểu diễn, văn học và một số ngành công nghiệp văn hóa… để tham mưu điều chỉnh, bổ sung, tạo cơ chế khai thác, phát huy tối đa nguồn lực cho phát triển văn hóa, thông tin, thể thao và du lịch bền vững.

Phó Thủ tướng Mai Văn Chính (thứ 3 từ phải sang) cùng Bộ trưởng Bộ Văn hóa - Thể thao và Du lịch Nguyễn Văn Hùng dự chương trình “Ngày hội sắc xuân trên mọi miền Tổ quốc”, diễn ra tại Hà Nội vào ngày 28-2Ảnh: Hoàng Xuân Trường

Hiện thực hóa quan điểm "Văn hóa là nền tảng"

Bộ Văn hóa - Thể thao và Du lịch đang tích cực triển khai thực hiện Nghị quyết 80, trong đó tập trung hiện thực hóa quan điểm "Văn hóa là nền tảng".

Trên cơ sở đó, bộ tiếp tục đẩy mạnh công tác xây dựng môi trường văn hóa, xem đây là cái gốc để xây dựng nền văn hóa tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc, thống nhất trong đa dạng.

Các giải pháp xây dựng môi trường văn hóa hiện đại, nhân văn, giàu bản sắc dân tộc sẽ được triển khai trong toàn ngành, đến với từng cơ quan, doanh nghiệp, gia đình, cộng đồng; qua đó đưa văn hóa thấm sâu vào đời sống xã hội, khơi dậy tinh thần đoàn kết, tự tin, tự chủ, tự lực, tự cường và tự hào dân tộc. Đồng thời tiếp tục hoàn thiện và triển khai hệ giá trị quốc gia, hệ giá trị văn hóa, giá trị gia đình Việt Nam, chuẩn mực con người Việt Nam, góp phần ngăn chặn sự xuống cấp đạo đức, lối sống và các tệ nạn xã hội. Việc thu hẹp khoảng cách hưởng thụ văn hóa giữa các vùng miền cũng được đặc biệt quan tâm, nhất là ở vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số, hải đảo và biên giới.

Bên cạnh đó, công tác bảo tồn và phát huy các giá trị di sản văn hóa sẽ được xem trọng hơn nữa, để "di sản trở thành tài sản, sản phẩm hàng hóa đặc biệt" mang lại những giá trị thực chất cho phát triển kinh tế, xã hội của đất nước. Bộ cũng sẽ đẩy mạnh số hóa các di sản trên phạm vi cả nước; bảo tồn, phục dựng, tổ chức tốt các lễ hội truyền thống; gắn kết hiệu quả giữa di sản và du lịch.

Về việc thực hiện các chỉ tiêu phát triển công nghiệp văn hóa của Nghị quyết 80, Bộ Văn hóa - Thể thao và Du lịch sẽ triển khai đồng bộ các chiến lược, sáng kiến, giải pháp đột phá; gắn với tăng cường kết nối, gia tăng giá trị sản phẩm, chuyển hóa các giá trị văn hóa thành sức mạnh mềm quốc gia. Trước mắt là rà soát, hoàn thiện pháp luật về quyền tác giả, quyền liên quan, các cơ chế, chính sách hỗ trợ phát triển ngành công nghiệp văn hóa, bao gồm thuế, đất đai, tiếp cận tín dụng. Đồng thời, đẩy mạnh ứng dụng khoa học công nghệ - kỹ thuật số trong phát triển các ngành này.

Bộ cũng sẽ triển khai mạnh mẽ các giải pháp để báo chí, truyền thông, xuất bản thật sự là "mạch dẫn" bên trong, điều tiết sự ổn định và cân bằng của đời sống xã hội. Nội dung và phương thức hoạt động thông tin đối ngoại sẽ tiếp tục được đổi mới, nhằm giới thiệu, lan tỏa hình ảnh đất nước và con người Việt Nam tới bạn bè quốc tế.

NGUYỄN VĂN HÙNG, Bộ trưởng Bộ Văn hóa - Thể thao và Du lịch